In eerste zit geslaagd na het leren van deze samenvatting!
Samenvatting: Klinische Psychiatrie: les 1
Lesinhoud:
• Inleiding (DSM-5)
• Neurocognitieve stoornissen
• Middelengerelateerde stoornissen
• Schizofrenie
• Stemmingsstoornissen
• Angst- en eetstoornissen
• Ontwikkelings- en gedragsstoornissen
• Slaap- en seksuele stoornissen
• Persoonlijkheidsstoornissen
Inleiding: gebruik van de DSM-5:
Psychopathologie:
Wat is psychopathologie?
= de wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
Er zitten drie begrippen in het woord:
➢ Psyche: psychisch functioneren
➢ Pathos: last of lijdensdruk
= dit is het meest essentiële aspect - het gaat over de lijdensdruk die iemand heeft en het
effect dat dit heeft op deze persoon en zijn omgeving
→ dit is een vereiste om te kunnen spreken van een psychiatrische conditie
→ indien er geen lijdensdruk is kunnen we niet spreken over een psychiatrische stoornis (er
kan wel last zijn van psychische klachten, maar zonder lijdensdruk)
→ wat deze lijdensdruk is zal voor elke situatie anders worden gedefinieerd (voor iedereen
en voor elke situatie anders)
➢ Logie: de leer van – hetgeen wat we gaan bestuderen
Er zijn twee benaderingen om psychopathologie te gaan bestuderen:
1) Syndroombenadering
= de psychologie van het pathologische (gegroepeerde entiteiten)
= een samenhangend geheel van klachten en symptomen
Bvb: Wat betekent dit? Wat zijn de symptomen? Hoe vaak komt dit voor?
1
, 2) Symptoombenadering
= de pathologie van het psychische (de algemene processen of functies)
→ de syndromen en condities worden benaderd
→ je wilt een patiënt zo precies mogelijk gaan begeleiden en symptomen horen hier
uiteraard bij
! Binnen klinische psychiatrie wordt er aan syndroombenadering gedaan – in de master zal
symptoombenadering worden behandeld !
Er kunnen binnen de psychopathologie ook twee typen diagnosen gegeven worden:
1) Syndroomdiagnose (of descriptieve diagnose)
= deze diagnose is alleen beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en manier
van ontstaan → dit gebeurt op populatieniveau
2) Structuurdiagnose
= deze diagnose geeft naast een beschrijving van de symptomatologie aan waardoor en op
welke wijze het syndroom ontstaan is
Er wordt rekening gehouden met verschillende factoren:
• Predisponerende of voorbeschikkende factoren: factoren die iemand kwetsbaar
maken
• Precipiterende of uitlokkende factoren: factoren die de stoornis uitlokken
• Perpetuerende of onderhoudende factoren: factoren die de stoornis onderhouden
en in stand houden
Voorbeeld: verschillende diagnosen: depressie: op populatieniveau weten we hoe een depressie
ontstaan, wat er belangrijk bij is en hoe we dit kunnen behandelen (syndroomdiagnose)
MAAR de patiënt voor jou heeft een persoonlijk en individueel aspect dus we gaan individueel
kijken naar wat er exact aan de hand is (structuurdiagnose)
→ de DSM-5 is erg goed voor het syndroomgegeven, maar minder voor het symptoomgegeven
Psychiatrische stoornis:
Wat is een psychiatrische stoornis?
= een abnormaal verschijnsel → afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als
normaal gedrag geldt
Het veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/ of de omgeving → dit is de
pathos (last intern of extern) → als dit er niet is kan je niet spreken over een psychiatrisch
ziektebeeld
2
,We kunnen een psychiatrische stoornis aan de hand van verschillende verklaringsmodellen
gaan bekijken:
• Medisch model (disease)
= een model dat rekening houdt met verschillende factoren, zoals:
1. Etiologie (ontstaan)
• Oorzakelijke factoren (predispositie)
• Uitlokkende factoren (precipitatie)
• In stand houdende factoren (perpetuatie)
2. Pathogenese (ontwikkeling)
3. Prognose (natuurlijk beloop)
4. Behandeling (preventie/ therapie)
• Psychologisch model
= een model dat rekening houdt met de ziektebeleving (illness)
• Sociologisch model
= model dat rekening houdt met de ziekterol (sektes)
Waarom zijn verklaringsmodellen belangrijk?
➢ afhankelijk van het verklaringsmodel dat je gebruikt ga je vanuit een andere bril of vanuit
een ander perspectief naar de situatie kijken
➢ je behandeling zal zijn afgestemd op het verklaringsmodel dat je gebruikt
Bvb: als je vertrekt vanuit een biologisch verklaringsmodel zal je behandeling hier ook meer
gewicht op leggen
Een verklaringsmodel dat veel gebruikt wordt in de praktijk is het biopsychosociaalcultureel
model:
3
, Er wordt bij dit model met verschillende factoren rekening gehouden → ook cultuurfactoren
worden hierin meegenomen, Waarom?
= het cultuur gegeven is belangrijk als we spreken over een abnormaal of normaal gegeven
+ patiënten in een psychiatrische conditie hebben ook vaak last van lichamelijke klachten
Bvb: slaapproblemen, voedingsproblemen, doorslaapproblemen
Een ander model dat ook vaak gebruikt wordt is het stresskwetsbaarheidsmodel. Welke zaken
zijn hierbij belangrijk?
• Draagkracht en draaglast
• Chronische stress
Bvb: het is een nuttig model om te gebruiken wanneer de patiënt zijn of haar stress niet kan
managen of hier niet mee kan copen → belangrijk om te weten dat de patiënt dan zal
decompenseren waardoor deze angstig, depressief of psychotisch kan zijn
Classificatie:
Wat is het doel van classificatie?
• Orde scheppen
• Fenomenen groeperen → we willen items en klachten gaan groeperen
• Gemeenschappelijke taal ontwikkelen → bij communicatie tussen hulpverleners is het
belangrijk dat je vanuit hetzelfde vertrekt
Een classificatiesysteem is ideaal voor:
• Een perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
• Het voorspellen van het verloop, de oorzaken en de reacties op een behandeling
Waar is een classificatiesysteem dus nuttig voor?
= het is nuttig als communicatiemiddel en registratiemiddel
Bvb: registratie: is het voorkomen van een bepaalde aandoening gestegen binnen de populatie?
→ Dit is belangrijk voor de overheid om dit te weten zodat ze hierop kunnen inspelen (kunnen we
hier preventief op inzetten?)
Er bestaan drie verschillende classificatiesystemen die gebruikt kunnen worden:
1) Categoriale classificatie
= wordt gebruikt wanneer we syndromen gaan belichten (is de aandoening wel of niet
aanwezig?)
2) Dimensionale classificatie
= we gaan breder kijken (het is niet zo zwart-wit) en behandelen alle psychologische klachten
Bvb: stel dat de persoon geen aandoening heeft, heeft deze dan geen behandeling nodig?
4
Samenvatting: Klinische Psychiatrie: les 1
Lesinhoud:
• Inleiding (DSM-5)
• Neurocognitieve stoornissen
• Middelengerelateerde stoornissen
• Schizofrenie
• Stemmingsstoornissen
• Angst- en eetstoornissen
• Ontwikkelings- en gedragsstoornissen
• Slaap- en seksuele stoornissen
• Persoonlijkheidsstoornissen
Inleiding: gebruik van de DSM-5:
Psychopathologie:
Wat is psychopathologie?
= de wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
Er zitten drie begrippen in het woord:
➢ Psyche: psychisch functioneren
➢ Pathos: last of lijdensdruk
= dit is het meest essentiële aspect - het gaat over de lijdensdruk die iemand heeft en het
effect dat dit heeft op deze persoon en zijn omgeving
→ dit is een vereiste om te kunnen spreken van een psychiatrische conditie
→ indien er geen lijdensdruk is kunnen we niet spreken over een psychiatrische stoornis (er
kan wel last zijn van psychische klachten, maar zonder lijdensdruk)
→ wat deze lijdensdruk is zal voor elke situatie anders worden gedefinieerd (voor iedereen
en voor elke situatie anders)
➢ Logie: de leer van – hetgeen wat we gaan bestuderen
Er zijn twee benaderingen om psychopathologie te gaan bestuderen:
1) Syndroombenadering
= de psychologie van het pathologische (gegroepeerde entiteiten)
= een samenhangend geheel van klachten en symptomen
Bvb: Wat betekent dit? Wat zijn de symptomen? Hoe vaak komt dit voor?
1
, 2) Symptoombenadering
= de pathologie van het psychische (de algemene processen of functies)
→ de syndromen en condities worden benaderd
→ je wilt een patiënt zo precies mogelijk gaan begeleiden en symptomen horen hier
uiteraard bij
! Binnen klinische psychiatrie wordt er aan syndroombenadering gedaan – in de master zal
symptoombenadering worden behandeld !
Er kunnen binnen de psychopathologie ook twee typen diagnosen gegeven worden:
1) Syndroomdiagnose (of descriptieve diagnose)
= deze diagnose is alleen beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en manier
van ontstaan → dit gebeurt op populatieniveau
2) Structuurdiagnose
= deze diagnose geeft naast een beschrijving van de symptomatologie aan waardoor en op
welke wijze het syndroom ontstaan is
Er wordt rekening gehouden met verschillende factoren:
• Predisponerende of voorbeschikkende factoren: factoren die iemand kwetsbaar
maken
• Precipiterende of uitlokkende factoren: factoren die de stoornis uitlokken
• Perpetuerende of onderhoudende factoren: factoren die de stoornis onderhouden
en in stand houden
Voorbeeld: verschillende diagnosen: depressie: op populatieniveau weten we hoe een depressie
ontstaan, wat er belangrijk bij is en hoe we dit kunnen behandelen (syndroomdiagnose)
MAAR de patiënt voor jou heeft een persoonlijk en individueel aspect dus we gaan individueel
kijken naar wat er exact aan de hand is (structuurdiagnose)
→ de DSM-5 is erg goed voor het syndroomgegeven, maar minder voor het symptoomgegeven
Psychiatrische stoornis:
Wat is een psychiatrische stoornis?
= een abnormaal verschijnsel → afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als
normaal gedrag geldt
Het veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/ of de omgeving → dit is de
pathos (last intern of extern) → als dit er niet is kan je niet spreken over een psychiatrisch
ziektebeeld
2
,We kunnen een psychiatrische stoornis aan de hand van verschillende verklaringsmodellen
gaan bekijken:
• Medisch model (disease)
= een model dat rekening houdt met verschillende factoren, zoals:
1. Etiologie (ontstaan)
• Oorzakelijke factoren (predispositie)
• Uitlokkende factoren (precipitatie)
• In stand houdende factoren (perpetuatie)
2. Pathogenese (ontwikkeling)
3. Prognose (natuurlijk beloop)
4. Behandeling (preventie/ therapie)
• Psychologisch model
= een model dat rekening houdt met de ziektebeleving (illness)
• Sociologisch model
= model dat rekening houdt met de ziekterol (sektes)
Waarom zijn verklaringsmodellen belangrijk?
➢ afhankelijk van het verklaringsmodel dat je gebruikt ga je vanuit een andere bril of vanuit
een ander perspectief naar de situatie kijken
➢ je behandeling zal zijn afgestemd op het verklaringsmodel dat je gebruikt
Bvb: als je vertrekt vanuit een biologisch verklaringsmodel zal je behandeling hier ook meer
gewicht op leggen
Een verklaringsmodel dat veel gebruikt wordt in de praktijk is het biopsychosociaalcultureel
model:
3
, Er wordt bij dit model met verschillende factoren rekening gehouden → ook cultuurfactoren
worden hierin meegenomen, Waarom?
= het cultuur gegeven is belangrijk als we spreken over een abnormaal of normaal gegeven
+ patiënten in een psychiatrische conditie hebben ook vaak last van lichamelijke klachten
Bvb: slaapproblemen, voedingsproblemen, doorslaapproblemen
Een ander model dat ook vaak gebruikt wordt is het stresskwetsbaarheidsmodel. Welke zaken
zijn hierbij belangrijk?
• Draagkracht en draaglast
• Chronische stress
Bvb: het is een nuttig model om te gebruiken wanneer de patiënt zijn of haar stress niet kan
managen of hier niet mee kan copen → belangrijk om te weten dat de patiënt dan zal
decompenseren waardoor deze angstig, depressief of psychotisch kan zijn
Classificatie:
Wat is het doel van classificatie?
• Orde scheppen
• Fenomenen groeperen → we willen items en klachten gaan groeperen
• Gemeenschappelijke taal ontwikkelen → bij communicatie tussen hulpverleners is het
belangrijk dat je vanuit hetzelfde vertrekt
Een classificatiesysteem is ideaal voor:
• Een perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
• Het voorspellen van het verloop, de oorzaken en de reacties op een behandeling
Waar is een classificatiesysteem dus nuttig voor?
= het is nuttig als communicatiemiddel en registratiemiddel
Bvb: registratie: is het voorkomen van een bepaalde aandoening gestegen binnen de populatie?
→ Dit is belangrijk voor de overheid om dit te weten zodat ze hierop kunnen inspelen (kunnen we
hier preventief op inzetten?)
Er bestaan drie verschillende classificatiesystemen die gebruikt kunnen worden:
1) Categoriale classificatie
= wordt gebruikt wanneer we syndromen gaan belichten (is de aandoening wel of niet
aanwezig?)
2) Dimensionale classificatie
= we gaan breder kijken (het is niet zo zwart-wit) en behandelen alle psychologische klachten
Bvb: stel dat de persoon geen aandoening heeft, heeft deze dan geen behandeling nodig?
4
