Samenvatting Europees
Mededingingsrecht voor Staatssteun
Academiejaar 2021-2022
1
, Inhoudstafel
Situering Europees Mededingingsrecht inzake Staatssteun 3
Inleiding 4
Europees 4
EU verdragen 4
EU staatssteun gaat verder dan EU 10
Mededingingsrecht 14
Juridische Basis 14
Oorsprong Mededingingsrecht 20
Gevolgen van het uitkeren van staatssteun 21
Staatssteun 22
2. EU-Instellingen en het EU staatssteunbeleid 24
Europese Commissie 24
De Raad 26
Het Europees Parlement 28
Europese Raad 29
Europese Rekenkamer 29
Europese adviesorganen rond staatssteunbeleid 29
Het Hof van Justitie van de EU (Gerecht + HVJ) 30
Lidstaten 31
3. Materieel of inhoudelijk EU-staatssteunrecht 32
Artikel 107 lid 1 VWEU: Beginsel Verbod op staatssteun 32
Criterium 1: Steunmaatregel van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen
bekostigd 32
Criterium 2: Selectiviteit 34
Criteria 3 en 4: (Dreigende) vervalsing van de mededinging op de interne markt en
beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten 35
Uitzonderingen op staatssteunverbod: Artikel 107 lid 2 VWEU 36
Artikel 107 lid 2a VWEU: 36
Artikel 107 lid 2b VWEU 37
Artikel 107 lid 2c VWEU 38
Uitzonderingen op staatssteunverbod: Artikel 107 lid 3 VWEU 40
Inleiding 40
Artikel 107 lid 3a VWEU 41
Artikel 107 lid 3b VWEU 42
Artikel 107 lid 3c VWEU 43
Artikel 107 lid 3d VWEU 44
Artikel 107 lid 3e VWEU 45
Andere uitzonderingen op het staatssteunverbod (Ter Info) 45
Artikel 106 lid 2 VWEU 45
Artikel 93 VWEU 46
4. Procedureel EU-Staatssteunrecht 47
2
,Machtigingsverordening van de Raad en Algemene De Minimis verordening en
Vrijstelling van de Commissie 50
Verordening 2015/1588 Raad: Machtigingsverordening 50
Verordening 1407/2013 Commissie: Algemene De Minimisverordening 50
Verordening 651/2014 Commissie: Algemene groepsvrijstellingsverordening 50
6. Gastlezing Leo Flynn: Temporary Frameworks 51
7. Gastlezing Wout De Cock: Rol van de Nationale rechter 54
Inleiding 54
Publieke Handhaving door EC 54
Terugvordering 54
Uitzonderingen op terugvorderingsplicht 55
Nationale Rechter en EU staatssteun 56
Algemeen 56
Bescherming Justitiabelen 56
Uitvoering van en terugvorderingsbesluit 57
Toepassing van procedures voor nationale rechters 57
Schorsing van nationaal terugvorderingsbevel 58
Voorbeelden 58
OCMW Gent 58
NET Brussel 59
8. Overzicht Arresten van HVJ 61
3
, 1. Situering Europees Mededingingsrecht inzake Staatssteun
1. Inleiding
● Lidstaten moeten toestemming vragen aan EC voordat ze steun mogen geven aan
een onderneming
○ De betrokken lidstaat van een steun voornemen moet deze aangemelden aan
de EC
○ EC zal onderzoeken of het gaat over staatssteun in de context van EU recht
○ We vertrekken vanuit het Europees recht van een beginsel verbod van
staatssteun.
■ Want staatssteun vervalst de mededinging
○ Vooraleer staatssteun zal worden toegelaten, moeten er enkele voorwaarden
voldaan worden. (Later meer hierover)
● EC heeft in maart 2020 een tijdelijke kadergeving uitgebracht rond staatssteun
○ Dit geeft meer toestemmingen aan lidstaten om steun te geven aan
ondernemingen die lijden onder Covid
○ Meest recent Belgische dossier (maart ’22) gaat over BXL steunmaatregel,:
de gunsten van culturele en evenementensector met steunbedrag van 5
miljoen euro.
■ EC heeft uiteindelijk beslist dat die steunmaatregel van BXL gewest
passend, doeltreffend en proportioneel is om te helpen bij de ernstige
verstoring in de economie van België.
● Uitzondering in het werkingsverdrag
○ Onder welbepaalde voorwaarden en met doel om een ernstige verstoring van
de economie van een lidstaat te helpen oplossen
○ EC kan context onderzoeken en een positief besluit nemen, mits een aantal
voorwaarden voldaan zijn.
○ Deze zijn geregeld door het tijdelijke kaderregeling waarin de EC aangeeft
welke voorwaarden voldaan moeten zijn willen lidstaten steun uitkeren aan
een onderneming naar aanleiding van COVID-19.
2. Europees
a. EU verdragen
● Verdrag betreffend de EU (VEU) (1992)
○ Artikel 1 VEU
Art 1 VEU: “Bij dit Verdrag richten de Hoge Verdragsluitende Partijen
tezamen een Europese Unie op, hierna „Unie” te noemen, waaraan de
lidstaten bevoegdheden toedelen om hun gemeenschappelijke
doelstellingen te bereiken. De Unie is gegrond op dit Verdrag en op het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „de
4
Mededingingsrecht voor Staatssteun
Academiejaar 2021-2022
1
, Inhoudstafel
Situering Europees Mededingingsrecht inzake Staatssteun 3
Inleiding 4
Europees 4
EU verdragen 4
EU staatssteun gaat verder dan EU 10
Mededingingsrecht 14
Juridische Basis 14
Oorsprong Mededingingsrecht 20
Gevolgen van het uitkeren van staatssteun 21
Staatssteun 22
2. EU-Instellingen en het EU staatssteunbeleid 24
Europese Commissie 24
De Raad 26
Het Europees Parlement 28
Europese Raad 29
Europese Rekenkamer 29
Europese adviesorganen rond staatssteunbeleid 29
Het Hof van Justitie van de EU (Gerecht + HVJ) 30
Lidstaten 31
3. Materieel of inhoudelijk EU-staatssteunrecht 32
Artikel 107 lid 1 VWEU: Beginsel Verbod op staatssteun 32
Criterium 1: Steunmaatregel van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen
bekostigd 32
Criterium 2: Selectiviteit 34
Criteria 3 en 4: (Dreigende) vervalsing van de mededinging op de interne markt en
beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten 35
Uitzonderingen op staatssteunverbod: Artikel 107 lid 2 VWEU 36
Artikel 107 lid 2a VWEU: 36
Artikel 107 lid 2b VWEU 37
Artikel 107 lid 2c VWEU 38
Uitzonderingen op staatssteunverbod: Artikel 107 lid 3 VWEU 40
Inleiding 40
Artikel 107 lid 3a VWEU 41
Artikel 107 lid 3b VWEU 42
Artikel 107 lid 3c VWEU 43
Artikel 107 lid 3d VWEU 44
Artikel 107 lid 3e VWEU 45
Andere uitzonderingen op het staatssteunverbod (Ter Info) 45
Artikel 106 lid 2 VWEU 45
Artikel 93 VWEU 46
4. Procedureel EU-Staatssteunrecht 47
2
,Machtigingsverordening van de Raad en Algemene De Minimis verordening en
Vrijstelling van de Commissie 50
Verordening 2015/1588 Raad: Machtigingsverordening 50
Verordening 1407/2013 Commissie: Algemene De Minimisverordening 50
Verordening 651/2014 Commissie: Algemene groepsvrijstellingsverordening 50
6. Gastlezing Leo Flynn: Temporary Frameworks 51
7. Gastlezing Wout De Cock: Rol van de Nationale rechter 54
Inleiding 54
Publieke Handhaving door EC 54
Terugvordering 54
Uitzonderingen op terugvorderingsplicht 55
Nationale Rechter en EU staatssteun 56
Algemeen 56
Bescherming Justitiabelen 56
Uitvoering van en terugvorderingsbesluit 57
Toepassing van procedures voor nationale rechters 57
Schorsing van nationaal terugvorderingsbevel 58
Voorbeelden 58
OCMW Gent 58
NET Brussel 59
8. Overzicht Arresten van HVJ 61
3
, 1. Situering Europees Mededingingsrecht inzake Staatssteun
1. Inleiding
● Lidstaten moeten toestemming vragen aan EC voordat ze steun mogen geven aan
een onderneming
○ De betrokken lidstaat van een steun voornemen moet deze aangemelden aan
de EC
○ EC zal onderzoeken of het gaat over staatssteun in de context van EU recht
○ We vertrekken vanuit het Europees recht van een beginsel verbod van
staatssteun.
■ Want staatssteun vervalst de mededinging
○ Vooraleer staatssteun zal worden toegelaten, moeten er enkele voorwaarden
voldaan worden. (Later meer hierover)
● EC heeft in maart 2020 een tijdelijke kadergeving uitgebracht rond staatssteun
○ Dit geeft meer toestemmingen aan lidstaten om steun te geven aan
ondernemingen die lijden onder Covid
○ Meest recent Belgische dossier (maart ’22) gaat over BXL steunmaatregel,:
de gunsten van culturele en evenementensector met steunbedrag van 5
miljoen euro.
■ EC heeft uiteindelijk beslist dat die steunmaatregel van BXL gewest
passend, doeltreffend en proportioneel is om te helpen bij de ernstige
verstoring in de economie van België.
● Uitzondering in het werkingsverdrag
○ Onder welbepaalde voorwaarden en met doel om een ernstige verstoring van
de economie van een lidstaat te helpen oplossen
○ EC kan context onderzoeken en een positief besluit nemen, mits een aantal
voorwaarden voldaan zijn.
○ Deze zijn geregeld door het tijdelijke kaderregeling waarin de EC aangeeft
welke voorwaarden voldaan moeten zijn willen lidstaten steun uitkeren aan
een onderneming naar aanleiding van COVID-19.
2. Europees
a. EU verdragen
● Verdrag betreffend de EU (VEU) (1992)
○ Artikel 1 VEU
Art 1 VEU: “Bij dit Verdrag richten de Hoge Verdragsluitende Partijen
tezamen een Europese Unie op, hierna „Unie” te noemen, waaraan de
lidstaten bevoegdheden toedelen om hun gemeenschappelijke
doelstellingen te bereiken. De Unie is gegrond op dit Verdrag en op het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „de
4
