Samenvatting Taal: diagnostiek van taalontwikkelingsstoornissen

Samenvatting Taal: diagnostiek
1. Taalontwikkelingstoornissen: Indeling en definities

1.1 Wat is een taalontwikkelingsstoornis HC1 & 2
 Volgens de American Speech-Language-Hearing association of ASHA:
1. Een taalontwikkingsstoornis verwijst naar een significant tekort in de ontwikkeling en het
gebruik van taal in al zijn modaliteiten
2. Het gaat hierbij om problemen met taalbegrip en/of taalproductie binnen de verschillende
taaldomeinen. (fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek en pragmatiek)
3. Een tos kan voor het leven zijn
4. En symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd.

Wat is een signifi cant tekort?

= het niet tijdig behalen van de taalmijlpalen.




1.1 Prevalentie van taalontwikkelingsstoornissen
 Prevalentie: geeft aan hoeveel kinderen met een taalontwikkelingsstoornis er zijn op een
bepaald moment.
 5-10% van de schoolgaande kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis

1.2 Indeling van TOS
 Primaire tos: staat op zichzelf en is niet te verklaren vanuit problemen in een ander
ontwikkelingsdomein.
 Secundaire tos: is het gevolg van een of meer problemen in een ander ontwikkelingsdomein.

1.2.1 Primaire TOS
Definitie:

1. Er is een achterstand in de taalverwerving
2. Er is geen duidelijke verklaring voor deze achterstand.


1

,  Diagnose in eerste plaats gesteld obv uitsluitingscriteria. Dus achterstand in taalverwerving
mag niet te verklaren zijn vanuit andere problemen.

Diagnose is dus op basis van uitsluitingscriteria
= Aantonen dat achterstand niet het gevolg is van problemen in andere ontwikkelingsdomeinen of
onvoldoende taalaanbod
 Comorbiditeit mogelijk (voorkomen van 2 stoornissen tegelijk

Terminologie (naamgeving):

 Internationaal: Developmental Language Disorder (DLD)
 Nationaal: Taalontwikkelingsstoornis (TOS)

Prevalentie
 7%
 Komt 3 keer meer voor bij jongens dan bij meisjes

TOS wordt ook opgedeeld in: Voorbijgaand of blijvend
 Voorbijgaand: Vertraagde taalontwikkeling
 Taalniveau van een jonger kind
 Harmonisch profiel, gelijkmatige uitval
 Taalontwikkeling later op gang en trager verloop
 Achterstand in te halen met de juiste therapie

 Blijvend: Gestoorde taalontwikkeling
 Hardnekkig probleem
 Disharmonisch profile: Disharmonisch: Taalprofiel waarbinnen niet alles in gelijke mate
vertraagd is. Vb op vlak van fonologie is er veel meer vertraagd dan op semantiek.
 Verder opsplitsen in
o Ontwikkelingsdysfasie
o Kinderafasie (zelfde kenmerk als ontwikkelingsdysfasie maar heeft wel een oorzaak)

Kinderafasie
- Gevolg van een hersenletsel
- Verworven stoornis dus hoort eigenlijk niet tot groep van primaire TOS, maar vertonen wel
zelfde kenmerken als mensen met TOS
Ontwikkelingsdysfasie
- Geen duidelijk aantoonbaar hersenletsel
- Taalproblemen zijn therapieresistent
- Ook op volwassen leeftijd nog problemen
- Taalprofielen kunnen wel veranderen doorheen de tijd: vb: op kleuterleeftijd moeite met
uitspraak en woordenschat. In de lagere school vooral met vertellen van een verhaal.
1.2.2 Secundaire TOS
De tos wordt veroorzaakt door problemen in andere ontwikkelingsdomeinen:

1. Problemen in de sensorische ontwikkeling (horen en zien)
 gehoorverlies
 Permanent gehoorverlies: 0,1% van de kinderen
 Nood aan hulpmiddelen om beter te horen


2

,  Extra stimulatie nodig bij ontwikkeling spraak en taal

o Welke factoren bepalen mee de taalontwikkeling?
 Leeftijd van vaststellen
 Ernst van het gehoorverlies
 Oorzaak van het gehoorverlies
 Gebruik van gehoorversterkende hulpmiddelen vb: hoorapparaat.
 Aanwezigheid van medische aandoening
 Communicatieaanbod vanuit de omgeving

 Slechtziend of blind
 Mits optimaal taalaanbod zelden taalproblemen
 Vaak kwetsbaar op sociaal-emotioneel en communicatief vlak.
 Impact op taalontwikkeling mogelijk
 Meer ondersteuning nodig dus.

2. Problemen in de motorische ontwikkeling
 Bij geïsoleerd motorisch probleem doorgaans normale taalontwikkeling

3. Problemen in de cognitieve ontwikkeling
 Verstandelijke beperking




Oorzaken van een verstandelijke beperking?

 Vaak genetisch (syndroom)
 Zuurstoftekort bij geboorte
 Overmatig alcoholgebruik tijdens zwangerschap


4. Problemen in de sociaal-emotionele ontwikkeling
 Autismespectrumstoornis (ASS)

 Een complexe neurologische ontwikkelingsstoornis
 Aanhoudende tekorten (problemen) in sociale communicatie en interactie
 Beperkte, repetitieve patronen van gedrag, interesses of activiteiten vb: focus op rode
auto’s
 Symptomen al in vroege kindertijd aanwezig en leiden tot ernstige beperkingen in
(sociaal) functioneren
 Symptomen die aan TOS doen denken, doen ook vaak aan ASS denken.

 Prevalentie: 1% van de schoolkinderen
 40% heeft verstandelijke beperking
 Groot deel kampt met taalontwikkelingsstoornis
 Kwalitatieve tekorten in verbale en non-verbale communicatie


3