EXAMEN
- 5 termen uitleggen, kaderen, situeren
- Casus -> vragen beantwoorden (zie werkcolleges)
- Opdrachtenbundel (letten op taal)
-> teksten toledo
-> MyLab (TQ26H722)
DEEL 1: De ontwikkeling van het kind
H1: Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
1. Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie
Definitie ontwikkelingspsychologie:
Wetenschappelijke studie naar de patronen v menselijke groei, verandering en stabiliteit
vanaf de conceptie (wnr je verwekt w) tot volwassenheid en ouderdom.
meeste aandacht gaat naar de fase tussen geboorte en adolescentie (veel veranderingen)
- meeste aandacht nu naar geboorte tot adolescentie
- met vergrijzing: veel psychologen focussen zich op ouder worden
-> niet elke psycholoog is een ontwikkelingspsycholoog, maar wel elke
ontwikkelingspsycholoog is een psycholoog
-> vroeger genetische psychologie, nu ook levenslooppsychologie
Kenmerken
1. Wetenschappelijke benadering:
- hypothesen toetsen op wetenschappelijke wijze
2. Menselijke ontwikkeling
- Universele ontwikkelingsprincipes doorgronden
- Specifieke principes doorgronden, bv:
-> invloed v culturele en etnische verschillen op ontwikkelingsverloop
-> ontwikkeling van unieke aspecten v individuen
3. Ontwikkeling v conceptie tot overlijden, in elke periode van het leven
- groei en verandering: inzicht in patronen
- stabiliteit: periodes van stabiliteit en stabiliteit over periodes heen
1.1 Reikwijdte vh vakgebied
Brede reikwijdte, versch ontwikkelingspsychologen houden zich bezig met uiteenlopende
onderwerpen, en specialiseren zich in een thema of levensfase:
THEMA’S
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociale ontwikkeling
- Persoonlijkheidsontwikkeling
Bovendien:
Vanuit versch vakdomeinen w ontwikkeling onderzocht (genetici, artsen, psychologen,
pedagogen): -> versch perspectieven!!
,Toepassing in allerlei beroepen: leerkracht, verpleger, opvoeder, …
1) Fysieke ontwikkeling
Wat is de invloed vh ontwikkelende lichaam op het gedrag v mensen?
Focus op:
● hersenen
- hersenen groeien tot ons 24ste, verfijnde stukken met geweten, zelfcontrole nog aan
het ontwikkelen rond 24j
● zenuwstelsels
- groei op begin zeer snel maar blijft ontwikkelen
● spieren
● de behoeften aan voedsel, drinken en slaap
2) Cognitieve ontwikkeling
Wat is de invloed vh groeiende en veranderende intellectuele vermogen op menselijk
gedrag?
Focus op:
● het leren
● het geheugen
● probleemoplossingsvaardigheden
- hoe lost iemand van 6 een probleem op en iemand v 12?
● intelligentie
3) Persoonlijkheidsontwikkeling
Welke eigenschappen zijn stabiel en karakteristiek voor een individu, doorheen zijn of haar
ontwikkeling?
Focus op:
● sociaal-emotionele ontwikkeling
● invloed v sociale relaties op (inter)persoonlijk gedrag
● karakter
● persoonlijkheid
4) Sociale ontwikkeling
Hoe ontwikkelen sociale relaties en sociale interactie met anderen zich doorheen de
levensloop?
Focus op:
● sociaal-emotionele ontwikkeling
● invloed v sociale relaties op sociale omgang
● verandering v sociale omgang
1.2 Invloeden op de ontwikkeling: ontwikkelen in een sociale wereld
Invloeden
● Cognitieve ontwikkeling
● Persoonlijkheidsontwikkeling
● Sociale ontwikkeling
,Ontwikkelingspsychologie deelt ontwikkeling op in specifieke leeftijdsperiodes
(levensfases)
- ! niet alle fases goed afgebakend, geboorte wel
Vb: niet iedereen die 18 is voelt zich volwassen
- bepalen verwachtingen vanuit ms
Variatie in tijdstip v overgang tss fases is groot
Dat is te verklaren door:
● Biologische oorzaken (snellere groei, betere voeding, andere stofwisseling, …)
● Cultuur (vb. Hoe omgaan met liefdesrelaties, hier en in andere ms)
● Diversiteit in ontwikkeling:
- Etniciteit: rekening houden met invloed v culturele achtergrond, religie en taal
- We spreken nt over rassen, want genetisch gezien is het ras mens voor 99,9%
identiek
Invloed v cohorten
● Verklaart veel variatie in onderzoeksresultaten
● men is lid v een cohort door geboren te worden op een welbepaald moment in
welbepaald gebied
=> Cohort = groep mensen die op zelfde tijdstip en zelfde plaats geboren zijn
● Sociaal-historische gebeurtenissen -> gemeenschappelijke invloed op leden v
eenzelfde cohort
Vb: Dutroux, alleen uitgaan was not done. Beïnvloedde hele cohorte
● Cohorteffect: lid zijn v een cohorte beïnvloedt de ontwikkeling, en verklaart
verschillen tss generaties
Vb: lln maakt corona heel anders mee dan docent (als je dan onderzoek doet bij 280
lln en 20 studenten komt er een vertekende kijk op corona door versch cohort)
Normatieve gebeurtenissen
= dingen die voor iedereen de norm zijn. Iedereen heeft ze ervaren, kan wel dat je
het anders interpreteert, maar je kan er wel over meespreken
● gebeurtenissen die zich op dezelfde manier voltrekken voor de meeste leden v
eenzelfde cohort
- met cohort maak je dez norm geb mee op hetz moment -> daardoor zijn er
generatieverschillen
, ● Leeftijdsgebonden invloeden: geslachtsrijpheid, pubertijd, sociale glimlach
- allemaal op ongeveer dez leeftijd puberteit meegemaakt, huub vroeger andere
invloeden in puberteit -> anders beïnvloedt
● Sociale invloeden:
- sociale klasse
Vb: getto in charleroi heel andere beïnvloeding door cohort waarmee je daar opgroeit
dan in rijke villawijk in Antwerpen
- naar school gaan op 2,5 (belgie) of op 4 jaar (nederland)
- in een stad of platteland opgroeien
● Culturele invloeden:
etniciteit, subgroepen, communisme vs kapitalisme
● historische invloeden
Vb: coronapandemie: omgevings-en biologische effecten
Vb: overstromingen verviers -> zekerheid weg -> sterke invloed op ontwikkeling
Cohort-effecten = gevolg v Normatieve, historisch bepaalde invloeden
● Gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep op dezelfde
manier voltrekken, leiden tot conformiteit: uit vrees voor de gevolgen v afwijkend
gedrag
Vb: je gebruikt geen fb als iedereen op snapchat zit
● Niet-normatieve gebeurtenissen tekenen ingrijpend de ontwikkeling vh specifieke
individu: wat maakt me uniek?
(dingen die alleen gij hebt meegemaakt, of op specifieke manier hebt beleefd)
Vb: 12-jarige dj die tomorrowland mag openen, aardrijkskundeleerkracht die doet
inzien hoe interessant geologie is, Anuna die schoolgemeenschap op kop zet
-> ontwikkeling w beïnvloedt
2. Kinderen: verleden, heden, toekomst (niet te kennen)
2.1 Vroege denkbeelden over kinderen
Kinderen: geschiedenis
● Voor 1600, hadden kinderen niet echt een speciale status
- kinderen met volwassene kleren, kinderen waren onaffe volwassenen
● Biografieën van baby’s werden populair op het einde vd 18de eeuw in
Duitsland
● Het was Charles Darwin die de noodzaak benadrukte dat je een individu moet
begrijpen vanuit de evolutietheorie en dat je de biografieën v baby’s hiervoor
kon gebruiken
● Industrialisatie:
Kinderen als werkkrachten -> rechten vh kind
● Onderwijs universeler: leerkrachten bestudeerden hoe kinderen iets bij te
brengen
● Start ontwikkelingspsychologie
● In de 20ste eeuw startte men met de ontwikkeling vh kind wetenschappelijk te
bestuderen.
Het was Alfred Binet die de intelligentie, het geheugen en rekenvaardigheid
onderzocht
- 5 termen uitleggen, kaderen, situeren
- Casus -> vragen beantwoorden (zie werkcolleges)
- Opdrachtenbundel (letten op taal)
-> teksten toledo
-> MyLab (TQ26H722)
DEEL 1: De ontwikkeling van het kind
H1: Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
1. Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie
Definitie ontwikkelingspsychologie:
Wetenschappelijke studie naar de patronen v menselijke groei, verandering en stabiliteit
vanaf de conceptie (wnr je verwekt w) tot volwassenheid en ouderdom.
meeste aandacht gaat naar de fase tussen geboorte en adolescentie (veel veranderingen)
- meeste aandacht nu naar geboorte tot adolescentie
- met vergrijzing: veel psychologen focussen zich op ouder worden
-> niet elke psycholoog is een ontwikkelingspsycholoog, maar wel elke
ontwikkelingspsycholoog is een psycholoog
-> vroeger genetische psychologie, nu ook levenslooppsychologie
Kenmerken
1. Wetenschappelijke benadering:
- hypothesen toetsen op wetenschappelijke wijze
2. Menselijke ontwikkeling
- Universele ontwikkelingsprincipes doorgronden
- Specifieke principes doorgronden, bv:
-> invloed v culturele en etnische verschillen op ontwikkelingsverloop
-> ontwikkeling van unieke aspecten v individuen
3. Ontwikkeling v conceptie tot overlijden, in elke periode van het leven
- groei en verandering: inzicht in patronen
- stabiliteit: periodes van stabiliteit en stabiliteit over periodes heen
1.1 Reikwijdte vh vakgebied
Brede reikwijdte, versch ontwikkelingspsychologen houden zich bezig met uiteenlopende
onderwerpen, en specialiseren zich in een thema of levensfase:
THEMA’S
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociale ontwikkeling
- Persoonlijkheidsontwikkeling
Bovendien:
Vanuit versch vakdomeinen w ontwikkeling onderzocht (genetici, artsen, psychologen,
pedagogen): -> versch perspectieven!!
,Toepassing in allerlei beroepen: leerkracht, verpleger, opvoeder, …
1) Fysieke ontwikkeling
Wat is de invloed vh ontwikkelende lichaam op het gedrag v mensen?
Focus op:
● hersenen
- hersenen groeien tot ons 24ste, verfijnde stukken met geweten, zelfcontrole nog aan
het ontwikkelen rond 24j
● zenuwstelsels
- groei op begin zeer snel maar blijft ontwikkelen
● spieren
● de behoeften aan voedsel, drinken en slaap
2) Cognitieve ontwikkeling
Wat is de invloed vh groeiende en veranderende intellectuele vermogen op menselijk
gedrag?
Focus op:
● het leren
● het geheugen
● probleemoplossingsvaardigheden
- hoe lost iemand van 6 een probleem op en iemand v 12?
● intelligentie
3) Persoonlijkheidsontwikkeling
Welke eigenschappen zijn stabiel en karakteristiek voor een individu, doorheen zijn of haar
ontwikkeling?
Focus op:
● sociaal-emotionele ontwikkeling
● invloed v sociale relaties op (inter)persoonlijk gedrag
● karakter
● persoonlijkheid
4) Sociale ontwikkeling
Hoe ontwikkelen sociale relaties en sociale interactie met anderen zich doorheen de
levensloop?
Focus op:
● sociaal-emotionele ontwikkeling
● invloed v sociale relaties op sociale omgang
● verandering v sociale omgang
1.2 Invloeden op de ontwikkeling: ontwikkelen in een sociale wereld
Invloeden
● Cognitieve ontwikkeling
● Persoonlijkheidsontwikkeling
● Sociale ontwikkeling
,Ontwikkelingspsychologie deelt ontwikkeling op in specifieke leeftijdsperiodes
(levensfases)
- ! niet alle fases goed afgebakend, geboorte wel
Vb: niet iedereen die 18 is voelt zich volwassen
- bepalen verwachtingen vanuit ms
Variatie in tijdstip v overgang tss fases is groot
Dat is te verklaren door:
● Biologische oorzaken (snellere groei, betere voeding, andere stofwisseling, …)
● Cultuur (vb. Hoe omgaan met liefdesrelaties, hier en in andere ms)
● Diversiteit in ontwikkeling:
- Etniciteit: rekening houden met invloed v culturele achtergrond, religie en taal
- We spreken nt over rassen, want genetisch gezien is het ras mens voor 99,9%
identiek
Invloed v cohorten
● Verklaart veel variatie in onderzoeksresultaten
● men is lid v een cohort door geboren te worden op een welbepaald moment in
welbepaald gebied
=> Cohort = groep mensen die op zelfde tijdstip en zelfde plaats geboren zijn
● Sociaal-historische gebeurtenissen -> gemeenschappelijke invloed op leden v
eenzelfde cohort
Vb: Dutroux, alleen uitgaan was not done. Beïnvloedde hele cohorte
● Cohorteffect: lid zijn v een cohorte beïnvloedt de ontwikkeling, en verklaart
verschillen tss generaties
Vb: lln maakt corona heel anders mee dan docent (als je dan onderzoek doet bij 280
lln en 20 studenten komt er een vertekende kijk op corona door versch cohort)
Normatieve gebeurtenissen
= dingen die voor iedereen de norm zijn. Iedereen heeft ze ervaren, kan wel dat je
het anders interpreteert, maar je kan er wel over meespreken
● gebeurtenissen die zich op dezelfde manier voltrekken voor de meeste leden v
eenzelfde cohort
- met cohort maak je dez norm geb mee op hetz moment -> daardoor zijn er
generatieverschillen
, ● Leeftijdsgebonden invloeden: geslachtsrijpheid, pubertijd, sociale glimlach
- allemaal op ongeveer dez leeftijd puberteit meegemaakt, huub vroeger andere
invloeden in puberteit -> anders beïnvloedt
● Sociale invloeden:
- sociale klasse
Vb: getto in charleroi heel andere beïnvloeding door cohort waarmee je daar opgroeit
dan in rijke villawijk in Antwerpen
- naar school gaan op 2,5 (belgie) of op 4 jaar (nederland)
- in een stad of platteland opgroeien
● Culturele invloeden:
etniciteit, subgroepen, communisme vs kapitalisme
● historische invloeden
Vb: coronapandemie: omgevings-en biologische effecten
Vb: overstromingen verviers -> zekerheid weg -> sterke invloed op ontwikkeling
Cohort-effecten = gevolg v Normatieve, historisch bepaalde invloeden
● Gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep op dezelfde
manier voltrekken, leiden tot conformiteit: uit vrees voor de gevolgen v afwijkend
gedrag
Vb: je gebruikt geen fb als iedereen op snapchat zit
● Niet-normatieve gebeurtenissen tekenen ingrijpend de ontwikkeling vh specifieke
individu: wat maakt me uniek?
(dingen die alleen gij hebt meegemaakt, of op specifieke manier hebt beleefd)
Vb: 12-jarige dj die tomorrowland mag openen, aardrijkskundeleerkracht die doet
inzien hoe interessant geologie is, Anuna die schoolgemeenschap op kop zet
-> ontwikkeling w beïnvloedt
2. Kinderen: verleden, heden, toekomst (niet te kennen)
2.1 Vroege denkbeelden over kinderen
Kinderen: geschiedenis
● Voor 1600, hadden kinderen niet echt een speciale status
- kinderen met volwassene kleren, kinderen waren onaffe volwassenen
● Biografieën van baby’s werden populair op het einde vd 18de eeuw in
Duitsland
● Het was Charles Darwin die de noodzaak benadrukte dat je een individu moet
begrijpen vanuit de evolutietheorie en dat je de biografieën v baby’s hiervoor
kon gebruiken
● Industrialisatie:
Kinderen als werkkrachten -> rechten vh kind
● Onderwijs universeler: leerkrachten bestudeerden hoe kinderen iets bij te
brengen
● Start ontwikkelingspsychologie
● In de 20ste eeuw startte men met de ontwikkeling vh kind wetenschappelijk te
bestuderen.
Het was Alfred Binet die de intelligentie, het geheugen en rekenvaardigheid
onderzocht
