MODULE 3A: BEHAVIORISME
SKINNER
● Voorbij klassieke conditionering: operante conditionering
● Leren = ontstaan v observeerbaar gedrag
○ Enkel observeerbaar gedrag bestuderen, niet interne motivaties (black box)
● Niet stimulus of respons staan centraal, maar consequentie (reinforcer) daarna
● Operant leren: via bekrachtigers de frequentie v/h optreden v gedrag controleren
○ Versterken v gewenst gedrag
○ Contingent = wanneer een bekrachtiging volgt enkel als de juiste respons
wordt geobserveerd → contingentieprincipe: gedrag en bekrachtiger moeten
dicht genoeg bij elkaar liggen in tijd
● Reinforcement
○ Positive >< negative
○ Materieel (extrinsiek) >< intrinsiek
● Skinner is voorstander v positieve bekrachtiging, straffen stimuleert het leren niet
○ Extinctie = weglaten v positieve bekrachtigers (ipv straffen)
● Effect v bekrachtiging is groter als instructieverantwoordelijke het gewenst gedrag
expliciet bespreekt met lerenden
● Om gewenst gedrag uit te lokken, is er een antecedent nodig (hint of cue naar
gewenst gedrag)
● Prompting: voordoen/beschrijven v gewenst gedrag
○ Bouwt verder op idee v antecedent
○ Skinner: prompting enkel als lerende eerst heeft geprobeerd → anders
afhankelijk worden v prompts
● Chaining: uitwerken v gedragsketen door expliciteren v eenvoudige en eenduidige
stappen die achter elkaar moeten worden uitgevoerd
● Shaping: gedrag dat enigszins in richting v gewenst gedrag gaat, onmiddellijk positief
bekrachtigen
○ Bij volgende stap hogere eisen stellen aan gedrag voor bekrachtiger optreedt
○ Techniek v successieve approximatie
● Instructie volgens Skinner
○ Nodig:
■ Situatie waarin gedrag kan plaatsvinden
■ Gedrag zelf
■ Plannen v consequenties bij gedrag (bekrachtigers)
○ Bekrachtiging dient consequent te zijn
○ Opstellen van logisch bekrachtigingsschema, waarbij verder in het schema de
eisen hoger liggen
○ Fouten vermijden, altijd leiden naar juiste antwoord bv via cues
→ instructiemodel vereist strakke planning, volgens principes v operant leren
● Fan van geïndividualiseerde instructie
○ Rekening houden met individueel tempo
○ Rekening houden met types of thinking
→ teaching machines
VAN LEREN NAAR INSTRUCTIE OBV BEHAVIORISME
, ● Extreme focus op uitlokken van observeerbaar gedrag
● Hersenonderzoek toont aan …
○ Actieve manipulatie is effectief: via visualisering zien of observeerbaar gedrag
samenhangt met indicatoren v beter, sneller en grondiger leren
○ Actieve manipulatie leidt tot versterking v cognitieve representatie
● Expliciet en zeer operationeel (concreet en observeerbaar) formuleren v leerdoelen
○ Uitgangspunt bij leren en instructie ≠ leerstof en leerinhouden
= concrete gedragsdoelen
● Bij eindtermen → behavioristen: sterkere detaillering
○ Concrete inhoud en gewenst observeerbaar gedrag ja, MAAR OOK: concrete
criteria die helpen bepalen of gewenst gedrag bereikt is
■ Kunnen inhoudelijk zijn of kenmerken v gedrag
● Taxonomieën v leerdoelen: ordeningsystemen waarbij instructieverantwoordelijken
beter leerdoelen kunnen structureren, met voldoende aandacht voor verschillende
dimensies
○ Expliciteren v leerdoelen heeft impact op bereiken v leerprestaties bij
lerenden
○ Relatie tss opeenvolgende categorieën is hiërarchisch → onderliggende
categorie moet beheerst zijn voordat categorie v volgende niveau betekenis
krijgt
● Geprogrammeerde Instructie (GI) = instructiesysteem dat leermaterialen en media
centraal stelt in instructiesetting
○ Lerende kan zelfstandig studeren
○ Pressey: examenmachine → leermachine
○ Skinner: verder uitwerken van leermachine
○ De kenmerken van Geprogrammeerde Instructie komen integraal overeen
met de leertheorie van Skinner:
■ Principe van kleine stappen in het leerproces
■ Principe van juiste antwoorden (via 'cues')
■ Principe van onmiddellijke controle en terugkoppeling ('feedback')
■ Principe van geleidelijke vooruitgang (minder 'cues' om 'fading' toe te
laten)
■ Principe van meetbaarheid
■ Principe van open antwoordvorm ('overt respons')
■ Principe van eigen tempo ('self-pacing')
■ Principe van de aanpassing ('adaptation')
○ Aanvankelijk grotendeels lineair → Crowder: inspelen op leerroute van
individuele lerenden DUS vertakte geprogrammeerde instructie: multiple
choice met verschillende alternatieve vervolgstappen
■ >< Skinner: lerende moet zelf antwoord samenstellen, niet kiezen uit
lijst (wel onderscheid tss leer- en testsituatie)
○ Heden: Computer Assisted Instruction (CAI)
■ Gebruik v zeer complex vertakte programma’s
■ Opletten voor reinforcers die afleiden van leerproces
○ Meta-analyses van GI en CAI geven uiteenlopende resultaten mbt de
effectiviteit ervan
■ Garanties voor leren?
■ Afbreuk aan fundamentele principes van behaviorisme?
SKINNER
● Voorbij klassieke conditionering: operante conditionering
● Leren = ontstaan v observeerbaar gedrag
○ Enkel observeerbaar gedrag bestuderen, niet interne motivaties (black box)
● Niet stimulus of respons staan centraal, maar consequentie (reinforcer) daarna
● Operant leren: via bekrachtigers de frequentie v/h optreden v gedrag controleren
○ Versterken v gewenst gedrag
○ Contingent = wanneer een bekrachtiging volgt enkel als de juiste respons
wordt geobserveerd → contingentieprincipe: gedrag en bekrachtiger moeten
dicht genoeg bij elkaar liggen in tijd
● Reinforcement
○ Positive >< negative
○ Materieel (extrinsiek) >< intrinsiek
● Skinner is voorstander v positieve bekrachtiging, straffen stimuleert het leren niet
○ Extinctie = weglaten v positieve bekrachtigers (ipv straffen)
● Effect v bekrachtiging is groter als instructieverantwoordelijke het gewenst gedrag
expliciet bespreekt met lerenden
● Om gewenst gedrag uit te lokken, is er een antecedent nodig (hint of cue naar
gewenst gedrag)
● Prompting: voordoen/beschrijven v gewenst gedrag
○ Bouwt verder op idee v antecedent
○ Skinner: prompting enkel als lerende eerst heeft geprobeerd → anders
afhankelijk worden v prompts
● Chaining: uitwerken v gedragsketen door expliciteren v eenvoudige en eenduidige
stappen die achter elkaar moeten worden uitgevoerd
● Shaping: gedrag dat enigszins in richting v gewenst gedrag gaat, onmiddellijk positief
bekrachtigen
○ Bij volgende stap hogere eisen stellen aan gedrag voor bekrachtiger optreedt
○ Techniek v successieve approximatie
● Instructie volgens Skinner
○ Nodig:
■ Situatie waarin gedrag kan plaatsvinden
■ Gedrag zelf
■ Plannen v consequenties bij gedrag (bekrachtigers)
○ Bekrachtiging dient consequent te zijn
○ Opstellen van logisch bekrachtigingsschema, waarbij verder in het schema de
eisen hoger liggen
○ Fouten vermijden, altijd leiden naar juiste antwoord bv via cues
→ instructiemodel vereist strakke planning, volgens principes v operant leren
● Fan van geïndividualiseerde instructie
○ Rekening houden met individueel tempo
○ Rekening houden met types of thinking
→ teaching machines
VAN LEREN NAAR INSTRUCTIE OBV BEHAVIORISME
, ● Extreme focus op uitlokken van observeerbaar gedrag
● Hersenonderzoek toont aan …
○ Actieve manipulatie is effectief: via visualisering zien of observeerbaar gedrag
samenhangt met indicatoren v beter, sneller en grondiger leren
○ Actieve manipulatie leidt tot versterking v cognitieve representatie
● Expliciet en zeer operationeel (concreet en observeerbaar) formuleren v leerdoelen
○ Uitgangspunt bij leren en instructie ≠ leerstof en leerinhouden
= concrete gedragsdoelen
● Bij eindtermen → behavioristen: sterkere detaillering
○ Concrete inhoud en gewenst observeerbaar gedrag ja, MAAR OOK: concrete
criteria die helpen bepalen of gewenst gedrag bereikt is
■ Kunnen inhoudelijk zijn of kenmerken v gedrag
● Taxonomieën v leerdoelen: ordeningsystemen waarbij instructieverantwoordelijken
beter leerdoelen kunnen structureren, met voldoende aandacht voor verschillende
dimensies
○ Expliciteren v leerdoelen heeft impact op bereiken v leerprestaties bij
lerenden
○ Relatie tss opeenvolgende categorieën is hiërarchisch → onderliggende
categorie moet beheerst zijn voordat categorie v volgende niveau betekenis
krijgt
● Geprogrammeerde Instructie (GI) = instructiesysteem dat leermaterialen en media
centraal stelt in instructiesetting
○ Lerende kan zelfstandig studeren
○ Pressey: examenmachine → leermachine
○ Skinner: verder uitwerken van leermachine
○ De kenmerken van Geprogrammeerde Instructie komen integraal overeen
met de leertheorie van Skinner:
■ Principe van kleine stappen in het leerproces
■ Principe van juiste antwoorden (via 'cues')
■ Principe van onmiddellijke controle en terugkoppeling ('feedback')
■ Principe van geleidelijke vooruitgang (minder 'cues' om 'fading' toe te
laten)
■ Principe van meetbaarheid
■ Principe van open antwoordvorm ('overt respons')
■ Principe van eigen tempo ('self-pacing')
■ Principe van de aanpassing ('adaptation')
○ Aanvankelijk grotendeels lineair → Crowder: inspelen op leerroute van
individuele lerenden DUS vertakte geprogrammeerde instructie: multiple
choice met verschillende alternatieve vervolgstappen
■ >< Skinner: lerende moet zelf antwoord samenstellen, niet kiezen uit
lijst (wel onderscheid tss leer- en testsituatie)
○ Heden: Computer Assisted Instruction (CAI)
■ Gebruik v zeer complex vertakte programma’s
■ Opletten voor reinforcers die afleiden van leerproces
○ Meta-analyses van GI en CAI geven uiteenlopende resultaten mbt de
effectiviteit ervan
■ Garanties voor leren?
■ Afbreuk aan fundamentele principes van behaviorisme?
