Samenvatting Inleiding tot het recht

Recht

DEEL 1 : INLEIDING TOT HET RECHT

1. Algemene indeling
1.1 Verantwoording
- Recht is zaak van alle burgers
- Iedereen wordt geconfronteerd met recht
- Recht is NIET moraal en godsdienstig

1.2 Wat is recht ?
- Omvat een geheel gedragsregels en normen
 Verbod – gebod – normen voor toelating – organieke regels
 Dwingend recht – aanvullend recht
 Algemene normen – individuele normen
- Doel het maatschappelijk leven te ordenen
- Opgelegd door overheid
- Afdwingbaar

1.2.1 Verbodsbepaling en gebodsbepaling
- Regels kunnen verbieden , bevelen of toelaten  “je moet” , “je mag niet” , “het
mag”

1.2.2 Aanvullend of dwingend recht van openbare orde – goede zeden – ter
bescherming van de zwakken
- Dwingend: moeten nageleefd worden door elk rechtssubject , regels zijn van
dwingend recht  sanctie
- Aanvullend: mogen overeenkomsten aanvullen indien er niets over bepaald is.

1.2.3 Algemene of individuele normen
- Aan rechter om te bepalen of de wet al dan niet van toepassing is

1.3 Door staat opgelegde regels
- Recht vormt het normenstelsel van de staat
- Staat soeverein  recht geldt boven elk ander normenstelsel




2. Indeling van het recht
2.1 Objectief recht – subjectief recht

Objectief recht: geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge
verhouding tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap regelen

Subjectief recht: aanspraken die een person tov een ander laat gelden

- Burgerlijke subjectieve rechten:
 Vermogensrechten; het geheel van de in geld gedrukte rechten en
plichten. 3 subgroepen :
 Vorderingsrechten  een persoon (schuldeiser) van een ander
(schuldenaar) prestatie mag eisen
 Zakelijke rechten  persoon een algemene of bepaalde
bevoegdheid over een zekere zaak krijgt
 Intellectuele rechten  eigendomsrecht




[Typ hier] [Typ hier] [Typ hier]

,  Persoonlijkheidsrechten; geen deel van het vermogen en geel
geldelijke waarde hebben. 2 subgroepen :
 Persoonlijkheidsrechten sensu stricto  mensenrechten
 Familierechten  recht om te huwen/scheiden, rechten als
echtgenoot, ouder en kind
- Rechtsmisbruik : subjectieve rechten mogen niet onbeperkt worden
aangewend
2.2 Materieel en formeel recht

Materieel recht: burgerlijk recht tussen burgers

Formeel recht: procesrecht

2.3 Privaat en publiek recht

Privaat recht: tussen burgers onderling

- Verkeersongeval
- Testament
- Ondernemings – en vennootschapsrecht
- Schadevergoeding (burgerlijk)  slachtoffer

Publiek recht: overheid (bv: fiscaal recht  belastingen)

- Grondwet
- Onderwijs  administratief- en bestuursrecht (vergunningen, milieu, ..)

↓

Ambtenaren

- Strafrecht (in handen van overheid)
- Fiscaal recht (belastingen)
2.4 Gemengde rechtstakken

 Sociaal recht
Arbeidsrecht: privaat recht
Sociale zekerheidsrecht: publiek recht
 Ondernemingsrecht/vennootschapsrecht en economisch recht

↓ ↓

Privaat recht publiek recht

 Burgerlijk proces recht

OEFENING:

- Grondwet  publiekrecht
- Burgerlijk  privaatrecht
- Ondernemingsrecht  privaatrecht
- Strafrecht en strafprocesrecht  publiek recht
- Bestuursrecht of administratief recht  publiekrecht
- Fiscaal  publiekrecht




[Typ hier] [Typ hier] [Typ hier]

, 2.5 Internationaal- en nationaal recht

Internationaal recht: tussen landen/naties

Nationaal recht: binnen 1 land

Verdrag : overeenkomst tussen staten

3. Bronnen van het recht

3.1 Sensu lato (in ruime zin)

3.1.1 Internationaal- en Europees recht

Internationaal: bilaterale/multilaterale verdragen

Europees: wetgeving maken

 Europees instrument van de EU
- Richtlijnen
- Verandering
- Besluiten

3.1.2 De Grondwet

 Nationale wet
 Inrichting machten
Wetgevende Uitvoerende Rechterlijke




 ’t Hof
 Oordeelt in graad van beroep
- Wijziging is geen sinecure
- Bindend  grondwet respecteren




[Typ hier] [Typ hier] [Typ hier]

, 3.1.3 De Wet

 sensu stricto

 Federaal parlement = maakt de wetten
 Tot stand koming wet (NIET IN BOEK VERGELIJKEN)
 Initiatief nemen :
- Kamer of Senaat  wetsvoorstel WM
- Koning of Federale Regering  wetsontwerp UM
 Raad van State : advies geven
- Wetsontwerp  verplicht advies
- Wetsvoorstel  facultatief
 Parlementaire commissie : inhoud onderzoeken  nieuwe wetten maken
 Rol van Kamer en Senaat : plenaire vergadering
 Bekrachtiging, afkondiging (vaste formulering) en bekendmaking (belgisch
staatplan  gaat pas in 10 dagen na vaststelling) :
Goedkeuring  Koning + 1 of meerdere ministers




3.2 Rechtspraak
 Beslissers van rechters en Hof (vonnis/arrest)
 Bindend voor partijen <> gezaghebbend (iets uit leren, derden)
 Motiveringsplicht
 Rechtspreken binnen redelijke termijn

3.3 Rechtsleer
 Niet bindend
 Wetenschappelijke publicaties (bv onze handboek)
 Gezaghebbend

3.4 Gewoonte
 Informateur  formateur (meestal de volgende premier)
 Bindend: vloeit voort uit traditie



[Typ hier] [Typ hier] [Typ hier]