NIKLAS LUHMAN
Moderniseringsprocessen Recht en moraal
Processen van functionele differentiatie Geen betonnen scheindingswand
van de maatschappij in subsystemen of maar eerder een grens die op
deelsystemen: maatschappelijke selectieve wijze een uitwisseling
subsystemen met een eigen mogelijk maakt tussen beide
geldigheidsregels en relatief onafhankelijk functiesystemen
Belangrijkste werk
Legititimation durch verfharen
Het vastgelegde en gecodeerde proces
van het verloop van een bepaalde
rechtsgang
- Proceduralistische legitimatie
- Geldt door bevoegde instantie
,PAUL RICOEUR
Recht en moraal
= recht is de instantie die bemiddeld
tussen macht en moraal. Zonder
macht blijft de moraal een vrome
wens, en zonder moraal is de macht
louter geweld
,HANS KELSEN (1881-1973)
- Rechtspositivist
Recht
Geldigheid norm
Karaktiseren tot een
Afgeleid van een hogere norm
bouwwerk dat hiërachisch
- Petitio principi
via treden hiëarchische
“Buiten juridische” – geldigheidsgrondslag
opklimt
Recht en moraal
Onderscheiden van andere deelsystemen
Waardenrelativisme
Onmogelijk om de consensus te bereiken over de doelen die wij moeten nastreven.
De moderne cultuur geeft gemeenschappelijke opvattingen mee over wat het goede leven behoort te
zijn. Hij gaat uit van een feitelijke waardenrelativisme dat kenmerkend is voor moderne samenleving
Zolang er nog religieuse gefundeerde Naturalistische drogreden
consensus bestaat over de wil van Een behoren kan afleiden uit een zijn. Dat je normen kunt
God, kan een theologische gefundeerd afleiden uit feiten. Dat is een denkfout die niet meer
natuurrecht nog functioneren acceptabel is in deze tijd
Het recht Gerechtigheid
Een neutraal instrument ter ordening van Verschillende opvattingen over de
maatschappelijke interactie. Er bestaat een pluraliteit gerechtigheid: gelijkheidsbeginsel, gulden
over, maar het behoort niet tot de rol van het recht om regel, etc.. zijn allemaal pogingen om op
er een substantiële visie over te verkondigen een rationele wijze de juistheid van een
bepaalde ultieme
Tolerantie rechtvaardigheidsopvatting te
tegenovr mogelijk andere opvattingen. demonstreren
Het politiek systeem dat die tolerantie > de absolute waarheid van onze opvatting
institutionaliseert is de democratie. De is niet bewijsbaar
waardenrelativisme leidt vanzelf tot een democratische
instelling
> waarenrelativsme en democratie hand in hand van Het afschaffen van een democratie nadat
nature men zelf democratisch aan de macht is
Democratie gekomen, dat is nu eenmaal een gevaar
Wanneer sommige levensbeschouwingen een dat je blijkbaar moet accepteren
meerderheid achter zich hebben, zou dat leiden tot
een regiem dat helemaal niet tolerant of democratisch
is De democratie heeft zelf geen materiële
> levensbeschouwingen zijn niet waardenrelativistisch, waarden die verder rijken, dan alleen die
maar gaan juist uit van hun absolute geljk. formele spelregels om dat maatschappelijk
Intolerant tegen de introlerante, om ervoor te zorgen leven zelf te organiseren
dat intolerante niet aan de macht kunnen komen (stap
te ver: hij heeft geen opl.)
, HLA HART
Rechtssysteem Recht en moraal Recht in juridische
Een verzameling van Volledige abstractie van Rechtvaardigheid in de morele
rechtsregels die bestaan morele inhoud van betekenis
uit primaire en rechtsregels
secundaire regels SCHEIDING Iedereen autonoom oordeel
Primaire regels Geboden en verboden + sanctie
Secundaire regels Regels over regels
Ideologie achter de codificatiebeweging
Na de Franse revolutie terecht waren gekomen in een pacificerende maatschappij en dat alle geschillen konden
opgelost worden aan de hand van de wetboeken. De rechter moesten een silogistische redenering hanteren bij
het beslechten van geschillen. Als rechter moest hij de regel toepassen op het concrete geval, zowel voor de
burgerlijke rechter als de strafrechter. Wanneer in uitzonderlijke gevallen de rechter geconfronteerd wordt met
nieuwe feiten die niet voorzien zijn, moet die de natuurlijke bilijkheid raadplegen. Maar deze komt op hetzelfde
neer als de grondbeginselen van dat gecodificeerde recht (+ Foqué)
Moderniseringsprocessen Recht en moraal
Processen van functionele differentiatie Geen betonnen scheindingswand
van de maatschappij in subsystemen of maar eerder een grens die op
deelsystemen: maatschappelijke selectieve wijze een uitwisseling
subsystemen met een eigen mogelijk maakt tussen beide
geldigheidsregels en relatief onafhankelijk functiesystemen
Belangrijkste werk
Legititimation durch verfharen
Het vastgelegde en gecodeerde proces
van het verloop van een bepaalde
rechtsgang
- Proceduralistische legitimatie
- Geldt door bevoegde instantie
,PAUL RICOEUR
Recht en moraal
= recht is de instantie die bemiddeld
tussen macht en moraal. Zonder
macht blijft de moraal een vrome
wens, en zonder moraal is de macht
louter geweld
,HANS KELSEN (1881-1973)
- Rechtspositivist
Recht
Geldigheid norm
Karaktiseren tot een
Afgeleid van een hogere norm
bouwwerk dat hiërachisch
- Petitio principi
via treden hiëarchische
“Buiten juridische” – geldigheidsgrondslag
opklimt
Recht en moraal
Onderscheiden van andere deelsystemen
Waardenrelativisme
Onmogelijk om de consensus te bereiken over de doelen die wij moeten nastreven.
De moderne cultuur geeft gemeenschappelijke opvattingen mee over wat het goede leven behoort te
zijn. Hij gaat uit van een feitelijke waardenrelativisme dat kenmerkend is voor moderne samenleving
Zolang er nog religieuse gefundeerde Naturalistische drogreden
consensus bestaat over de wil van Een behoren kan afleiden uit een zijn. Dat je normen kunt
God, kan een theologische gefundeerd afleiden uit feiten. Dat is een denkfout die niet meer
natuurrecht nog functioneren acceptabel is in deze tijd
Het recht Gerechtigheid
Een neutraal instrument ter ordening van Verschillende opvattingen over de
maatschappelijke interactie. Er bestaat een pluraliteit gerechtigheid: gelijkheidsbeginsel, gulden
over, maar het behoort niet tot de rol van het recht om regel, etc.. zijn allemaal pogingen om op
er een substantiële visie over te verkondigen een rationele wijze de juistheid van een
bepaalde ultieme
Tolerantie rechtvaardigheidsopvatting te
tegenovr mogelijk andere opvattingen. demonstreren
Het politiek systeem dat die tolerantie > de absolute waarheid van onze opvatting
institutionaliseert is de democratie. De is niet bewijsbaar
waardenrelativisme leidt vanzelf tot een democratische
instelling
> waarenrelativsme en democratie hand in hand van Het afschaffen van een democratie nadat
nature men zelf democratisch aan de macht is
Democratie gekomen, dat is nu eenmaal een gevaar
Wanneer sommige levensbeschouwingen een dat je blijkbaar moet accepteren
meerderheid achter zich hebben, zou dat leiden tot
een regiem dat helemaal niet tolerant of democratisch
is De democratie heeft zelf geen materiële
> levensbeschouwingen zijn niet waardenrelativistisch, waarden die verder rijken, dan alleen die
maar gaan juist uit van hun absolute geljk. formele spelregels om dat maatschappelijk
Intolerant tegen de introlerante, om ervoor te zorgen leven zelf te organiseren
dat intolerante niet aan de macht kunnen komen (stap
te ver: hij heeft geen opl.)
, HLA HART
Rechtssysteem Recht en moraal Recht in juridische
Een verzameling van Volledige abstractie van Rechtvaardigheid in de morele
rechtsregels die bestaan morele inhoud van betekenis
uit primaire en rechtsregels
secundaire regels SCHEIDING Iedereen autonoom oordeel
Primaire regels Geboden en verboden + sanctie
Secundaire regels Regels over regels
Ideologie achter de codificatiebeweging
Na de Franse revolutie terecht waren gekomen in een pacificerende maatschappij en dat alle geschillen konden
opgelost worden aan de hand van de wetboeken. De rechter moesten een silogistische redenering hanteren bij
het beslechten van geschillen. Als rechter moest hij de regel toepassen op het concrete geval, zowel voor de
burgerlijke rechter als de strafrechter. Wanneer in uitzonderlijke gevallen de rechter geconfronteerd wordt met
nieuwe feiten die niet voorzien zijn, moet die de natuurlijke bilijkheid raadplegen. Maar deze komt op hetzelfde
neer als de grondbeginselen van dat gecodificeerde recht (+ Foqué)
