Volop taal
Deel 1
Taal in de 21e eeuw
De rol van taal in ons leven
Taal
- Bindmiddel dat communicatie mogelijk maakt
- Is nodig voor een volwaardige deelname aan onze complexe, superdiverse en meertalige 21e-
eeuwse samenleving.
- Succes ervaren op school, in het persoonlijke leven en later op de arbeidsmarkt is slechts
mogelijk dankzij een goede taalvaardigheid.
- Zonder goede taalvaardigheid is het moeilijk om te functioneren in onze maatschappij
Taal is onlosmakelijk verbonden met identiteitsontwikkeling
Taal heeft vele functies in de school en in de samenleving
Conceptualiserende functie: Iets dat zich in je brein afspeelt , het denken voordat je iets
effectief gaat verwoorden en daarmee gaat communiceren.
Communicatieve functie en sociale functie : taal als communicatiemiddel
Expressieve functie
Taal is een belangrijke sleutelcompetentie
OESO (= organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) , de verenigde naties en de
Europese Unie: lijsten met sleutelcompetenties om volwaardig deel te nemen aan de 21 e -eeuwse
samenleving.
Veel van die competenties doen in grote mate een beroep op taal:
bewust omgaan met verandering
complexe informatie verwerken
kritisch en probleemoplossend denken
zelfstandig beslissingen nemen
creatief samenwerken
communiceren in diverse (al dan niet digitale) contexten
omgaan met nieuwe media en technologie
Taalcompetentie is het geheel van talige kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn om
geschreven, gesproken en multimediale teksten te begrijpen, te evalueren en te gebruiken, met als
doel:
1. volwaardige deelname aan de samenleving wordt mogelijk
2. de eigen doelen kunnen worden gerealiseerd
3. de eigen kennis en mogelijkheden kunnen levenslang en duurzaam worden ontwikkeld
,Taalkennis= wat iemand bewust en onbewust weet over allerlei aspecten van taal, taalgebruik en
taalsysteem. Bv Hayat weet waarvoor een cartoon op de bus dient. Een brief kunnen schrijven, een
gesprek kunnen voeren,… zijn talige vaardigheden.
Taalvaardigheid = in staat zijn om talige handelingen uit te voeren. Bv Hayat leest een recept, Leon
vertelt een verhaal, Myriam ontwerpt een Tiktok,….
de effecten van lezen
- diep lezen= essentieel voor de ontwikkeling van leesvaardigheid -en motivatie
- vergroot zelfkennis en vermogen tot empathie
- stimuleert taalgevoeligheid en creativiteit
- positieve impact op mentale en fysieke gezondheid en welbevinden
- betere communicatieve vaardigheden, meer participatie in de samenleving
meervoudige geletterdheid
we moeten opnieuw meer mensen aan het lezen krijgen
PIRLS een internationaal onderzoek, het blijkt dat de resultaten
Kom je uit een taalrijk gezin (boeken aanwezig) dan wordt je geletterdheid beter
Kinderen moeten aan boeken kunnen geraken en actief er naar op zoek gaan
Waarom is er nood aan een taalkrachtig onderwijs?
Omdat in Vlaanderen de leesvaardigheid steeds meer achterop hing en hebben 1 jaar
achterstand , maar 3 procent is een gevorderde lezer,
Doordat die taalvaardigheid achterop hangt , moeten we tandje bijsteken voor
taalvaardigheid en leesvaardigheid
Tegen in gaan? Hoe kinderen aan het lezen zetten ? het leesoffensief = een activiteit, een
maatregel van de overheid om leesvaardigheid in de kijker te zetten, bv in een school,
opvang, bib, jeugdbeweging bv Herman Brusselmans filmpje, de voorleesclub op VRT
Taalonderwijs in de 21e eeuw
Zie naar de les van juf Veerle PP dia 29
De voorkennis van de lln gaan oproepen is belangrijk omdat ze hun eigen kennis kunnen gaan
verbinden met de nieuwe kennis die gaat komen
Lln zelf vragen bedenken doelgericht, resultaat gericht lezen, ze hebben een doel voor ogen, ze
gaan het nut er van inzien, gemotiveerder zijn
Leren van, in en over taal
,Leren van taal: we willen dat alle lln voldoende taalvaardig zijn. Taal is een krachtig middel om te
participeren aan, en te communiceren in de maatschappij. Kinderen leren taal door met taal bezig te
zijn.
Leren in taal: we gebruiken taal als middel om andere dingen te leren. Via taal ontdekken we bv hoe
de kringloop van water werkt
Leren over taal: we zoomen in op specifieke talige doelen en leerinhouden. Bv op strategieën.
Principes van taalkrachtig onderwijs
1. Positieve talige grondhouding
Een veilige oefencontext bieden
Het talige repertoire van leerlingen omarmen
Hoge verwachtingen koesteren
Bv zie dia 38 en p31 boek
• Moedig je je leerlingen aan om te experimenteren met taal?
• Weten ze dat ze fouten mogen maken?
• Vertonen je leerlingen voldoende spreek- en schrijfdurf?
• Geef je thuistalen en –culturen een plaats in de klas?
• Geloof je in het taalleerpotentieel van alle leerlingen?
• Toon je dat door je leerlingen talig uit te dagen?
2. Contextrijk
Schooltaal leren.
Veel taalaanbod binnen een betekenisvolle context.
Inspelen op voorkennis en interesses van de leerlingen.
Aansluiten bij hun leefwereld, hun verhalen en hun activiteiten = rijke context
voor leerlingen, bijvoorbeeld Belgische economie <> laatste nieuwe gadget op
de speelplaats.
Concrete materialen, vragen en situaties verbinden met abstracte inhouden.
Herkenbaarheid is motiverend.
De context biedt de nodige ondersteuning, bijvoorbeeld het leren van het
woord ‘vlieg’.
Ook bij abstracte begrippen zoals ‘provinciehoofdplaats’, ‘vermeerderen’,
‘respect’, ‘kortom’ moet je ook steeds met context werken en leerlingen
bijvoorbeeld de kans geven om het woord te gebruiken in verschillende
contexten.
Leerlingen ook veel oefenkansen bieden op basis van concreet materiaal. Zo
worden concrete ervaringen van leerlingen gekoppeld aan abstracte begrippen.
Nieuwe leerstof en dus ook de nieuwe taal verbinden met eerder opgedane
ervaringen en kennis.
Je kennisnetwerk wordt uitgebreid en krijgt een plekje in je hoofd.
Leerlingen hun voorkennis laten delen met andere leerlingen (klassikaal, in duo,
in groepjes) = gemeenschappelijke voorkennis.
, Eigen kennis koppelen aan de nieuwe leerstof door sleutelwoorden en mindmaps je
kennisnetwerk wordt vergroot
Kies je opdrachten en/of pas je die aan op basis van input en interesses van de
leerlingen?
Roep je voorkennis op? Verbind je nieuwe kennis aan eerdere kennis en ervaringen?
Zorg je voor een voldoende rijk (taal)aanbod, dat je begrijpelijk maakt door
parafrasering en visuele ondersteuning?
3. Functioneel!
communicatief doel hebben, komt bij een echte lezer terecht
Functioneel = het feit dat de kinderen de vragen op voorhand opstellen en al
mogelijks antwoorden weten en gaan opzoeken doelgericht in de tekst
= Kinderen hebben een concreet doel als ze met taal aan het werk zijn
Ons taalonderwijs wordt functioneler voor leerlingen als taal dient om allerlei
andere doelen te bereiken en dus een middel wordt om betekenisvolle taken op te
lossen.
Voorbeeld juf isha = eindoel van de les is een brief schrijven en opsturen naar kinderen uit een
andere provincie , de kaart invullen, postcodelijst, tekst lezen is allemaal doelgericht , alles heeft nut
en is relevant voor het eindoel
samenwerken en overleggen met elkaar
Bv schrijf met instructies, een kaartje aan een klasgenoot en steek dat in de brievenbus in de klas en
uitdelen aan de lln dat is functioneel dus als er een doel gekoppeld is
Bv juf veerle met maan zon en aarde les: antwoorden zoeken op hun eigen vragen is een interessant
doel en er is een kloof tussen wat lln al weten en wat ze moeten kunnen voor de opdracht.
• Leiden je lessen tot een concreet eindresultaat (dat ook niet-talig kan zijn)?
• Werken de leerlingen aan een voor hen relevant en interessant doel?
• Is er een kloof tussen het niveau waarop de leerlingen nu functioneren en het niveau van de
opdrachten?
4. (inter) actief
Leraar-leerlinginteractie
Elke leerling moet voldoende taalaanbod (input) krijgen en voldoende feedback
op wat hij zegt en schrijft.
Taalstimulerend reageren: prikkelende vragen, rijkere verwoording, verwijzen
naar het doel van de taak.
Opinievragen en vragen die het denken stimuleren zijn verrijkend.
Leerling-leerlinginteractie
Leerlingen krijgen vaak de kans per twee of in groepjes aan taken samen te
werken.
Deel 1
Taal in de 21e eeuw
De rol van taal in ons leven
Taal
- Bindmiddel dat communicatie mogelijk maakt
- Is nodig voor een volwaardige deelname aan onze complexe, superdiverse en meertalige 21e-
eeuwse samenleving.
- Succes ervaren op school, in het persoonlijke leven en later op de arbeidsmarkt is slechts
mogelijk dankzij een goede taalvaardigheid.
- Zonder goede taalvaardigheid is het moeilijk om te functioneren in onze maatschappij
Taal is onlosmakelijk verbonden met identiteitsontwikkeling
Taal heeft vele functies in de school en in de samenleving
Conceptualiserende functie: Iets dat zich in je brein afspeelt , het denken voordat je iets
effectief gaat verwoorden en daarmee gaat communiceren.
Communicatieve functie en sociale functie : taal als communicatiemiddel
Expressieve functie
Taal is een belangrijke sleutelcompetentie
OESO (= organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) , de verenigde naties en de
Europese Unie: lijsten met sleutelcompetenties om volwaardig deel te nemen aan de 21 e -eeuwse
samenleving.
Veel van die competenties doen in grote mate een beroep op taal:
bewust omgaan met verandering
complexe informatie verwerken
kritisch en probleemoplossend denken
zelfstandig beslissingen nemen
creatief samenwerken
communiceren in diverse (al dan niet digitale) contexten
omgaan met nieuwe media en technologie
Taalcompetentie is het geheel van talige kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn om
geschreven, gesproken en multimediale teksten te begrijpen, te evalueren en te gebruiken, met als
doel:
1. volwaardige deelname aan de samenleving wordt mogelijk
2. de eigen doelen kunnen worden gerealiseerd
3. de eigen kennis en mogelijkheden kunnen levenslang en duurzaam worden ontwikkeld
,Taalkennis= wat iemand bewust en onbewust weet over allerlei aspecten van taal, taalgebruik en
taalsysteem. Bv Hayat weet waarvoor een cartoon op de bus dient. Een brief kunnen schrijven, een
gesprek kunnen voeren,… zijn talige vaardigheden.
Taalvaardigheid = in staat zijn om talige handelingen uit te voeren. Bv Hayat leest een recept, Leon
vertelt een verhaal, Myriam ontwerpt een Tiktok,….
de effecten van lezen
- diep lezen= essentieel voor de ontwikkeling van leesvaardigheid -en motivatie
- vergroot zelfkennis en vermogen tot empathie
- stimuleert taalgevoeligheid en creativiteit
- positieve impact op mentale en fysieke gezondheid en welbevinden
- betere communicatieve vaardigheden, meer participatie in de samenleving
meervoudige geletterdheid
we moeten opnieuw meer mensen aan het lezen krijgen
PIRLS een internationaal onderzoek, het blijkt dat de resultaten
Kom je uit een taalrijk gezin (boeken aanwezig) dan wordt je geletterdheid beter
Kinderen moeten aan boeken kunnen geraken en actief er naar op zoek gaan
Waarom is er nood aan een taalkrachtig onderwijs?
Omdat in Vlaanderen de leesvaardigheid steeds meer achterop hing en hebben 1 jaar
achterstand , maar 3 procent is een gevorderde lezer,
Doordat die taalvaardigheid achterop hangt , moeten we tandje bijsteken voor
taalvaardigheid en leesvaardigheid
Tegen in gaan? Hoe kinderen aan het lezen zetten ? het leesoffensief = een activiteit, een
maatregel van de overheid om leesvaardigheid in de kijker te zetten, bv in een school,
opvang, bib, jeugdbeweging bv Herman Brusselmans filmpje, de voorleesclub op VRT
Taalonderwijs in de 21e eeuw
Zie naar de les van juf Veerle PP dia 29
De voorkennis van de lln gaan oproepen is belangrijk omdat ze hun eigen kennis kunnen gaan
verbinden met de nieuwe kennis die gaat komen
Lln zelf vragen bedenken doelgericht, resultaat gericht lezen, ze hebben een doel voor ogen, ze
gaan het nut er van inzien, gemotiveerder zijn
Leren van, in en over taal
,Leren van taal: we willen dat alle lln voldoende taalvaardig zijn. Taal is een krachtig middel om te
participeren aan, en te communiceren in de maatschappij. Kinderen leren taal door met taal bezig te
zijn.
Leren in taal: we gebruiken taal als middel om andere dingen te leren. Via taal ontdekken we bv hoe
de kringloop van water werkt
Leren over taal: we zoomen in op specifieke talige doelen en leerinhouden. Bv op strategieën.
Principes van taalkrachtig onderwijs
1. Positieve talige grondhouding
Een veilige oefencontext bieden
Het talige repertoire van leerlingen omarmen
Hoge verwachtingen koesteren
Bv zie dia 38 en p31 boek
• Moedig je je leerlingen aan om te experimenteren met taal?
• Weten ze dat ze fouten mogen maken?
• Vertonen je leerlingen voldoende spreek- en schrijfdurf?
• Geef je thuistalen en –culturen een plaats in de klas?
• Geloof je in het taalleerpotentieel van alle leerlingen?
• Toon je dat door je leerlingen talig uit te dagen?
2. Contextrijk
Schooltaal leren.
Veel taalaanbod binnen een betekenisvolle context.
Inspelen op voorkennis en interesses van de leerlingen.
Aansluiten bij hun leefwereld, hun verhalen en hun activiteiten = rijke context
voor leerlingen, bijvoorbeeld Belgische economie <> laatste nieuwe gadget op
de speelplaats.
Concrete materialen, vragen en situaties verbinden met abstracte inhouden.
Herkenbaarheid is motiverend.
De context biedt de nodige ondersteuning, bijvoorbeeld het leren van het
woord ‘vlieg’.
Ook bij abstracte begrippen zoals ‘provinciehoofdplaats’, ‘vermeerderen’,
‘respect’, ‘kortom’ moet je ook steeds met context werken en leerlingen
bijvoorbeeld de kans geven om het woord te gebruiken in verschillende
contexten.
Leerlingen ook veel oefenkansen bieden op basis van concreet materiaal. Zo
worden concrete ervaringen van leerlingen gekoppeld aan abstracte begrippen.
Nieuwe leerstof en dus ook de nieuwe taal verbinden met eerder opgedane
ervaringen en kennis.
Je kennisnetwerk wordt uitgebreid en krijgt een plekje in je hoofd.
Leerlingen hun voorkennis laten delen met andere leerlingen (klassikaal, in duo,
in groepjes) = gemeenschappelijke voorkennis.
, Eigen kennis koppelen aan de nieuwe leerstof door sleutelwoorden en mindmaps je
kennisnetwerk wordt vergroot
Kies je opdrachten en/of pas je die aan op basis van input en interesses van de
leerlingen?
Roep je voorkennis op? Verbind je nieuwe kennis aan eerdere kennis en ervaringen?
Zorg je voor een voldoende rijk (taal)aanbod, dat je begrijpelijk maakt door
parafrasering en visuele ondersteuning?
3. Functioneel!
communicatief doel hebben, komt bij een echte lezer terecht
Functioneel = het feit dat de kinderen de vragen op voorhand opstellen en al
mogelijks antwoorden weten en gaan opzoeken doelgericht in de tekst
= Kinderen hebben een concreet doel als ze met taal aan het werk zijn
Ons taalonderwijs wordt functioneler voor leerlingen als taal dient om allerlei
andere doelen te bereiken en dus een middel wordt om betekenisvolle taken op te
lossen.
Voorbeeld juf isha = eindoel van de les is een brief schrijven en opsturen naar kinderen uit een
andere provincie , de kaart invullen, postcodelijst, tekst lezen is allemaal doelgericht , alles heeft nut
en is relevant voor het eindoel
samenwerken en overleggen met elkaar
Bv schrijf met instructies, een kaartje aan een klasgenoot en steek dat in de brievenbus in de klas en
uitdelen aan de lln dat is functioneel dus als er een doel gekoppeld is
Bv juf veerle met maan zon en aarde les: antwoorden zoeken op hun eigen vragen is een interessant
doel en er is een kloof tussen wat lln al weten en wat ze moeten kunnen voor de opdracht.
• Leiden je lessen tot een concreet eindresultaat (dat ook niet-talig kan zijn)?
• Werken de leerlingen aan een voor hen relevant en interessant doel?
• Is er een kloof tussen het niveau waarop de leerlingen nu functioneren en het niveau van de
opdrachten?
4. (inter) actief
Leraar-leerlinginteractie
Elke leerling moet voldoende taalaanbod (input) krijgen en voldoende feedback
op wat hij zegt en schrijft.
Taalstimulerend reageren: prikkelende vragen, rijkere verwoording, verwijzen
naar het doel van de taak.
Opinievragen en vragen die het denken stimuleren zijn verrijkend.
Leerling-leerlinginteractie
Leerlingen krijgen vaak de kans per twee of in groepjes aan taken samen te
werken.
