Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
Inhoud
Kernbegrippen
1/ Informatie
Kernbegrip
Gedrag
2/ Feedback
Feedbackproces
Circulair
Positieve feedback
Negatieve feedback
3/ Homeostase en kalibrering
4/ Omgangsvormen of interactiepatronen van systemen
5/ Systeemregels
Opvattingen
Moetens
Mythen
6/ Loyauteit of loyaliteit
7/ Identiteit
8/ Grenzen
Extremen in permeabiliteit van grenzen: kluwen en los-zand
Grenzen en identiteit
9/ Equifinaliteit en Equipotentialiteit
Pagina 1 van 27
, Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
Kernbegrippen
De kernbegrippen helpen ons beschrijven wat er in een systeem gebeurt.
Er zijn 9 Kernbegrippen van AST
1. Informatie
2. Feedback
3. Homeostase en kalibrering
4. Omgangsvormen of interactiepatronen
5. Systeemregels
6. Loyaliteit
7. Identiteit
8. Grenzen
9. Equifinaliteit en equipotentialiteit
1/ Informatie
Informatie: kernbegrip binnen AST.
o Verbaal
o Non-verbaal
o Waarneembaar
In systeemtheorie staat het begrip ‘informatie’ centraal.
De voortdurende stroom van verbale en non-verbale signalen die
mensen voortdurend, bewust en onbewust uitzenden.
o Het systeem functioneert doordat er voortdurend informatie worden
uitgewisseld tussen de leden van het systeem.
o De relaties tussen de leden zijn voortdurend aan verandering
onderhevig op basis van permanente uitwisseling van informatie.
o Informatie wordt overgebracht via de verschillende vormen van
communicatie.
Let op! Informatie is niet enkel communicatie die informatief bedoeld is.
Bv. het nieuws op TV
Informatie = waarneembaar gedrag !
Binnen AST ligt de focus op gedrag als voertuig voor informatie, met het
digitaal kanaal als ondersteuning.
o Persoonlijk gericht (binnen) > trauma, emoties
o Relatiegericht > waarneembaar gedrag
Systemen hebben open grenzen. = wisselwerking
Er komt nieuwe informatie binnen in het systeem.
o Verbaal Bv. Docent geeft nieuwe info via taal.
o Non-verbaal Bv. Gedrag
o Bedoeld
Pagina 2 van 27
, Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
o Onbedoeld
Het systeem gaat iets met die informatie doen.
Bv. Non-verbaal:
Plots leerlingen systematisch te laat en er wordt op gereageerd =
feedback. Feedback is ook nieuwe informatie. SDH cirkels van
beïnvloeding.
Cursus: Het verschil tussen energie en informatie:
Bv. Een bal schoppen > bal krijgt energie > bal reageert niet op de actie en
ondergaat de verschillende wetmatigheden waaraan het onderworpen is.
Bal heeft geen aandeel in het contact tss man en bal
Bv. Een hond wel/niet schoppen > hond krijgt wel / niet energie > hond verwerkt
informatie en reageert op actie van de man.
De actie bepaalt de relatie tussen de man en de hond. De wisselwerking van
informatie kleurt de relatie tussen de man en de hond.
Voorbeeld coronapandemie:
Nieuwe informatie die binnenkomt waar het systeem iets mee doet.
Verbaal Bv. Ziek = thuisblijven ‘blijf in uw kot’
Non- verbaal Bv. hoesten in openbaar
Bedoeld Bv. Vuistje geven
Onbedoeld Bv. dragen van een mondmasker, want pandemie
2/ Feedback
Feedback = terugkoppeling
Feedbackproces
o Systemen ontvangen voortdurend informatie van buitenaf en van
binnenuit (leden onderling).
o Leden van systemen ontvangen voortdurend informatie over elkaar,
over de omgeving, over andere systemen.
Feedback zorgt ervoor dat het systeem en zijn leden voortdurend
informatie krijgen over hun eigen functioneren. De leden reageren
zowel op interne als externe veranderingen (binnen / buiten het
systeem) zodat evenwicht wordt bewaard.
o Deze voortdurende informatiestroom bevat voorschriften over hoe
systemen of hun leden zich moeten gedragen.
De informatiestroom bevat onuitgesproken voorschriften over hoe de
betreffende leden van het systeem zich moeten gedragen t.o.v. elkaar
en t.o.v. andere systemen. Dit is het feedbackproces.
Circulair
o Constant en circulair proces
Het feedbackproces is circulair. Er is geen begin, er is geen eind, het is
er altijd. Het proces wordt door het systeem zelf geregeld.
Pagina 3 van 27
, Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
Omgangsvormen en opvattingen worden in stand gehouden of
doorbroken.
Biologisch systemen
o Het systeem (lichaam) regelt zelf het proces.
o De reactie van het systeem (lichaam) ligt vast.
Bv. Het lichaam als systeem. Bloedsomloop als substysteem.
Informatie = O² tekort > sneller ademhaling & hartslag, extra O²
opname naar organen sturen. Als O² terug ok, normalisering van AH en
hart.
Sociale systemen
o Bij menselijke systemen ligt de reactie op informatie niet vast!
Bv. Schermbeleid binnen het gezin: kinderen mogen enkel op
woensdag en in het weekend op een gedeeld scherm. Geen
persoonlijke schermen. Op een dag wordt de 10-jarige betrapt met de
tablet. (= nieuwe informatie komt het systeem binnen!) Hoe kan het
gezin reageren?
In biologische systemen (bv. lichaam) ligt het feedbackmechanisme vast,
terwijl in systemen van mensen dit afhangt van hoe mensen reageren op
de ontvangen informatie en de verschillende handelingsvoorschriften.
2 soorten feedback
1. Positieve feedback
2. Negatieve feedback
De termen positief en negatief hebben hier geen morele waarde (goed / slecht). Het
verschaft informatie over hoe systemen en subsytemen samenhangen. Dus niet op
inhoud van de feedback maar op het effect van de feedback.
Positieve feedback
o Als het systeem verandert naar aanleiding van de nieuwe info.
De feedback heeft als effect dat het systeem veranderd en dat
een bepaalde bestaande en gebruikte systeemnorm wordt
losgelaten.
Het leidt tot een tijdelijk verlies van evenwicht en stabiliteit.
Deze verandering, door informatie die van buiten het systeem
verkregen is, en door de systeemleden verwerkt worden.
Bv. Klas > lesgegeven door corona vanaf nu online.
∂ Door een wijziging (corona) van buiten het systeem (klas) werden
daardoor iets nieuws geïntroduceerd.
∂ Gevolg: De leerlingen zien nieuwe mogelijkheden opengaan. (In
pyjama les volgen, langer slapen, een was doen…).
Pagina 4 van 27
Inhoud
Kernbegrippen
1/ Informatie
Kernbegrip
Gedrag
2/ Feedback
Feedbackproces
Circulair
Positieve feedback
Negatieve feedback
3/ Homeostase en kalibrering
4/ Omgangsvormen of interactiepatronen van systemen
5/ Systeemregels
Opvattingen
Moetens
Mythen
6/ Loyauteit of loyaliteit
7/ Identiteit
8/ Grenzen
Extremen in permeabiliteit van grenzen: kluwen en los-zand
Grenzen en identiteit
9/ Equifinaliteit en Equipotentialiteit
Pagina 1 van 27
, Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
Kernbegrippen
De kernbegrippen helpen ons beschrijven wat er in een systeem gebeurt.
Er zijn 9 Kernbegrippen van AST
1. Informatie
2. Feedback
3. Homeostase en kalibrering
4. Omgangsvormen of interactiepatronen
5. Systeemregels
6. Loyaliteit
7. Identiteit
8. Grenzen
9. Equifinaliteit en equipotentialiteit
1/ Informatie
Informatie: kernbegrip binnen AST.
o Verbaal
o Non-verbaal
o Waarneembaar
In systeemtheorie staat het begrip ‘informatie’ centraal.
De voortdurende stroom van verbale en non-verbale signalen die
mensen voortdurend, bewust en onbewust uitzenden.
o Het systeem functioneert doordat er voortdurend informatie worden
uitgewisseld tussen de leden van het systeem.
o De relaties tussen de leden zijn voortdurend aan verandering
onderhevig op basis van permanente uitwisseling van informatie.
o Informatie wordt overgebracht via de verschillende vormen van
communicatie.
Let op! Informatie is niet enkel communicatie die informatief bedoeld is.
Bv. het nieuws op TV
Informatie = waarneembaar gedrag !
Binnen AST ligt de focus op gedrag als voertuig voor informatie, met het
digitaal kanaal als ondersteuning.
o Persoonlijk gericht (binnen) > trauma, emoties
o Relatiegericht > waarneembaar gedrag
Systemen hebben open grenzen. = wisselwerking
Er komt nieuwe informatie binnen in het systeem.
o Verbaal Bv. Docent geeft nieuwe info via taal.
o Non-verbaal Bv. Gedrag
o Bedoeld
Pagina 2 van 27
, Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
o Onbedoeld
Het systeem gaat iets met die informatie doen.
Bv. Non-verbaal:
Plots leerlingen systematisch te laat en er wordt op gereageerd =
feedback. Feedback is ook nieuwe informatie. SDH cirkels van
beïnvloeding.
Cursus: Het verschil tussen energie en informatie:
Bv. Een bal schoppen > bal krijgt energie > bal reageert niet op de actie en
ondergaat de verschillende wetmatigheden waaraan het onderworpen is.
Bal heeft geen aandeel in het contact tss man en bal
Bv. Een hond wel/niet schoppen > hond krijgt wel / niet energie > hond verwerkt
informatie en reageert op actie van de man.
De actie bepaalt de relatie tussen de man en de hond. De wisselwerking van
informatie kleurt de relatie tussen de man en de hond.
Voorbeeld coronapandemie:
Nieuwe informatie die binnenkomt waar het systeem iets mee doet.
Verbaal Bv. Ziek = thuisblijven ‘blijf in uw kot’
Non- verbaal Bv. hoesten in openbaar
Bedoeld Bv. Vuistje geven
Onbedoeld Bv. dragen van een mondmasker, want pandemie
2/ Feedback
Feedback = terugkoppeling
Feedbackproces
o Systemen ontvangen voortdurend informatie van buitenaf en van
binnenuit (leden onderling).
o Leden van systemen ontvangen voortdurend informatie over elkaar,
over de omgeving, over andere systemen.
Feedback zorgt ervoor dat het systeem en zijn leden voortdurend
informatie krijgen over hun eigen functioneren. De leden reageren
zowel op interne als externe veranderingen (binnen / buiten het
systeem) zodat evenwicht wordt bewaard.
o Deze voortdurende informatiestroom bevat voorschriften over hoe
systemen of hun leden zich moeten gedragen.
De informatiestroom bevat onuitgesproken voorschriften over hoe de
betreffende leden van het systeem zich moeten gedragen t.o.v. elkaar
en t.o.v. andere systemen. Dit is het feedbackproces.
Circulair
o Constant en circulair proces
Het feedbackproces is circulair. Er is geen begin, er is geen eind, het is
er altijd. Het proces wordt door het systeem zelf geregeld.
Pagina 3 van 27
, Hfdst 3: Kernbegrippen uit de AST
Omgangsvormen en opvattingen worden in stand gehouden of
doorbroken.
Biologisch systemen
o Het systeem (lichaam) regelt zelf het proces.
o De reactie van het systeem (lichaam) ligt vast.
Bv. Het lichaam als systeem. Bloedsomloop als substysteem.
Informatie = O² tekort > sneller ademhaling & hartslag, extra O²
opname naar organen sturen. Als O² terug ok, normalisering van AH en
hart.
Sociale systemen
o Bij menselijke systemen ligt de reactie op informatie niet vast!
Bv. Schermbeleid binnen het gezin: kinderen mogen enkel op
woensdag en in het weekend op een gedeeld scherm. Geen
persoonlijke schermen. Op een dag wordt de 10-jarige betrapt met de
tablet. (= nieuwe informatie komt het systeem binnen!) Hoe kan het
gezin reageren?
In biologische systemen (bv. lichaam) ligt het feedbackmechanisme vast,
terwijl in systemen van mensen dit afhangt van hoe mensen reageren op
de ontvangen informatie en de verschillende handelingsvoorschriften.
2 soorten feedback
1. Positieve feedback
2. Negatieve feedback
De termen positief en negatief hebben hier geen morele waarde (goed / slecht). Het
verschaft informatie over hoe systemen en subsytemen samenhangen. Dus niet op
inhoud van de feedback maar op het effect van de feedback.
Positieve feedback
o Als het systeem verandert naar aanleiding van de nieuwe info.
De feedback heeft als effect dat het systeem veranderd en dat
een bepaalde bestaande en gebruikte systeemnorm wordt
losgelaten.
Het leidt tot een tijdelijk verlies van evenwicht en stabiliteit.
Deze verandering, door informatie die van buiten het systeem
verkregen is, en door de systeemleden verwerkt worden.
Bv. Klas > lesgegeven door corona vanaf nu online.
∂ Door een wijziging (corona) van buiten het systeem (klas) werden
daardoor iets nieuws geïntroduceerd.
∂ Gevolg: De leerlingen zien nieuwe mogelijkheden opengaan. (In
pyjama les volgen, langer slapen, een was doen…).
Pagina 4 van 27
