Immunologie samenvatting 1Balo
Hoofdstuk 3 (online lessen)
Inhoud:
Aspecifieke immuniteit:
- Natural killer cellen
- Inflammatie
- Complement systeem
- Interferonen
Specifieke immuniteit:
- Cellulaire immuniteit
- Humorale immuniteit
Lifestyle & the immune system:
- Exercise immunology
- Stress & the immune system
- Sleep & the immune system
- Nutrition & the immune system
Functies van het afweersysteem, de rol van de huid & het lymfatisch stelsel
Het afweersysteem is van zeer belang voor behoud van homeostasis. Functies
afweersysteem:
- Bescherming van het eigen lichaam tegen vreemde micro-organisme (virussen en
bacteriën)
- Elimineren van ‘afgeleefde’ cellen (bv. oude erytrocyten) en beschadigd weefsels (bv.
Na een trauma het fysiologische herstelproces mogelijk maken.
- Identificatie en vernietiging van abnormale of muterende cellen (die geen
lichaamsvreemde cellen zijn maar bv. Kankercellen)
- Reactie tegen alle soorten lichaamsvreemde cellen en weefsels
- Ongepaste immuun antwoorden zoals bij een allergische reactie of een auto
immuunrespons
Effectorcellen van het immuunsysteem: neutrofielen, basofielen, eosinofielen, B- en T-
lymfocyten en monocyten.
Het lymfatisch stelsel, bestaande uit de lymfoïde organen: de lymfeknopen, de milt, thymus,
de amandelen, appendix, klieren, beenmerg en lymfoïde weefsel ter hoogte van de maag.
- Functie: verantwoordelijk voor aanmaak, opslaan en ontwikkeling van lymfocyten. →
Belangrijke functie van afweersysteem
- Lokalisatie van de opgesomde lymfoïde organen is strategisch om potentieel
gevaarlijke indringers te bekampen.
o Klieren & amandelen tegen ingeademde micro-organisme
o Lymfeknopen: het circulerend lymfe ‘filteren’; Het lymfe wordt er
gecontroleerd op eventueel aanwezige schadelijke stoffen/micro-organismen
waarop de grote hoeveelheid lymfocyten en macrofagen tot actie kunnen
komen.
o Milt: gelijkaardige functie lymfeknopen maar dan in bloed
,Lymfe is afkomstig van het bloed:
Wanneer het bloed in ons lichaam circuleert, zal een deel van de vloeibare fractie (serum)
doorheen de bloedvatwand naar de omliggende weefsels migreren (daar wordt het
interstitieel vocht genoemd.)
→ Een deel van dit interstitieel vocht wordt terug door de bloedbaan gerecupereerd, terwijl
de rest ‘het lymfe’ wordt opgevangen door lymfecapillairen, die op hun beurt uitmonden in
altijd maar groter wordende lymfevezels.
Het immuunsysteem: specifiek & aspecifiek afweersysteem
- Aspecifiek: deel van het afweersysteem dat bij iedere immuunactie geactiveerd
wordt, bestaat uit 4delen: inflammatie, interferonen, natural killer cellen systeem,
complement systeem.
- Specifiek: zal niet altijd geactiveerd worden: ofwel komt cellulaire of humorale
immuniteit op gang
- Interferonen: cytokines die afweerrespons coördineren + specifieke deel van
afweersysteem (zie verder)
- Blessure →ontstekingsproces wordt geactiveerd. Ontstekingsproces is niet negatief,
dat is een voorwaarde van een gunstig herstel van het weefsel. Ontstekingsproces
nodig om het schadegebied proper te maken. (Dus: neem geen ontstekingsremmers)
Inflammatie (=ontsteking): noodzakelijke voorwaarde voor fysiologische herstelproces
- Primair doel: het klaarmaken van de betrokken weefsels voor herstel, doordat
inflammatie het getroffen weefsels ‘schoon maakt’.
- Fagocyten en plasmaproteïnen krijgen de kans om het getroffen weefsel binnen te
dringen en hun functie te vervullen.
, 25-9-2018
- Veel medicatie/therapeutische interventies willen het ontstekingsproces
onderdrukken maar deze is nodig voor het herstel van weefsel.
Activatie van de locale macrofagen
Locale vasodilatatie
Toegenomen capillaire permeabiliteit
Locale oedeemvorming
Afbakening van het ontstoken gebied
Emigratie van leukocyten
Proliferatie van de leukocyten
Fagocytose
Dit zijn de stappen van inflammatie die steeds gebeuren ongeacht de oorzakelijke trigger
25-9-2018 7 Herhaling titel van presentatie
(trauma, infectie).
Stap 1: activatie van de lokale macrofagen:
Nadat een bacterie ons lichaam is binnen gedrongen of na een acuut trauma worden de
lokale macrofagen geactiveerd.
- De macrofagen proberen de lichaamsvreemde stoffen te fagocyteren (=op te
ruimen), maar zullen falen door hun beperkt aantal.
- ! Activatie macrofagen (weefselmacrofagen en neutrofielen) = ook productie van
cytokines en chemokines → deze roepen andere cellen met fagocyterende
eigenschappen naar het schadegebied.
Stap 2: lokale vasodilatatie:
Lokale weefselschade → vrijzetting (degranulatie) van histamine door lokale mastcellen
(bindweefselcellen gelijkaardig aan circulerende basofiele granulocyten.)
- Histamine: induceert een dilatatie van de lokale arteriolen = vergroting van die
diameter v/d bloedvaatjes. → Toename lokale bloedsstroom
- Degranulatie van mastcellen → ook vrijzetting chemotaxische stoffen die
macrofagen aantrekken.
o Meer bloedaanvoer → meer macrofagen, helpen de fagocyten om de
25-9-2018 lichaamsvreemde stoffen te fagocyteren.
8 Herhaling titel van presentatie
- Lokale vasolidatie: zorgt voor plaatselijke temperatuurstijging (warmte = calor) van
de huid. → Kan men vaststellen via palpatie (vergelijking met de niet aangedane
zijde)
- Zorgt ook voor roodheid (=rubor), enkel zichtbaar indien getroffen weefsel
4
oppervlakkig gelegen is.
, Stap 3: Toegenomen capillaire permeabiliteit:
- Onder invloed van histamine gaan poriën in wand van bloedvaten toenemen →
toename membraanpermeabiliteit van de plaatselijke bloedvaten.
o Zo kunnen plasmaproteïnen de bloedbaan verlaten
- Toegenomen permeabiliteit wordt ook geïnduceerd door interleukine IL 1, IL-6 en
tumor necrosis factor Alfa (TNF-a) afkomstig van gestimuleerde macrofagen.
o Deze cytokines zorgen ook voor systemische effecten
▪ Induceren van de aanmaak van acute fase proteïnen door
hepatocyten in lever
▪ Induceren van koorts via hypothalamus (koorts moet de groei en
vermenigvuldiging van binnengedrongen micro-organismen
afremmen)
o Geactiveerde macrofagen zetten ook IL-8 vrij
▪ Zorgt voor chemoatractieve effecten op onder meer de neutrofielen
Diapetese? zoek
Tijd: 13:39
Notitie: capillaire: toelaten veel vocht vanuit de bloedvaten naar beschadigde weefsel kan
gaan waardoor local oedeemvorming mogelijk is maar tegelijkertijd zal de capillaire...
toelaten dat er allerlei witte bloedcellen tot in de weefsels gaan, we noemen de
emigratie/diapetese
Stap 4: Oedeem:
Door de toegenomen membraanpermeabiliteit verhoogt de migratie van plasmaproteïnen
(o.a. albumine) vanuit de circulatie naar het interstitieel (=tussenliggend) vocht, met gevolg
toename van de colloïd osmotische druk (drukverschil tussen eiwitoplossingen) in het
interstitium (=extracellulaire ruimte).
→ dit zorgt samen met verhoogde plaatselijke bloedstroom, voor vochthoping in de
weefsels
- Water gaat vanuit bloedbaan nr weefsels, en verminderde reabsorptie van vocht
vanuit weefsels naar bloedbaan. → wordt zichtbaar onder vorm van locale zwelling
(=tumor = oedeem)
Hydrops: wnr dergelijke (patho)fysiologische processen voor zwelling zorgen in
gewrichtsholte.
Zwelling is niet altijd goede indicatie van ernst. Bv. Schoudergewricht in ontstekingsfase is
amper oedeemvorming door goed ontwikkelde recessus axillaris.
Haemarthros: Wanneer de oorzakelijke trigger van de ontstekingsreactie bestaat uit intra-
articulaire schade (= in gewricht schade), dan wordt bloed vermengd met synovia.
Oedeem zorgt voor abnormale druk op plaatselijke weefsel → zorgt voor pijn (dolor).
De pijn kan ook komen door vrijkomen van substanties tijdens inflammatie die de
plaatselijke zenuwuiteinden gaan sensibiliseren (=prikkeldrempel vrije zenuwuiteinden
verlagen)
Hoofdstuk 3 (online lessen)
Inhoud:
Aspecifieke immuniteit:
- Natural killer cellen
- Inflammatie
- Complement systeem
- Interferonen
Specifieke immuniteit:
- Cellulaire immuniteit
- Humorale immuniteit
Lifestyle & the immune system:
- Exercise immunology
- Stress & the immune system
- Sleep & the immune system
- Nutrition & the immune system
Functies van het afweersysteem, de rol van de huid & het lymfatisch stelsel
Het afweersysteem is van zeer belang voor behoud van homeostasis. Functies
afweersysteem:
- Bescherming van het eigen lichaam tegen vreemde micro-organisme (virussen en
bacteriën)
- Elimineren van ‘afgeleefde’ cellen (bv. oude erytrocyten) en beschadigd weefsels (bv.
Na een trauma het fysiologische herstelproces mogelijk maken.
- Identificatie en vernietiging van abnormale of muterende cellen (die geen
lichaamsvreemde cellen zijn maar bv. Kankercellen)
- Reactie tegen alle soorten lichaamsvreemde cellen en weefsels
- Ongepaste immuun antwoorden zoals bij een allergische reactie of een auto
immuunrespons
Effectorcellen van het immuunsysteem: neutrofielen, basofielen, eosinofielen, B- en T-
lymfocyten en monocyten.
Het lymfatisch stelsel, bestaande uit de lymfoïde organen: de lymfeknopen, de milt, thymus,
de amandelen, appendix, klieren, beenmerg en lymfoïde weefsel ter hoogte van de maag.
- Functie: verantwoordelijk voor aanmaak, opslaan en ontwikkeling van lymfocyten. →
Belangrijke functie van afweersysteem
- Lokalisatie van de opgesomde lymfoïde organen is strategisch om potentieel
gevaarlijke indringers te bekampen.
o Klieren & amandelen tegen ingeademde micro-organisme
o Lymfeknopen: het circulerend lymfe ‘filteren’; Het lymfe wordt er
gecontroleerd op eventueel aanwezige schadelijke stoffen/micro-organismen
waarop de grote hoeveelheid lymfocyten en macrofagen tot actie kunnen
komen.
o Milt: gelijkaardige functie lymfeknopen maar dan in bloed
,Lymfe is afkomstig van het bloed:
Wanneer het bloed in ons lichaam circuleert, zal een deel van de vloeibare fractie (serum)
doorheen de bloedvatwand naar de omliggende weefsels migreren (daar wordt het
interstitieel vocht genoemd.)
→ Een deel van dit interstitieel vocht wordt terug door de bloedbaan gerecupereerd, terwijl
de rest ‘het lymfe’ wordt opgevangen door lymfecapillairen, die op hun beurt uitmonden in
altijd maar groter wordende lymfevezels.
Het immuunsysteem: specifiek & aspecifiek afweersysteem
- Aspecifiek: deel van het afweersysteem dat bij iedere immuunactie geactiveerd
wordt, bestaat uit 4delen: inflammatie, interferonen, natural killer cellen systeem,
complement systeem.
- Specifiek: zal niet altijd geactiveerd worden: ofwel komt cellulaire of humorale
immuniteit op gang
- Interferonen: cytokines die afweerrespons coördineren + specifieke deel van
afweersysteem (zie verder)
- Blessure →ontstekingsproces wordt geactiveerd. Ontstekingsproces is niet negatief,
dat is een voorwaarde van een gunstig herstel van het weefsel. Ontstekingsproces
nodig om het schadegebied proper te maken. (Dus: neem geen ontstekingsremmers)
Inflammatie (=ontsteking): noodzakelijke voorwaarde voor fysiologische herstelproces
- Primair doel: het klaarmaken van de betrokken weefsels voor herstel, doordat
inflammatie het getroffen weefsels ‘schoon maakt’.
- Fagocyten en plasmaproteïnen krijgen de kans om het getroffen weefsel binnen te
dringen en hun functie te vervullen.
, 25-9-2018
- Veel medicatie/therapeutische interventies willen het ontstekingsproces
onderdrukken maar deze is nodig voor het herstel van weefsel.
Activatie van de locale macrofagen
Locale vasodilatatie
Toegenomen capillaire permeabiliteit
Locale oedeemvorming
Afbakening van het ontstoken gebied
Emigratie van leukocyten
Proliferatie van de leukocyten
Fagocytose
Dit zijn de stappen van inflammatie die steeds gebeuren ongeacht de oorzakelijke trigger
25-9-2018 7 Herhaling titel van presentatie
(trauma, infectie).
Stap 1: activatie van de lokale macrofagen:
Nadat een bacterie ons lichaam is binnen gedrongen of na een acuut trauma worden de
lokale macrofagen geactiveerd.
- De macrofagen proberen de lichaamsvreemde stoffen te fagocyteren (=op te
ruimen), maar zullen falen door hun beperkt aantal.
- ! Activatie macrofagen (weefselmacrofagen en neutrofielen) = ook productie van
cytokines en chemokines → deze roepen andere cellen met fagocyterende
eigenschappen naar het schadegebied.
Stap 2: lokale vasodilatatie:
Lokale weefselschade → vrijzetting (degranulatie) van histamine door lokale mastcellen
(bindweefselcellen gelijkaardig aan circulerende basofiele granulocyten.)
- Histamine: induceert een dilatatie van de lokale arteriolen = vergroting van die
diameter v/d bloedvaatjes. → Toename lokale bloedsstroom
- Degranulatie van mastcellen → ook vrijzetting chemotaxische stoffen die
macrofagen aantrekken.
o Meer bloedaanvoer → meer macrofagen, helpen de fagocyten om de
25-9-2018 lichaamsvreemde stoffen te fagocyteren.
8 Herhaling titel van presentatie
- Lokale vasolidatie: zorgt voor plaatselijke temperatuurstijging (warmte = calor) van
de huid. → Kan men vaststellen via palpatie (vergelijking met de niet aangedane
zijde)
- Zorgt ook voor roodheid (=rubor), enkel zichtbaar indien getroffen weefsel
4
oppervlakkig gelegen is.
, Stap 3: Toegenomen capillaire permeabiliteit:
- Onder invloed van histamine gaan poriën in wand van bloedvaten toenemen →
toename membraanpermeabiliteit van de plaatselijke bloedvaten.
o Zo kunnen plasmaproteïnen de bloedbaan verlaten
- Toegenomen permeabiliteit wordt ook geïnduceerd door interleukine IL 1, IL-6 en
tumor necrosis factor Alfa (TNF-a) afkomstig van gestimuleerde macrofagen.
o Deze cytokines zorgen ook voor systemische effecten
▪ Induceren van de aanmaak van acute fase proteïnen door
hepatocyten in lever
▪ Induceren van koorts via hypothalamus (koorts moet de groei en
vermenigvuldiging van binnengedrongen micro-organismen
afremmen)
o Geactiveerde macrofagen zetten ook IL-8 vrij
▪ Zorgt voor chemoatractieve effecten op onder meer de neutrofielen
Diapetese? zoek
Tijd: 13:39
Notitie: capillaire: toelaten veel vocht vanuit de bloedvaten naar beschadigde weefsel kan
gaan waardoor local oedeemvorming mogelijk is maar tegelijkertijd zal de capillaire...
toelaten dat er allerlei witte bloedcellen tot in de weefsels gaan, we noemen de
emigratie/diapetese
Stap 4: Oedeem:
Door de toegenomen membraanpermeabiliteit verhoogt de migratie van plasmaproteïnen
(o.a. albumine) vanuit de circulatie naar het interstitieel (=tussenliggend) vocht, met gevolg
toename van de colloïd osmotische druk (drukverschil tussen eiwitoplossingen) in het
interstitium (=extracellulaire ruimte).
→ dit zorgt samen met verhoogde plaatselijke bloedstroom, voor vochthoping in de
weefsels
- Water gaat vanuit bloedbaan nr weefsels, en verminderde reabsorptie van vocht
vanuit weefsels naar bloedbaan. → wordt zichtbaar onder vorm van locale zwelling
(=tumor = oedeem)
Hydrops: wnr dergelijke (patho)fysiologische processen voor zwelling zorgen in
gewrichtsholte.
Zwelling is niet altijd goede indicatie van ernst. Bv. Schoudergewricht in ontstekingsfase is
amper oedeemvorming door goed ontwikkelde recessus axillaris.
Haemarthros: Wanneer de oorzakelijke trigger van de ontstekingsreactie bestaat uit intra-
articulaire schade (= in gewricht schade), dan wordt bloed vermengd met synovia.
Oedeem zorgt voor abnormale druk op plaatselijke weefsel → zorgt voor pijn (dolor).
De pijn kan ook komen door vrijkomen van substanties tijdens inflammatie die de
plaatselijke zenuwuiteinden gaan sensibiliseren (=prikkeldrempel vrije zenuwuiteinden
verlagen)
