Immunologie
Het Immuunsysteem : introductie 3
1. niet immunologische barrière 4
2. aangeboren (innatief) immuunsysteem 5
2.1 Fagocyten 6
2.2 NK cellen 8
2.3 ILCs 8
2.4 Dendritische cellen 9
2.5 T cel polarisatie 10
2.6 Mastcellen 10
2.7 Eosinofielen 11
2.8 humoraal 11
3. verworven (addaptief) immuunsysteem 12
3.1 Lymfoïde organen 14
3.1.1 primaire lymfoide orgaan 14
3.1.2 secundaire lymfoide orgaan 14
Organen en cellen van het immuunsysteem 21
organen van het immuunsysteem 21
oorsprong en opleiding (rijping) IC 22
cellen aangeboren immuunsysteem 23
3.1 Mononucleaire fagocyten 23
3.1.1 Fagocytose / cellyse 26
3.1.2 APC 27
3.1.3 Inductie ontsteking 28
3.1.4 Herstel 29
3.2 Polymorfnucleaire granulocyten (PMN) 29
3.2.1 neutrofiele granulocyten 29
3.2.2 eosinofiele granulocyten 31
3.2.3 mestcellen en basofiele 32
3.3 Megakaryocyten en bloedplaatjes 32
3.4 Natural Killer cellen 33
3.5 ILC’s 34
3.6 Dendritische cellen 34
3.8 eerste immunologische synaps 35
cellen verworven immuunsysteem 36
4.1 T cellen 36
4.2 B cellen 40
1
, 4.3 tweede immunologische synaps 44
celtypering immunofenotype 45
De ontstekingsreactie 47
1. Algemeen: lokale reactie 47
2. CRP & SAA 48
3. producten voor klachten 48
3.1 Histamine/serotonine 49
3.2 Arachidonzuur Metabolieten 49
3.3 plasma-enzymsystemen 50
Antigeen presentatie & MHC 51
Antigeenherkenning door aangeboren IS 51
Antigeenherkenning door T cel 52
2.1 histocompatibility (MHC/HLA) 53
2.2 Antigeen presentatie 56
2.3 T-cel receptor 59
Antigeenherkenning door B cel 61
Transplantatie & afstoting 61
transplantatie 61
Rejectie 61
Het complement systeem 65
Immunoglobulinen & humorale immuniteiten 71
Immunoglobuline 71
1.1 Basisstructuur 71
1.2 Structurele indeling 72
1.3 Functionele indeling 74
1.3.1 Fab: Fractie antigeen bindend 74
1.3.2 Fc: fractie cristalliseerbaar (constante) 77
1.4 Isotypen 80
1.4.1 IgG 81
1.4.2 IgM 81
1.4.3 IgA 81
1.4.4 IgD 81
1.4.5 IgE 81
Activatie van B cel 81
2
,Het Immuunsysteem : introductie
Functies:
verdediging tegen:
- schadelijke stoffen
- virussen, bacteriën, schimmels, parasieten
- afgestorven weefsel (homeostase)
- tumoren (tumorsurveillantie = tegengaan tumor)
soorten pathogenen:
virussen:
- allerkleinste (nm)
- intracellulair gelegen
- verdedeging via CTL (cytotoxische T-lumfocyten) en NK (naturel killer cels)
bacterien:
- kleiner dan 10 µm
- kan extracellulair of intracellulair liggen
- verdedeging via fagocytose (opnamen pathogeen) of complement of antilichamen
parasieten :
- kunnen µm zijn maar ook m
- intracellumair of extracellulair liggen
- verdedeging via eosinofielen (toxische stoffen die parasieten beschadigen)
3
, schimmels:
- 100 tal µm
- extracellulaire ligging
- verdedeging via fagocytose of complement of antilichamen
extracellulaire pathogenen:
- bereikbaar voor humorale verdedeging
- aangeboren: Complement, collectinen, defensinen
- Verworven: Ig (B cellen) Th2, Th17
intracellulaire pathogenen
- onbereikbaar voor humorale verdedeging
- cellulair immuun antwoord
- Aangeboren: NK
- Verworven: Th1 & CD8+ CTL
humorale immuniteit van het verworven immuunsysteem:
- gedragen door B-lymfocyten
- gaan antilichamen produceren en transformeren tot effector cellen
(plasmacellen)
cellulaire immuniteit van het verworven immuunsysteem:
- gedrag door T-lymfocyten
- Th (T-helper cellen) gaan prolifereren (groeien) en gaan cytokinen vormen en
deze gaan zowel aangeboren als verworven immuunsysteem ondersteunen.
cytokines spelen een rol in het antwoordt van de B-cellen, ze bepalen mee
welke klasse antilichamen geproduceerd worden
- CTL (cytotoxische T-lymfocyten) zijn verantwoordelijk voor apoptose van
gastheercellen waardoor Intracellulair virus wordt vernietigd en replicatie
wordt verhinderd .
1. niet immunologische barrière
fysische:
- Huid (meerlagige acellulaire hoornlaag), epitheel (vaak éénlagig tenzij mond en
vagina) want
huid is een ondoordringbare barrière tenzij deze kapot gaat
epitheel is makkelijker doordringbaar
- flow en turbulentie (speeksel, urine, lucht,...)
pathogenen in luchtwegen en komen tegen epitheel, urine: veel drinken omdat pathogenen
niet stroomopwaarts kunnen zwemmen
- desquamatie
epithelen die afschilferen waardoor pathogenen moeilijker kunnen binnen dringen
- pathogeen op trilharen en zo naar buiten afgevoerd (slijm en snot)
4
Het Immuunsysteem : introductie 3
1. niet immunologische barrière 4
2. aangeboren (innatief) immuunsysteem 5
2.1 Fagocyten 6
2.2 NK cellen 8
2.3 ILCs 8
2.4 Dendritische cellen 9
2.5 T cel polarisatie 10
2.6 Mastcellen 10
2.7 Eosinofielen 11
2.8 humoraal 11
3. verworven (addaptief) immuunsysteem 12
3.1 Lymfoïde organen 14
3.1.1 primaire lymfoide orgaan 14
3.1.2 secundaire lymfoide orgaan 14
Organen en cellen van het immuunsysteem 21
organen van het immuunsysteem 21
oorsprong en opleiding (rijping) IC 22
cellen aangeboren immuunsysteem 23
3.1 Mononucleaire fagocyten 23
3.1.1 Fagocytose / cellyse 26
3.1.2 APC 27
3.1.3 Inductie ontsteking 28
3.1.4 Herstel 29
3.2 Polymorfnucleaire granulocyten (PMN) 29
3.2.1 neutrofiele granulocyten 29
3.2.2 eosinofiele granulocyten 31
3.2.3 mestcellen en basofiele 32
3.3 Megakaryocyten en bloedplaatjes 32
3.4 Natural Killer cellen 33
3.5 ILC’s 34
3.6 Dendritische cellen 34
3.8 eerste immunologische synaps 35
cellen verworven immuunsysteem 36
4.1 T cellen 36
4.2 B cellen 40
1
, 4.3 tweede immunologische synaps 44
celtypering immunofenotype 45
De ontstekingsreactie 47
1. Algemeen: lokale reactie 47
2. CRP & SAA 48
3. producten voor klachten 48
3.1 Histamine/serotonine 49
3.2 Arachidonzuur Metabolieten 49
3.3 plasma-enzymsystemen 50
Antigeen presentatie & MHC 51
Antigeenherkenning door aangeboren IS 51
Antigeenherkenning door T cel 52
2.1 histocompatibility (MHC/HLA) 53
2.2 Antigeen presentatie 56
2.3 T-cel receptor 59
Antigeenherkenning door B cel 61
Transplantatie & afstoting 61
transplantatie 61
Rejectie 61
Het complement systeem 65
Immunoglobulinen & humorale immuniteiten 71
Immunoglobuline 71
1.1 Basisstructuur 71
1.2 Structurele indeling 72
1.3 Functionele indeling 74
1.3.1 Fab: Fractie antigeen bindend 74
1.3.2 Fc: fractie cristalliseerbaar (constante) 77
1.4 Isotypen 80
1.4.1 IgG 81
1.4.2 IgM 81
1.4.3 IgA 81
1.4.4 IgD 81
1.4.5 IgE 81
Activatie van B cel 81
2
,Het Immuunsysteem : introductie
Functies:
verdediging tegen:
- schadelijke stoffen
- virussen, bacteriën, schimmels, parasieten
- afgestorven weefsel (homeostase)
- tumoren (tumorsurveillantie = tegengaan tumor)
soorten pathogenen:
virussen:
- allerkleinste (nm)
- intracellulair gelegen
- verdedeging via CTL (cytotoxische T-lumfocyten) en NK (naturel killer cels)
bacterien:
- kleiner dan 10 µm
- kan extracellulair of intracellulair liggen
- verdedeging via fagocytose (opnamen pathogeen) of complement of antilichamen
parasieten :
- kunnen µm zijn maar ook m
- intracellumair of extracellulair liggen
- verdedeging via eosinofielen (toxische stoffen die parasieten beschadigen)
3
, schimmels:
- 100 tal µm
- extracellulaire ligging
- verdedeging via fagocytose of complement of antilichamen
extracellulaire pathogenen:
- bereikbaar voor humorale verdedeging
- aangeboren: Complement, collectinen, defensinen
- Verworven: Ig (B cellen) Th2, Th17
intracellulaire pathogenen
- onbereikbaar voor humorale verdedeging
- cellulair immuun antwoord
- Aangeboren: NK
- Verworven: Th1 & CD8+ CTL
humorale immuniteit van het verworven immuunsysteem:
- gedragen door B-lymfocyten
- gaan antilichamen produceren en transformeren tot effector cellen
(plasmacellen)
cellulaire immuniteit van het verworven immuunsysteem:
- gedrag door T-lymfocyten
- Th (T-helper cellen) gaan prolifereren (groeien) en gaan cytokinen vormen en
deze gaan zowel aangeboren als verworven immuunsysteem ondersteunen.
cytokines spelen een rol in het antwoordt van de B-cellen, ze bepalen mee
welke klasse antilichamen geproduceerd worden
- CTL (cytotoxische T-lymfocyten) zijn verantwoordelijk voor apoptose van
gastheercellen waardoor Intracellulair virus wordt vernietigd en replicatie
wordt verhinderd .
1. niet immunologische barrière
fysische:
- Huid (meerlagige acellulaire hoornlaag), epitheel (vaak éénlagig tenzij mond en
vagina) want
huid is een ondoordringbare barrière tenzij deze kapot gaat
epitheel is makkelijker doordringbaar
- flow en turbulentie (speeksel, urine, lucht,...)
pathogenen in luchtwegen en komen tegen epitheel, urine: veel drinken omdat pathogenen
niet stroomopwaarts kunnen zwemmen
- desquamatie
epithelen die afschilferen waardoor pathogenen moeilijker kunnen binnen dringen
- pathogeen op trilharen en zo naar buiten afgevoerd (slijm en snot)
4
