Deze samenvatting bevat de volledige leerstof van het vak Micro-economie voor bedrijfskunde, gedoceerd door prof. Bruno Heyndels aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). De samenvatting brengt alle hoorcolleges, theorieën, formules, grafieken en concrete lesvoorbeelden overzichtelijk samen. Zelf behaalde ik met behulp van deze samenvatting een score van 17/20 op het examen.
Kenmerken van deze samenvatting:
• Docent: Gedoceerd door prof. Bruno Heyndels aan de VUB.
• Examendetails en cesuur: Bevat de specifieke exameninstructies uit de les (schriftelijk examen met oefeningen en theorie, meerkeuzevragen met 4 antwoordmogelijkheden en 1 juist antwoord, positieve scoring met verhoogde cesuur waarbij 62,5% juist vereist is voor 10/20).
• Wiskundige formules & rekenvoorbeelden: Duidelijke stappen voor het berekenen van boogelasticiteit via de midpoint-methode, puntelasticiteit via afgeleiden, marktevenwichten, kostenfuncties en winstmaximalisatie.
• Heldere grafieken & schema's: Inclusief grafische weergaven van indifferentiecurves, budgetrechten, isoquanten, isokosten, marktvormen en payoff-matrices uit de speltheorie.
• Praktijkvoorbeelden uit de les: Bevat alle verduidelijkende casussen uit de hoorcolleges (zoals de perenboycot, het Prisoner's Dilemma bij studenten of olieproducenten, het lemon-probleem bij tweedehandsauto's en Nespresso-reclame).
Inhoud per les/hoofdstuk:
• Les 1: Vraag, aanbod en marktvormen: De tien economische principes van Mankiw & Taylor, opportuniteitskosten (expliciet en impliciet), marktvormen, wet van vraag en aanbod, consumenten- en producentengedrag, verschuivingen langs vs. van de curve en marktevenwicht (surplus en tekort).
• Les 2: Elasticiteit en toepassingen: Prijselasticiteit van de vraag (boog- en puntelasticiteit), inkomenselasticiteit, kruisprijselasticiteit, determinanten van elasticiteit, relatie tussen elasticiteit en totale opbrengst (TR) en prijselasticiteit van het aanbod.
• Les 3: Consumentengedrag: Optimalisatie onder budgetbeperking, eigenschappen van indifferentiecurves, marginaal nut (MU), marginale substitutievoet (MRS), het consumentenevenwicht, Engelcurves, inkomenseffect en substitutie-effect.
• Les 4: Producentengedrag in volmaakte concurrentie: Productiefunctie op korte en lange termijn, afnemend marginaal product, kostenstructuren (FC, VC, TC, AFC, AVC, ATC, MC), winstmaximalisatie (MR = MC = p), sluitings- en exitvoorwaarden en marktaanbod op korte vs. lange termijn.
• Les 5 (Deel 1): Productiebeslissingen van de producent: Keuze van inputfactoren (arbeid en kapitaal), isoquanten, marginale transformatievoet (MRTS), isokostlijnen, kostenminimalisatie en productiemaximalisatie.
• Les 5 (Deel 2): Consumenten, producenten en marktefficiëntie: Positieve vs. normatieve economie, Pareto-efficiëntie en Pareto-verbetering, consumentensurplus, producentensurplus en de welvaartswerking van de onzichtbare hand.
• Les 6 (Deel 1 & Les 10 Deel 2): Gedragseconomie (Behavioural Economics): Afwijkingen van de rationele Homo Economicus, bounded rationality, vuistregels en heuristieken (ankeren, availability, representativeness, framing, sunk cost fallacy, bracketing, te veel keuze en endowment effect).
• Les 6 (Deel 2 & 3): Monopolie en monopolistische concurrentie: Oorzaken van monopolies, prijs- en outputbeslissingen (MR p), deadweight loss, prijsdiscriminatie (eerste graad vs. marktsegmentatie), productdifferentiatie, winst op KT vs. LT en de signaalfunctie van reclame en merken.
• Les 7: Oligopolie en Speltheorie: Strategische interactie in duopolies, kartelvorming vs. niet-coöperatief gedrag, geknikte vraagcurve (kinked demand curve), Prisoner's Dilemma, Nash-evenwicht, herhaalde spelen (eindig vs. oneindig) en stilzwijgende samenwerking (tacit collusion).
• Les 8: Internationale handel en comparatieve voordelen: Productiemogelijkhedencurve (PPF), absoluut vs. comparatief kostenvoordeel (David Ricardo), ruilvoet en handelsbaten, welvaartseffecten bij import en export (Isoland).
• Les 9: Publieke goederen en externe effecten: Typologie van goederen (uitsluitbaarheid en rivaliteit), free rider probleem, tragedie van de meent (common resources), merit en demerit goods, negatieve en positieve externaliteiten, maatschappelijk optimum en overheidsingrepen zoals Pigouviaanse belastingen, subsidies en regulering.
• Les 10 (Deel 1): Asymmetrische informatie: Principaal-agent probleem, moreel wangedrag (moral hazard) bij verzekeringen, averechtse selectie (adverse selection), de Lemon-markt van Akerlof en kwaliteitswaarborg via signaling (garanties).
Belangrijke opmerking & disclaimer:
Deze samenvatting dateert uit het academiejaar 2024–2025. Houd er rekening mee dat professoren cursusinhoud, slides of accenten tussentijds kunnen wijzigen. Het is daarom mogelijk dat de inhoud niet meer voor 100% overeenkomt met het huidige academiejaar. Controleer zelf altijd je actuele cursusmateriaal en studiewijzer. Ik kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele inhoudelijke wijzigingen of afwijkingen op het examen.
Veel succes met studeren!
Voorbeeld van de inhoud
Micro-economie les 1: deel 1; Vraag en aanbod
Examen
Schriftelijk examen met oefeningen en theorievragen, open en/of
meerkeuzevragen. Het meerkeuze-examen wordt gequoteerd door positieve
scoring met hogere cesuur. Het aantal antwoordmogelijkheden bij de
meerkeuzevragen is 4 (waarvan 1 correct). Een student behaalt 10/20 wanneer
62,5 % van de vragen correct is beantwoord. Ingeval het aantal
antwoordmogelijkheden afwijkt van 4 wordt deze cesuur hieraan aangepast.
1ste zittijd: Open en/of meerkeuze (oef. + theorie), normaal multiple choice!!!
Slides met een groene achtergrond geven toepassingen & te kennen leerstof die
niet noodzakelijk worden behandeld in het HOC!!!!!!
Examenvraag kan ook “meest juiste antwoord” zijn
1. Ten principles of economics
1.1 Economie: definitie
Mensen moeten keuzes maken, we hebben oneindige behoeftes die niet allemaal
bevredigd kunnen worden met beperkte middelen
Niet van buiten kennen, wel begrijpen
Beperkte middelen <-> oneindige behoeften + keuze maken belangrijkste!!
1
,1.2 MICRO-ECONOMIE
Micro-economie bestudeert menselijk gedrag!
1.3 10 principes
Eerste 7 micro-economie
2
,M&T Principe 1: Mensen moeten keuzes maken
Bv. ga ik naar de les of slaap ik uit? → Voordelen vs. nadelen afwegen
Extra: voordelen= baten, nadelen= kosten
Zie slide 13 als voorbeeld!
M&T Principe 2: De kosten van iets worden bepaald
door datgene wat we opgeven om het te krijgen
Opportuniteitskost = wat je moet opgeven
Opportuniteitskost = expliciete kost + impliciete kost
Expliciete kost is het geld dat je moet betalen indien je activiteit x kiest
Impliciete kost is waarde van het beste alternatief waaraan je verzaakt (zonder
geldstroom)
Extra: 2 soorten kosten
Expliciete kosten → geld dat we fysiek moeten betalen om een activiteit te doen
bv. trein ticket
Impliciete kosten → waarde van het beste alternatief gaat verloren
M&T Principe 3: Rationele mensen denken in de marge
We nemen beslissingen in stapjes → bv. beslissen om 1ste uur naar de les te
gaan, daarna het 2de lesuur…
M&T Principe 4: Mensen reageren op prikkels
Rationele agenten veranderen gedrag als kosten of baten (voldoende)
veranderen
Zie slide 15 voorbeeld!
3
, Micro-economie les 1: deel 2; vraag en aanbod
1. De markt & marktvormen
1.1 De marktwerking
Overzicht:
Onderscheid: aantal bedrijven en aarde van de goederen
Monopolie bv. NMBS
Oligopolie bv. tankstation
Mono concurrentie → meestal deze markvorm
Volkomen concurrentie → bestaat in praktijk eigenlijk niet, enkel theoretisch kan
dit
Tip: wanneer echt bedrijf gebruikt wordt in examenvraag is het sws niet
volkomen concurrentie!!!, Grote merken zijn meestal een oligopolie!!
Extra:
Homogeen= identieke goederen → met dezelfde kenmerken bv. benzine
Heterogeen= de goederen hebben niet exact dezelfde kenmerken bv. computer
4