ONDERZOEKSTECHNIEKEN | CEL- EN WEEFSELKWEEK
CEL- EN WEEFSELKWEEK
Onderzoekstechnieken
Samenvatting cursus cel- en weefselkweek • 1
, ONDERZOEKSTECHNIEKEN | CEL- EN WEEFSELKWEEK
Inhoud
1. Inleiding en basisbegrippen
2. Cellen in cultuur brengen: primaire cultuur, subculturen en groeipatroon
3. Soorten cellen en celculturen
4. Controle van celgroei en celtelling
5. Werkomgeving, toestellen en materialen
6. Media en groeibenodigdheden
7. Bewaring en stockage
8. Contaminaties en mycoplasma
9. Toepassingen van celkweek
10. Kernbegrippen en snelle herhaling
1. Inleiding en basisbegrippen
Cel- en weefselkweek zijn technieken waarbij cellen of weefsels buiten het lichaam in
gecontroleerde omstandigheden worden gehouden. De termen worden soms door elkaar gebruikt,
maar betekenen niet precies hetzelfde.
Begrip Betekenis
Weefselkweek Algemene term voor het kweken van cellen,
weefsels of organen.
Orgaancultuur Een volledig orgaan of een intact orgaanfragment
wordt gekweekt om werking of ontwikkeling te
bestuderen.
Celcultuur Cellen worden uit een orgaan of weefsel verwijderd
en afzonderlijk gekweekt; hun oorspronkelijke
omgeving en contacten met naburige cellen
veranderen.
In vitro Onder gecontroleerde omstandigheden buiten een
levend organisme; letterlijk ‘in glas’.
In vivo Onderzoek in een volledig levend organisme.
In vitro-onderzoek is vaak eenvoudiger en goedkoper en kan het gebruik van proefdieren
beperken. Het wordt daarom geregeld gebruikt als eerste stap vóór onderzoek in dieren. Een
celcultuur blijft wel een kunstmatige omgeving: de complexe verbindingen, signalen en
omstandigheden in een volledig organisme zijn niet volledig na te bootsen.
De eerste succesvolle kweek van eukaryote cellen wordt in de cursus toegeschreven aan Ross
Harrison in 1907. Celkweek ontwikkelde zich als onderzoekstechniek vooral verder vanaf het
einde van de jaren 1940 en het begin van de jaren 1950.
Samenvatting cursus cel- en weefselkweek • 2
, ONDERZOEKSTECHNIEKEN | CEL- EN WEEFSELKWEEK
Plantaardige weefselkweek
Plantaardige cellen kunnen onder steriele omstandigheden worden gekweekt om planten te
vermeerderen of te kloneren. Veel plantencellen zijn totipotent: ze kunnen onder geschikte
omstandigheden uitgroeien tot een volledige plant. Voedingsbodems bevatten de nodige
nutriënten en plantenhormonen. De techniek kan planten opleveren die vrij zijn van virusinfecties
en wordt ook gebruikt om genetisch gemodificeerde planten te verkrijgen.
Arabidopsis thaliana (zandraket) is een veelgebruikte modelplant voor genetische, biochemische
en fysiologische studies. Agrobacterium tumefaciens kan worden gebruikt om vreemd DNA in het
plantengenoom te brengen, onder meer via de floral-dipmethode.
Samenvatting cursus cel- en weefselkweek • 3
CEL- EN WEEFSELKWEEK
Onderzoekstechnieken
Samenvatting cursus cel- en weefselkweek • 1
, ONDERZOEKSTECHNIEKEN | CEL- EN WEEFSELKWEEK
Inhoud
1. Inleiding en basisbegrippen
2. Cellen in cultuur brengen: primaire cultuur, subculturen en groeipatroon
3. Soorten cellen en celculturen
4. Controle van celgroei en celtelling
5. Werkomgeving, toestellen en materialen
6. Media en groeibenodigdheden
7. Bewaring en stockage
8. Contaminaties en mycoplasma
9. Toepassingen van celkweek
10. Kernbegrippen en snelle herhaling
1. Inleiding en basisbegrippen
Cel- en weefselkweek zijn technieken waarbij cellen of weefsels buiten het lichaam in
gecontroleerde omstandigheden worden gehouden. De termen worden soms door elkaar gebruikt,
maar betekenen niet precies hetzelfde.
Begrip Betekenis
Weefselkweek Algemene term voor het kweken van cellen,
weefsels of organen.
Orgaancultuur Een volledig orgaan of een intact orgaanfragment
wordt gekweekt om werking of ontwikkeling te
bestuderen.
Celcultuur Cellen worden uit een orgaan of weefsel verwijderd
en afzonderlijk gekweekt; hun oorspronkelijke
omgeving en contacten met naburige cellen
veranderen.
In vitro Onder gecontroleerde omstandigheden buiten een
levend organisme; letterlijk ‘in glas’.
In vivo Onderzoek in een volledig levend organisme.
In vitro-onderzoek is vaak eenvoudiger en goedkoper en kan het gebruik van proefdieren
beperken. Het wordt daarom geregeld gebruikt als eerste stap vóór onderzoek in dieren. Een
celcultuur blijft wel een kunstmatige omgeving: de complexe verbindingen, signalen en
omstandigheden in een volledig organisme zijn niet volledig na te bootsen.
De eerste succesvolle kweek van eukaryote cellen wordt in de cursus toegeschreven aan Ross
Harrison in 1907. Celkweek ontwikkelde zich als onderzoekstechniek vooral verder vanaf het
einde van de jaren 1940 en het begin van de jaren 1950.
Samenvatting cursus cel- en weefselkweek • 2
, ONDERZOEKSTECHNIEKEN | CEL- EN WEEFSELKWEEK
Plantaardige weefselkweek
Plantaardige cellen kunnen onder steriele omstandigheden worden gekweekt om planten te
vermeerderen of te kloneren. Veel plantencellen zijn totipotent: ze kunnen onder geschikte
omstandigheden uitgroeien tot een volledige plant. Voedingsbodems bevatten de nodige
nutriënten en plantenhormonen. De techniek kan planten opleveren die vrij zijn van virusinfecties
en wordt ook gebruikt om genetisch gemodificeerde planten te verkrijgen.
Arabidopsis thaliana (zandraket) is een veelgebruikte modelplant voor genetische, biochemische
en fysiologische studies. Agrobacterium tumefaciens kan worden gebruikt om vreemd DNA in het
plantengenoom te brengen, onder meer via de floral-dipmethode.
Samenvatting cursus cel- en weefselkweek • 3
