OMT III: kwalitatieve methoden
Hoofdstuk 1 en 2:
o Psychologie: historisch kwantitatieve basis:
1. Positivisme:
• Natuurwetenschappelijke benadering: zoektocht naar universele wetten
• In de fysica, chemie
Þ Experimenten doen, universalisme, meten, reductionisme tot 1 wet
• Statistische invloeden hebben bijgedragen tot de volledige ontwikkeling van de
positivistische benadering van onderzoek
• Ter vergelijking: sociologie
Þ 1950-1960: focust vooral op kwalitatief onderzoek
Þ Verschillend met psychologie dat zich focust op kwantitatief onderzoek
• Ter vergelijking: biologie
Þ Hier gaat men vaak gebruik maken van observatie
2. Expansie door:
• Klinische psychologie
• Educatie, forensische psychologie, marketing psychologie…
3. Tekort aan kritische massa in het verleden
• De kans op andersgezinden was veel kleiner
• Meer massa (bv. meer psychologiestudenten) => meer Toename kwalitatief
kansen op kritiek onderzoek in psychologie
4. Psychologie werd enkel gedoceerd aan universiteiten
• Nu is er een opkomst van praktijkwerkers met kennis
m.b.t. de context
o Breuklijnen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek:
Kwantitatief Kwalitatief
- Objectief - Subjectief
- Hard - Soft
- Mechanisch - Rationeel
- Kwantitatief - Kwalitatief
- Nomothetisch - Teleologisch
- Analytisch - Idiografisch
- Operationeel - Synoptisch
à Nomothetisch = men gaat op zoek naar wetmatigheden die voor iedereen gelden
à Teleologisch = mensen vertonen gedrag door een bepaald doel dat ze voor ogen hebben
à Idiografisch = wat maakt dat een individu zich onderscheidt van anderen en uniek is
à Operationeel = we hebben een doel voor ogen, we gaan meten en indelen en dan gaan
we daar bepaalde interventies op zetten
, à Synoptisch = we moeten een bepaalde uitdaging die in de dagdagelijkse wereld voorkomt
niet alleen bekijken vanuit ons eigen discipline, maar ook vanuit andere disciplines (bv. hoe
kijkt een socioloog naar een bepaald psychisch fenomeen?)
o Visie op wetenschap als basis voor polarisering:
• Kijken naar de conceptualisering van wetenschap vanuit de psychologie:
Þ Objecten in de natuurlijke omgeving zijn objectief en reëel en bestaan
onafhankelijk van mensen
Þ Wetenschappelijke kennis wordt bepaald door actuele karakteristieken
van de fysische wereld
Þ Wetenschap is een toolbox van methodes en procedures
Þ Wetenschap is een individuele en mentale/cognitieve activiteit
• Wetenschap zien als sociaal construct
Þ Mensen kunnen de echte wereld nooit direct observeren
Þ Mensen krijgen een wereldbeeld dat wordt opgelegd door de
wetenschap
Þ Mensen vertonen weinig consensus over methodes en procedures
Þ Mensen handelen collectief en sociaal
o Visie op kwalitatief onderzoek:
• Povee & Roberts (2014):
Þ Interview bij studenten en staf departement psychologie (in Australië)
Þ Thematische analyse van die interviews
Þ Overkoepelende conclusie:
© De methodologie moet gekozen worden o.b.v. de
onderzoeksvraag
© Kwantitatief, kwalitatief en mixed method methodologie hebben
elk hun waarde en moeten aldus geapprecieerd worden (ze zijn
evenwaardig)
Þ Andere themata:
© Onvoldoende bekendheid en vertrouwdheid met kwalitatief
onderzoek
© Tijdsintensieve vorm van onderzoek
© Publicatiebias: kwantitatief onderzoek wordt makkelijker
gepubliceerd dan kwalitatief onderzoek
© In de praktijk van de psycholoog (sprake van interpersoonlijke
relaties en communicatie) is er een match met kwalitatief
onderzoek
© Lived experiences capteren is een sterk punt van het kwalitatief
onderzoek
© Empowerment van de onderzochte (hem/haar betrekken in het
onderzoek) reduceert het statuut van onderzoeker (staat op
hetzelfde niveau)
© Tekort aan respect voor kwalitatief onderzoek (heeft te maken
met de manier van lesgeven)
© Subjectiviteit in het kwalitatief onderzoek vs. objectiviteit in het
kwantitatief onderzoek
© Waarde en generaliseerbaarheid van kwalitatief onderzoek
© Eigenschappen van de kwalitatieve onderzoeker (praten met
mensen, geen statistische kennis)
,o Definiëren van wat kwalitatief onderzoek is:
• Kwalitatief onderzoek definiëren is moeilijk:
Þ O.b.v. dataverzamelingsmethodes:
© Focusgroepen, observaties, diepte-interviews…
© Het is niet kwalitatief onderzoek an sich
© Doelstellingen van een onderzoeker verschillen o.b.v.
epistemologie
© Focus verschilt afhankelijk van de doelstelling van de kwalitatieve
onderzoeker: conversatie analyse of inhoudelijke analyse bij een
gesprek
Þ Type data:
© Ontbreken van harde cijfers, statistieken
© Loskomen van tirannie van statistiek
• Karakteristieken van kwalitatief onderzoek:
Þ Houdt zich bezig met rijke diepgaande data
© We gaan dus niet reductioneren
© In gesprek gaan met de mensen, de pijn proberen vatten
Þ Het gaat een individu zijn perspectief gaan proberen capteren
© Met mensen in gesprek gaan om te capteren wat er aan de hand
is
© Willen begrijpen wat de persoon meemaakt, hoe hij/zij de pijn
ervaart
Þ Positivisme gaan verwerpen
© Auguste Comte:
® Als positivist geschetst
• “Observeerbare feiten spelen een belangrijke rol
in kennisaccumulatie”
• Feiten zijn kwalitatief en kwantitatief van aard
® Hij was een medestander van kwalitatief onderzoek
• Hij zegt we moeten weg van zoeken naar het
universele of mathematische wetten om de
wereld te gaan beschrijven, dat is buiten hetgeen
wij kunnen als mens
• Dat is net hetzelfde als de kritiek van kwalitatieve
onderzoekers op kwantitatief onderzoek
Þ Leunt meer aan bij het postmodernisme
Þ Hierbij zijn de onderzoekers dicht bij het individu
Þ Geëngageerd, betrokken op het individu
Þ Aandacht voor het individu en voor het welzijn van het individu
, Þ Het examineren van “the constraints of everyday life”
Þ De visie dat de realiteit geconstrueerd is door het individu
© Realiteit is geen statisch gegeven
© Relateit is een sociale constructie
Þ Bij kwalitatief onderzoek zijn we bezig met het ontdekken van theorieën
en concepten
© Bij kwantitatief onderzoek proberen we de theorie te
confirmeren
o Ontluiken van kwalitatief onderzoek in de psychologie:
• Meer en meer interesse voor kwalitatief onderzoek in de psychologie (cijfers alleen
zeggen niet genoeg)
• Josselson (2014): paradigmashift:
Þ Er is een radicale verandering
© “New way of thinking replacing old thinking”
Þ Co-existentie van beide benaderingen
© Waarbij ze elkaar versterken (de inzichten van de ene versterken
de inzichten van de andere)
© Reactie van patiënten op pijnstimuli in labo a.d.h.v. sensoren
© Ervaringen van patiënten met chronische pijn bestuderen
(interview, dagboek…)
Þ Mixed-method benadering
• James & Wundt (1870):
Þ Sommige fenomenen kunnen in labo onderzocht worden en andere niet
© Om een nieuw fenomeen ten volle te begrijpen heb je
kwantitatief en kwalitatief onderzoek nodig en samenwerking
tussen beiden
• Introspectie (Wundtt, 1879):
1. Exploratie van de gevoelens, observaties, interpretaties, ideeën van de mensen
2. Resultaten van het onderzoek relateren aan (1)
• Logisch positivisme:
Þ Observatie en logisch redeneren in de zoektocht naar universele wetten
Þ Verificatie van hypotheses
Hoofdstuk 1 en 2:
o Psychologie: historisch kwantitatieve basis:
1. Positivisme:
• Natuurwetenschappelijke benadering: zoektocht naar universele wetten
• In de fysica, chemie
Þ Experimenten doen, universalisme, meten, reductionisme tot 1 wet
• Statistische invloeden hebben bijgedragen tot de volledige ontwikkeling van de
positivistische benadering van onderzoek
• Ter vergelijking: sociologie
Þ 1950-1960: focust vooral op kwalitatief onderzoek
Þ Verschillend met psychologie dat zich focust op kwantitatief onderzoek
• Ter vergelijking: biologie
Þ Hier gaat men vaak gebruik maken van observatie
2. Expansie door:
• Klinische psychologie
• Educatie, forensische psychologie, marketing psychologie…
3. Tekort aan kritische massa in het verleden
• De kans op andersgezinden was veel kleiner
• Meer massa (bv. meer psychologiestudenten) => meer Toename kwalitatief
kansen op kritiek onderzoek in psychologie
4. Psychologie werd enkel gedoceerd aan universiteiten
• Nu is er een opkomst van praktijkwerkers met kennis
m.b.t. de context
o Breuklijnen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek:
Kwantitatief Kwalitatief
- Objectief - Subjectief
- Hard - Soft
- Mechanisch - Rationeel
- Kwantitatief - Kwalitatief
- Nomothetisch - Teleologisch
- Analytisch - Idiografisch
- Operationeel - Synoptisch
à Nomothetisch = men gaat op zoek naar wetmatigheden die voor iedereen gelden
à Teleologisch = mensen vertonen gedrag door een bepaald doel dat ze voor ogen hebben
à Idiografisch = wat maakt dat een individu zich onderscheidt van anderen en uniek is
à Operationeel = we hebben een doel voor ogen, we gaan meten en indelen en dan gaan
we daar bepaalde interventies op zetten
, à Synoptisch = we moeten een bepaalde uitdaging die in de dagdagelijkse wereld voorkomt
niet alleen bekijken vanuit ons eigen discipline, maar ook vanuit andere disciplines (bv. hoe
kijkt een socioloog naar een bepaald psychisch fenomeen?)
o Visie op wetenschap als basis voor polarisering:
• Kijken naar de conceptualisering van wetenschap vanuit de psychologie:
Þ Objecten in de natuurlijke omgeving zijn objectief en reëel en bestaan
onafhankelijk van mensen
Þ Wetenschappelijke kennis wordt bepaald door actuele karakteristieken
van de fysische wereld
Þ Wetenschap is een toolbox van methodes en procedures
Þ Wetenschap is een individuele en mentale/cognitieve activiteit
• Wetenschap zien als sociaal construct
Þ Mensen kunnen de echte wereld nooit direct observeren
Þ Mensen krijgen een wereldbeeld dat wordt opgelegd door de
wetenschap
Þ Mensen vertonen weinig consensus over methodes en procedures
Þ Mensen handelen collectief en sociaal
o Visie op kwalitatief onderzoek:
• Povee & Roberts (2014):
Þ Interview bij studenten en staf departement psychologie (in Australië)
Þ Thematische analyse van die interviews
Þ Overkoepelende conclusie:
© De methodologie moet gekozen worden o.b.v. de
onderzoeksvraag
© Kwantitatief, kwalitatief en mixed method methodologie hebben
elk hun waarde en moeten aldus geapprecieerd worden (ze zijn
evenwaardig)
Þ Andere themata:
© Onvoldoende bekendheid en vertrouwdheid met kwalitatief
onderzoek
© Tijdsintensieve vorm van onderzoek
© Publicatiebias: kwantitatief onderzoek wordt makkelijker
gepubliceerd dan kwalitatief onderzoek
© In de praktijk van de psycholoog (sprake van interpersoonlijke
relaties en communicatie) is er een match met kwalitatief
onderzoek
© Lived experiences capteren is een sterk punt van het kwalitatief
onderzoek
© Empowerment van de onderzochte (hem/haar betrekken in het
onderzoek) reduceert het statuut van onderzoeker (staat op
hetzelfde niveau)
© Tekort aan respect voor kwalitatief onderzoek (heeft te maken
met de manier van lesgeven)
© Subjectiviteit in het kwalitatief onderzoek vs. objectiviteit in het
kwantitatief onderzoek
© Waarde en generaliseerbaarheid van kwalitatief onderzoek
© Eigenschappen van de kwalitatieve onderzoeker (praten met
mensen, geen statistische kennis)
,o Definiëren van wat kwalitatief onderzoek is:
• Kwalitatief onderzoek definiëren is moeilijk:
Þ O.b.v. dataverzamelingsmethodes:
© Focusgroepen, observaties, diepte-interviews…
© Het is niet kwalitatief onderzoek an sich
© Doelstellingen van een onderzoeker verschillen o.b.v.
epistemologie
© Focus verschilt afhankelijk van de doelstelling van de kwalitatieve
onderzoeker: conversatie analyse of inhoudelijke analyse bij een
gesprek
Þ Type data:
© Ontbreken van harde cijfers, statistieken
© Loskomen van tirannie van statistiek
• Karakteristieken van kwalitatief onderzoek:
Þ Houdt zich bezig met rijke diepgaande data
© We gaan dus niet reductioneren
© In gesprek gaan met de mensen, de pijn proberen vatten
Þ Het gaat een individu zijn perspectief gaan proberen capteren
© Met mensen in gesprek gaan om te capteren wat er aan de hand
is
© Willen begrijpen wat de persoon meemaakt, hoe hij/zij de pijn
ervaart
Þ Positivisme gaan verwerpen
© Auguste Comte:
® Als positivist geschetst
• “Observeerbare feiten spelen een belangrijke rol
in kennisaccumulatie”
• Feiten zijn kwalitatief en kwantitatief van aard
® Hij was een medestander van kwalitatief onderzoek
• Hij zegt we moeten weg van zoeken naar het
universele of mathematische wetten om de
wereld te gaan beschrijven, dat is buiten hetgeen
wij kunnen als mens
• Dat is net hetzelfde als de kritiek van kwalitatieve
onderzoekers op kwantitatief onderzoek
Þ Leunt meer aan bij het postmodernisme
Þ Hierbij zijn de onderzoekers dicht bij het individu
Þ Geëngageerd, betrokken op het individu
Þ Aandacht voor het individu en voor het welzijn van het individu
, Þ Het examineren van “the constraints of everyday life”
Þ De visie dat de realiteit geconstrueerd is door het individu
© Realiteit is geen statisch gegeven
© Relateit is een sociale constructie
Þ Bij kwalitatief onderzoek zijn we bezig met het ontdekken van theorieën
en concepten
© Bij kwantitatief onderzoek proberen we de theorie te
confirmeren
o Ontluiken van kwalitatief onderzoek in de psychologie:
• Meer en meer interesse voor kwalitatief onderzoek in de psychologie (cijfers alleen
zeggen niet genoeg)
• Josselson (2014): paradigmashift:
Þ Er is een radicale verandering
© “New way of thinking replacing old thinking”
Þ Co-existentie van beide benaderingen
© Waarbij ze elkaar versterken (de inzichten van de ene versterken
de inzichten van de andere)
© Reactie van patiënten op pijnstimuli in labo a.d.h.v. sensoren
© Ervaringen van patiënten met chronische pijn bestuderen
(interview, dagboek…)
Þ Mixed-method benadering
• James & Wundt (1870):
Þ Sommige fenomenen kunnen in labo onderzocht worden en andere niet
© Om een nieuw fenomeen ten volle te begrijpen heb je
kwantitatief en kwalitatief onderzoek nodig en samenwerking
tussen beiden
• Introspectie (Wundtt, 1879):
1. Exploratie van de gevoelens, observaties, interpretaties, ideeën van de mensen
2. Resultaten van het onderzoek relateren aan (1)
• Logisch positivisme:
Þ Observatie en logisch redeneren in de zoektocht naar universele wetten
Þ Verificatie van hypotheses
