Fysiologie van kapsels, ligamenten en spierpezen
Gewrichtskapsels (capsula articularis) en ligamenten hebben een witte kleur
- Functie gewrichtskapsel: productie van synoviale vloeistof en bij elkaar houden v/h
gewricht
- Ligamenten functie: een bewegingssturende en stabiliserende functie
o Stabiliserende functie is zowel passief als actief
▪ Actieve bijdrage kan worden geleverd doordat ligamenten (en ook het
gewrichtskapsel) onze hersenen informeren over de stand v/h
gewricht, snelheid en richting van eventuele bewegingen,…
Ligamenten:
Bestaan uit groot deel collageen (70-80%) en elastine.
- Collageenvezels om de voornaamste functie v/d ligamenten te kunnen uitvoeren:
weerstaan aan trekkrachten zonder lengteverandering.
o De collageenvezels zijn deels parallel aan elkaar georiënteerd maar niet
allemaal in dezelfde richting, er is een golvend patroon merkbaar.
▪ Door deze verschillende oriëntatierichtingen worden verschillende
onderdelen v/h ligament ook door verschillende bewegingen op
spanning gebracht.
- Wanneer een ligament stapsgewijs op spanning wordt gebracht dan worden de
vooreerst golvende collageenvezels stapsgewijs in de lengterichting v/h ligament
georiënteerd, we schuiven daarbij naar rechts op in de belastings-vervormingscurve
In de figuur is de belasting – vervormingscurve van een ligament weergegeven.
- Eerste gedeelte (onder x): de matrixelementen (v ligament) vangen de krachten op
zodat de verlenging tot een minimum beperkt blijft.
- Gedeelte boven x: de golvende collageenvezels komen op spanning. Het ligament zal
steeds nadat de opgelegde belasting wordt weggenomen, terugkeren naar zijn
oorspronkelijke positie (dankzij elastine).
1
, - Een ligament die zo grote belasting te werken kreeg komt in hoogte deel v/d curve.
Hier treedt er wel vervorming op en dus is het ligament beschadigd.
- Uiterst rechts: volledige rupturatie (verscheuring) v/h ligament
Ligamenten en binding aan bot; overgang v/h ligament naar het bot in drie stadia:
- Vanaf het ligament komt er een overgang in vezelig kraakbeen. (1) Dat gaat weer
over in gemineraliseerd vezelig kraakbeen (2) en zo weer naar bot. (3)
o Bij het binnentreden in het bot vermengen de collageenvezels zich met het
collageen in de botlamellen.
o De penetrerende vezels worden de vezels van Sharpey genoemd.
- In buitenste vezels v/h ligament ziet men een verankering v/d collageenvezels v/h
ligament in het periost, en vervlechting met de collageenvezels (in periost).
o Deze geleidelijke overgang van ligament nr bot voorkomt piekbelasting
Tijdens zwangerschap:
- Relaxine wordt geproduceerd in het corpus luteum (ovarium) en de placenta.
o Dit stimuleert de groei v/d baarmoeder en de capsuloligamentaire structuren
in de lumbopelvische regio worden voorbereid.
▪ Relaxine beïnvloedt de functie v/d fibroblasten en chondroblasten in
deze regio: het zet de bindweefselcellen aan om collagenase en
andere metalloproteïnasen af te geven.
→ door deze proteolytische enzymen wordt het bindweefsel v/d
bekkenbodem, de symphysis pubica en de sacro-iliacale gewrichten en
van andere gewrichten verzwakt.
→ zo wordt de doorgankelijkheid v/d baby doorheen geboortekanaal
tijdens bevalling mogelijk gemaakt.
Gewrichtskapsel:
Omsluit het volledige gewricht, zorgt voor gesloten structuur, wit van kleur en is soms
minder dan een millimeter dik. Bestaat uit 2 lagen:
- Binnenste: membrana synovialis
- Membrana fibrosa (omgeeft de membrana synovialis)
Ligamenten kunnen ofwel gescheiden v/h kapsel (extra-articulair) gelegen zijn, ofwel zijn ze
deels vergroeid met de membrana fibrosa.
Membrana synovialis: staat in voor de aanmaak van synoviaalvloeistof
- Intima: de oppervlakkige laag van de membrana synovialis (deel dat nr de
binnenkant v/h gewricht gericht is). Bestaat uit enkele lagen synoviaalcellen.
o De synoviaalcellen lijken op macrofagen maar zijn gespecialiseerde
bindweefselcellen. Bezitten een groot Golgi-apparaat, veel mitochondriën,
lysosomen en vacuolen → grote synhtese-activiteit. En ze hebben een klein
endoplasmatisch reticulum
o In intima bevinden zich ook fibroblastachtige cellen met goed
endoplasmatisch reticulum om voldoende collageen en matrixcomponenten
te kunnen synthetiseren.
2
, o De ruimte tussen de cellen wordt opgevuld met water en
matrixcomponenten. Collageen in intima is type 1 en 3.
- Heeft een gescheiden vascularisatie van de membrana fibrosa. De initma heeft ook
veel lymfevaten en is niet geïnnerveerd.
- Subintima: onder intima, veel dikker, hierin liggen de matrix (losmazig bindweefsel
zonder duidelijke opbouw van collageenvezels type 1, 2, 4, 5 en 6) en fibroblasten,
vetcellen, enkele macrofagen, leukocyten en mestcellen.
- Membrana synovialis maakt gebruik van villi synovialis en plicae synovialis om aan
oppervlaktevergroting te doen.
Membrana fibrosa: bestaat uit collageen type 1 (maar ook type 3, 4, 5 en 6 aanwezig) en
heeft vooral ondersteunende rol voor de membrana synovialis.
- De cellen: metabolisch actieve fibroblasten, met groot endoplasmatisch reticulum en
golgi-apparaat en vele mitochondiën waardoor ze instaan voor aanmaak van
collageen en matrixcomponenten.
- Op plaatsen waar gewrichtskapsel vaak mechanisch belast werd kan een verdere
ontwikkeling v/d membrana fibrose plaatsvinden, met collageenvezels georiënteerd
volgens de krachtlijnen. → = vorming van intrakapsulaire ligamenten.
- Collageenvezels lopen kriskras door elkaar zodat gewrichtskapsel in verschillende
richtingen belastbaar is.
Synoviaalvloeistof: maakt het mogelijk dat we veel jaren zonder verhitting (door hoge
wrijvingsweerstand) of slijtage verder kunnen. Heldere lichtgele kleur te vergelijken met
eigeel van ei.
- Bezit elastische en visceuze eigenschappen waardoor het zijn rols als voedsel voor
gewrichtskraakbeen, schokbreker en ‘smeervloeistof’ kan vervullen.
- Samenstelling lijkt op dat van bloedplasma maar eiwitgehalte 1/3de van bloedplasma.
+ deels andere eiwitten aanwezig in de synoviaalvloeistof aangemaakt door
synoviaalcellen.
- Cellen van immuunstelstel zijn ook aanwezig samen met suikers, hyaluronzuurketens
en proteoglycaanaggregraten.
- De synoviaalcellen en fibroblastachtige cellen v/d intima zorgen voor productie en
resorptie van de vloeistof. De villi en plicae synovialis zijn hier van enorm belang
3
Gewrichtskapsels (capsula articularis) en ligamenten hebben een witte kleur
- Functie gewrichtskapsel: productie van synoviale vloeistof en bij elkaar houden v/h
gewricht
- Ligamenten functie: een bewegingssturende en stabiliserende functie
o Stabiliserende functie is zowel passief als actief
▪ Actieve bijdrage kan worden geleverd doordat ligamenten (en ook het
gewrichtskapsel) onze hersenen informeren over de stand v/h
gewricht, snelheid en richting van eventuele bewegingen,…
Ligamenten:
Bestaan uit groot deel collageen (70-80%) en elastine.
- Collageenvezels om de voornaamste functie v/d ligamenten te kunnen uitvoeren:
weerstaan aan trekkrachten zonder lengteverandering.
o De collageenvezels zijn deels parallel aan elkaar georiënteerd maar niet
allemaal in dezelfde richting, er is een golvend patroon merkbaar.
▪ Door deze verschillende oriëntatierichtingen worden verschillende
onderdelen v/h ligament ook door verschillende bewegingen op
spanning gebracht.
- Wanneer een ligament stapsgewijs op spanning wordt gebracht dan worden de
vooreerst golvende collageenvezels stapsgewijs in de lengterichting v/h ligament
georiënteerd, we schuiven daarbij naar rechts op in de belastings-vervormingscurve
In de figuur is de belasting – vervormingscurve van een ligament weergegeven.
- Eerste gedeelte (onder x): de matrixelementen (v ligament) vangen de krachten op
zodat de verlenging tot een minimum beperkt blijft.
- Gedeelte boven x: de golvende collageenvezels komen op spanning. Het ligament zal
steeds nadat de opgelegde belasting wordt weggenomen, terugkeren naar zijn
oorspronkelijke positie (dankzij elastine).
1
, - Een ligament die zo grote belasting te werken kreeg komt in hoogte deel v/d curve.
Hier treedt er wel vervorming op en dus is het ligament beschadigd.
- Uiterst rechts: volledige rupturatie (verscheuring) v/h ligament
Ligamenten en binding aan bot; overgang v/h ligament naar het bot in drie stadia:
- Vanaf het ligament komt er een overgang in vezelig kraakbeen. (1) Dat gaat weer
over in gemineraliseerd vezelig kraakbeen (2) en zo weer naar bot. (3)
o Bij het binnentreden in het bot vermengen de collageenvezels zich met het
collageen in de botlamellen.
o De penetrerende vezels worden de vezels van Sharpey genoemd.
- In buitenste vezels v/h ligament ziet men een verankering v/d collageenvezels v/h
ligament in het periost, en vervlechting met de collageenvezels (in periost).
o Deze geleidelijke overgang van ligament nr bot voorkomt piekbelasting
Tijdens zwangerschap:
- Relaxine wordt geproduceerd in het corpus luteum (ovarium) en de placenta.
o Dit stimuleert de groei v/d baarmoeder en de capsuloligamentaire structuren
in de lumbopelvische regio worden voorbereid.
▪ Relaxine beïnvloedt de functie v/d fibroblasten en chondroblasten in
deze regio: het zet de bindweefselcellen aan om collagenase en
andere metalloproteïnasen af te geven.
→ door deze proteolytische enzymen wordt het bindweefsel v/d
bekkenbodem, de symphysis pubica en de sacro-iliacale gewrichten en
van andere gewrichten verzwakt.
→ zo wordt de doorgankelijkheid v/d baby doorheen geboortekanaal
tijdens bevalling mogelijk gemaakt.
Gewrichtskapsel:
Omsluit het volledige gewricht, zorgt voor gesloten structuur, wit van kleur en is soms
minder dan een millimeter dik. Bestaat uit 2 lagen:
- Binnenste: membrana synovialis
- Membrana fibrosa (omgeeft de membrana synovialis)
Ligamenten kunnen ofwel gescheiden v/h kapsel (extra-articulair) gelegen zijn, ofwel zijn ze
deels vergroeid met de membrana fibrosa.
Membrana synovialis: staat in voor de aanmaak van synoviaalvloeistof
- Intima: de oppervlakkige laag van de membrana synovialis (deel dat nr de
binnenkant v/h gewricht gericht is). Bestaat uit enkele lagen synoviaalcellen.
o De synoviaalcellen lijken op macrofagen maar zijn gespecialiseerde
bindweefselcellen. Bezitten een groot Golgi-apparaat, veel mitochondriën,
lysosomen en vacuolen → grote synhtese-activiteit. En ze hebben een klein
endoplasmatisch reticulum
o In intima bevinden zich ook fibroblastachtige cellen met goed
endoplasmatisch reticulum om voldoende collageen en matrixcomponenten
te kunnen synthetiseren.
2
, o De ruimte tussen de cellen wordt opgevuld met water en
matrixcomponenten. Collageen in intima is type 1 en 3.
- Heeft een gescheiden vascularisatie van de membrana fibrosa. De initma heeft ook
veel lymfevaten en is niet geïnnerveerd.
- Subintima: onder intima, veel dikker, hierin liggen de matrix (losmazig bindweefsel
zonder duidelijke opbouw van collageenvezels type 1, 2, 4, 5 en 6) en fibroblasten,
vetcellen, enkele macrofagen, leukocyten en mestcellen.
- Membrana synovialis maakt gebruik van villi synovialis en plicae synovialis om aan
oppervlaktevergroting te doen.
Membrana fibrosa: bestaat uit collageen type 1 (maar ook type 3, 4, 5 en 6 aanwezig) en
heeft vooral ondersteunende rol voor de membrana synovialis.
- De cellen: metabolisch actieve fibroblasten, met groot endoplasmatisch reticulum en
golgi-apparaat en vele mitochondiën waardoor ze instaan voor aanmaak van
collageen en matrixcomponenten.
- Op plaatsen waar gewrichtskapsel vaak mechanisch belast werd kan een verdere
ontwikkeling v/d membrana fibrose plaatsvinden, met collageenvezels georiënteerd
volgens de krachtlijnen. → = vorming van intrakapsulaire ligamenten.
- Collageenvezels lopen kriskras door elkaar zodat gewrichtskapsel in verschillende
richtingen belastbaar is.
Synoviaalvloeistof: maakt het mogelijk dat we veel jaren zonder verhitting (door hoge
wrijvingsweerstand) of slijtage verder kunnen. Heldere lichtgele kleur te vergelijken met
eigeel van ei.
- Bezit elastische en visceuze eigenschappen waardoor het zijn rols als voedsel voor
gewrichtskraakbeen, schokbreker en ‘smeervloeistof’ kan vervullen.
- Samenstelling lijkt op dat van bloedplasma maar eiwitgehalte 1/3de van bloedplasma.
+ deels andere eiwitten aanwezig in de synoviaalvloeistof aangemaakt door
synoviaalcellen.
- Cellen van immuunstelstel zijn ook aanwezig samen met suikers, hyaluronzuurketens
en proteoglycaanaggregraten.
- De synoviaalcellen en fibroblastachtige cellen v/d intima zorgen voor productie en
resorptie van de vloeistof. De villi en plicae synovialis zijn hier van enorm belang
3
