Internationale omgeving
Sessie 1: Introductie
The impact of global geopolitics & trade policy: a port’s perspective - Evy Onghena
1. Introductie: Haven van Antwerpen-Brugge
● Eén haven met twee locaties: Antwerpen en Zeebrugge.
● 2e grootste haven van Europa en een belangrijke logistieke hub.
● Zeer groot economisch belang voor België:
○ ±164.000 jobs
○ 4,5% van het BBP
● Sterk in:
○ Containers (2e grootste in Europa)
○ Chemische industrie (grootste cluster in Europa)
○ Autohandel
=> De haven is een multimodaal knooppunt (scheepvaart, spoor, weg, pijpleidingen) met
connecties naar >1200 bestemmingen.
2. Impact van geopolitiek en handelsbeleid
Algemeen
● Geopolitiek zorgt voor onzekerheid:
○ Bedrijven stellen investeringen uit
○ Meer voorraad en spreiding van risico’s
● Handelsbarrières (tarieven) leiden tot:
○ Hogere prijzen
○ Complexere supply chains
○ Mogelijke tegenmaatregelen (handelsconflicten)
=> Havens voelen dit via:
● verstoringen
● congestie
● veranderende handelsstromen
Belangrijke geopolitieke invloeden
Verenigde Staten
● Nieuwe importtarieven (o.a. staal, auto’s)
● Handelsoorlog met China → impact op wereldhandel
● VS is belangrijkste handelspartner van de haven (~10%)
=>Effect:
● Minder export van auto’s en staal naar VS
● Meer LNG-import vanuit VS
1
,Rusland – Oekraïne
● Sancties verminderen handel sterk:
○ Rusland van 4e → 9e handelspartner
● Verbod op olieproducten en LNG (tegen 2027 volledig)
=> Europa zoekt alternatieve energiebronnen.
China
● Overproductie → dumping van goederen in Europa
● Meer import naar EU (en dus havens)
● Europese industrie (bv. chemie) onder druk
Midden-Oosten / Rode Zee
● Conflicten → schepen varen om → langere routes
● Gevolgen:
○ hogere kosten
○ congestie
○ schommelende vrachttarieven
Economische trends (2019–2025)
● COVID → verstoringen en piek in vraag
● Na COVID → daling en overcapaciteit
● Oorlogen en energiecrisis → extra onzekerheid
=> Resultaat: sterk fluctuerende containerstromen
3. Vrijhandelsakkoorden (FTA’s)
Effect
● Op lange termijn: positief voor handel en havenvolumes
Belangrijke akkoorden
● Mercosur (Zuid-Amerika):
○ Nog onzeker
○ Kans op meer handel, maar nadelig voor EU-landbouw
● India:
○ Groot potentieel
○ Export kan verdubbelen tegen 2032
=> Bedrijven vragen vooral:
→ stabiliteit en voorspelbare regelgeving
4. Regionale competitiviteit (Europa)
Problemen
● Geen echte interne EU-markt → veel verborgen handelsbarrières
● Lagere productiviteit dan VS
● Bedrijven investeren vaker buiten Europa
2
,Industrie onder druk
● Chemische sector krimpt (sluitingen)
● Hoge energieprijzen
● Groene transitie is noodzakelijk maar duur
5. Belangrijkste conclusies
● Geopolitiek heeft grote impact op havens en wereldhandel
● Onzekerheid leidt tot:
○ minder investeringen
○ complexere supply chains
● Handelsstromen verschuiven (bv. van Rusland naar VS/China)
● Vrijhandelsakkoorden bieden kansen, maar werken traag
● Europa verliest competitiviteit en moet:
○ beter samenwerken
○ investeren in industrie en innovatie
Sessie 2: Het internationale ondernemingsklimaat
5/3/2026
Globalisering: een tijdperk van ongekende groei en welvaartsstijging
grafiek 1: Door globalisering is de wereldhandel enorm gegroeid.
grafiek 2: Ondanks dat er meer mensen op aarde zijn, leven minder mensen in extreme
armoede.
→ Tot op een zekere hoogte:
- de vooruitgang tegen armoede gaat minder snel dan vroeger.
- armoede verplaatst zich vooral naar Afrika.
Wat is globalisatie?
3
, - Globalisering = Een kwalitatieve verschuiving naar een mondiaal economisch
systeem dat niet langer gebasseerd is op de autonome nationale economieën, maar
op een geconsolideerde mondiale markt voor productie, distributie en consumptie
(Holm & Sørensen, 1995)
- Dimenties van globalisering:
• Economisch: van nationale naar mondiale markten en productiesystemen
Indicatoren: export (handel) en directe buitenlandse investeringen
• Politiek: het einde van de natiestaat
• Cultureel: op weg naar een 'mondiale cultuur
→ Afnemende handels- en investeringsbelemmeringen 1913-2018
→ Waarde van export en import over de tijd heen:
De wereldeconomie wordt steeds meer verbonden.
Opkomende economieën spelen een steeds grotere rol.
Handel in diensten wordt belangrijker, maar goederen blijven dominant.
Directe buitenlandse investeringen
Directe buitenlandse investeringen of "Foreign Direct Investment (FDI)" zijn investeringen in
productieve activa (bedrijven) uit een ander land.
- Aandelen in een lokaal bedrijf gekocht door een buitenlandse onderneming of
investeerder
- Herbelegde winsten van een buitenlandse onderneming
- Weerspiegelt een blijvende belangstelling voor en zeggenschap over een bedrijf in
een ander land
Directe buitenlandse investeringen verschillen van internationale portefeuillebeleggingen
(financiële belangen). Het cruciale verschil is het niveau van controle.
De twee economische kanten van globalisering:
De globalisering van productie:
- Bedrijven kopen goederen en diensten in van over de hele wereld om te profiteren
van nationale verschillen in de kosten en kwaliteit van productiefactoren zoals grond,
arbeid, energie en kapitaal.
- Bedrijven kunnen….
• hun totale kostenstructuur verlagen
• de kwaliteit of functionaliteit van hun productaanbod verbeteren
Bedrijven lopen risico's ….
- Wisselkoersrisico's
- Kredietrisico's
- Intellectueel eigendom
- Transportrisico's
- Ethische risico's
- Landenrisico's:
• Politiek
• Regelgeving
4
Sessie 1: Introductie
The impact of global geopolitics & trade policy: a port’s perspective - Evy Onghena
1. Introductie: Haven van Antwerpen-Brugge
● Eén haven met twee locaties: Antwerpen en Zeebrugge.
● 2e grootste haven van Europa en een belangrijke logistieke hub.
● Zeer groot economisch belang voor België:
○ ±164.000 jobs
○ 4,5% van het BBP
● Sterk in:
○ Containers (2e grootste in Europa)
○ Chemische industrie (grootste cluster in Europa)
○ Autohandel
=> De haven is een multimodaal knooppunt (scheepvaart, spoor, weg, pijpleidingen) met
connecties naar >1200 bestemmingen.
2. Impact van geopolitiek en handelsbeleid
Algemeen
● Geopolitiek zorgt voor onzekerheid:
○ Bedrijven stellen investeringen uit
○ Meer voorraad en spreiding van risico’s
● Handelsbarrières (tarieven) leiden tot:
○ Hogere prijzen
○ Complexere supply chains
○ Mogelijke tegenmaatregelen (handelsconflicten)
=> Havens voelen dit via:
● verstoringen
● congestie
● veranderende handelsstromen
Belangrijke geopolitieke invloeden
Verenigde Staten
● Nieuwe importtarieven (o.a. staal, auto’s)
● Handelsoorlog met China → impact op wereldhandel
● VS is belangrijkste handelspartner van de haven (~10%)
=>Effect:
● Minder export van auto’s en staal naar VS
● Meer LNG-import vanuit VS
1
,Rusland – Oekraïne
● Sancties verminderen handel sterk:
○ Rusland van 4e → 9e handelspartner
● Verbod op olieproducten en LNG (tegen 2027 volledig)
=> Europa zoekt alternatieve energiebronnen.
China
● Overproductie → dumping van goederen in Europa
● Meer import naar EU (en dus havens)
● Europese industrie (bv. chemie) onder druk
Midden-Oosten / Rode Zee
● Conflicten → schepen varen om → langere routes
● Gevolgen:
○ hogere kosten
○ congestie
○ schommelende vrachttarieven
Economische trends (2019–2025)
● COVID → verstoringen en piek in vraag
● Na COVID → daling en overcapaciteit
● Oorlogen en energiecrisis → extra onzekerheid
=> Resultaat: sterk fluctuerende containerstromen
3. Vrijhandelsakkoorden (FTA’s)
Effect
● Op lange termijn: positief voor handel en havenvolumes
Belangrijke akkoorden
● Mercosur (Zuid-Amerika):
○ Nog onzeker
○ Kans op meer handel, maar nadelig voor EU-landbouw
● India:
○ Groot potentieel
○ Export kan verdubbelen tegen 2032
=> Bedrijven vragen vooral:
→ stabiliteit en voorspelbare regelgeving
4. Regionale competitiviteit (Europa)
Problemen
● Geen echte interne EU-markt → veel verborgen handelsbarrières
● Lagere productiviteit dan VS
● Bedrijven investeren vaker buiten Europa
2
,Industrie onder druk
● Chemische sector krimpt (sluitingen)
● Hoge energieprijzen
● Groene transitie is noodzakelijk maar duur
5. Belangrijkste conclusies
● Geopolitiek heeft grote impact op havens en wereldhandel
● Onzekerheid leidt tot:
○ minder investeringen
○ complexere supply chains
● Handelsstromen verschuiven (bv. van Rusland naar VS/China)
● Vrijhandelsakkoorden bieden kansen, maar werken traag
● Europa verliest competitiviteit en moet:
○ beter samenwerken
○ investeren in industrie en innovatie
Sessie 2: Het internationale ondernemingsklimaat
5/3/2026
Globalisering: een tijdperk van ongekende groei en welvaartsstijging
grafiek 1: Door globalisering is de wereldhandel enorm gegroeid.
grafiek 2: Ondanks dat er meer mensen op aarde zijn, leven minder mensen in extreme
armoede.
→ Tot op een zekere hoogte:
- de vooruitgang tegen armoede gaat minder snel dan vroeger.
- armoede verplaatst zich vooral naar Afrika.
Wat is globalisatie?
3
, - Globalisering = Een kwalitatieve verschuiving naar een mondiaal economisch
systeem dat niet langer gebasseerd is op de autonome nationale economieën, maar
op een geconsolideerde mondiale markt voor productie, distributie en consumptie
(Holm & Sørensen, 1995)
- Dimenties van globalisering:
• Economisch: van nationale naar mondiale markten en productiesystemen
Indicatoren: export (handel) en directe buitenlandse investeringen
• Politiek: het einde van de natiestaat
• Cultureel: op weg naar een 'mondiale cultuur
→ Afnemende handels- en investeringsbelemmeringen 1913-2018
→ Waarde van export en import over de tijd heen:
De wereldeconomie wordt steeds meer verbonden.
Opkomende economieën spelen een steeds grotere rol.
Handel in diensten wordt belangrijker, maar goederen blijven dominant.
Directe buitenlandse investeringen
Directe buitenlandse investeringen of "Foreign Direct Investment (FDI)" zijn investeringen in
productieve activa (bedrijven) uit een ander land.
- Aandelen in een lokaal bedrijf gekocht door een buitenlandse onderneming of
investeerder
- Herbelegde winsten van een buitenlandse onderneming
- Weerspiegelt een blijvende belangstelling voor en zeggenschap over een bedrijf in
een ander land
Directe buitenlandse investeringen verschillen van internationale portefeuillebeleggingen
(financiële belangen). Het cruciale verschil is het niveau van controle.
De twee economische kanten van globalisering:
De globalisering van productie:
- Bedrijven kopen goederen en diensten in van over de hele wereld om te profiteren
van nationale verschillen in de kosten en kwaliteit van productiefactoren zoals grond,
arbeid, energie en kapitaal.
- Bedrijven kunnen….
• hun totale kostenstructuur verlagen
• de kwaliteit of functionaliteit van hun productaanbod verbeteren
Bedrijven lopen risico's ….
- Wisselkoersrisico's
- Kredietrisico's
- Intellectueel eigendom
- Transportrisico's
- Ethische risico's
- Landenrisico's:
• Politiek
• Regelgeving
4
