Hoofdstuk 1: Inleiding tot de organisatie vd gezondheidszorg en
welzijnszorg in België
1.1 Gezondheidszorg en welzijnszorg
BEGRIPPEN
Welzijnszorg is een maatschappelijke sector die zich richt op personen of
groepen die niet ten volle kunnen participeren aan het maatschappelijk
leven. Er w zorg en hulp aangeboden id vorm v therapieën, begeleiding,
activiteiten, …
Gezondheidszorg is het geheel v voorzieningen en maatregelen om zieken
te genezen (curatief), ziek w te voorkomen en de gezondheid op peil te
houden en te verbeteren (preventief).
De overheid regelt en financiert het overgrote deel vd welzijnszorg
=> verzorgingsstaat
DOMEIN BINNEN DE GEZONDHEIDSZORG
Preventieve zorg: voorkomen v ziekten
Vb. vaccinaties, campagnes gezonde voeding en beweging
Curatieve zorg: gericht op genezing, stabilisatie en revalidatie
Vb. genezen v kanker, kine, herstel na operatie
Geestelijke zorg: behandelt cliënten met psychische of psychiatrische
problemen
Vb. alcoholisme, depressie, anorexia nervosa
Gehandicapte zorg: biedt zorg en hulppersonen met een fysieke en/of
verstandelijke beperking
Vb. mensen met zware autisme, mensen met 1 been
Ouderenzorg: biedt hulp aan mensen die bij het ouder w meer en vaker
last krijgen v aandoeningen op geestelijk of lichamelijk vlak. Deze zorg is
erop gericht om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten functioneren
Thuiszorg: professionele verzorging die bij cliënten thuis w geleverd. De
thuiszorg behoort tot de extramurale gezondheidszorg of eerstelijns
gezondheidszorg
Mantelzorg: langdurige zorg voor chronische zieken, gehandicapten en
hulpbehoevende door naasten
1
,1.2 Curatieve zorg
ZORGNIVEAUS BINNEN DE CURATIEVE GEZONDHEIDSZORG
Zorgverlening w versterkt op verschillende niveaus v specialisatie
De scheiding tss deze lijnen is echter niet steeds duidelijk te maken. Het
centrale criterium is dat de patiënt in zijn gang door de gezondheidszorg al
naar gelang de aard v zijn aandoening vh eerste echelon, zo nodig, geleid
w naar het hogere echelon (en weer terug)
- Echelon 0 (nulde lijn); informele zorg, mensen die op niet
professionele basis de zorg voor een ander opnemen.
o Deze categorie omvat zelfzorg en mantelzorg
- Eerste lijn; professionele zorg; formeel georganiseerde diensten met
breed spectrum voorzieningen voor een brede waaier v
probleemgebieden en een ruime doelgroep. Rechtstreekse
toegankelijke hulp, zonder verplichte doorverwijzingen.
Laagdrempelig.
- Tweede lijn; gespecialiseerde zorg en beslaat kleinere doelgroepen.
De drempel is hoger en er w doorverwezen vanuit de eerste lijn.
o Tot dit echelon behoort o.a. geneesheerspecialisten (hart-,
long-, nier-, gynaecologen, kinderarts, … ). Deze zorg w
MEESTAL in een ziekenhuis verleend
- Derde lijn; zeer gespecialiseerde zorg die intermuraal is en enkel op
doorverwijzing mogelijk.
o Zoals vruchtbaarheidsbehandelingen, orgaantransplantaties,
complexe revalidatie na ongevallen, … . Deze zorg kan
teruggevonden w in gespecialiseerde ziekenhuizen
Intramurale zorg: zorg die gedurende een onafgebroken verblijf v meer
dan 2u w geboden in een zorginstelling
Extramurale zorg = ambulante zorg: krijgt de zorgvrager id praktijk vd
hulpverlener of aan huis
Transmurale zorg: focust op de samenwerking tss de ziekenhuizen en
externe zorgverleners. De zorg die de patiënt ih ziekenhuis krijgt staat niet
los vd zorg die na het ziekenhuis volgt of die eraan is voorafgegaan
2
,HET ZIEKENHUISLANDSCHAP
Soorten ziekenhuizen:
- Algemeen ziekenhuis: ontvangen dag en nacht patiënten voor
medische, gespecialiseerde hulp.
Vb. chirurgie, inwendige geneeskunde, anesthesiologie,
radiologie, ...
- Gespecialiseerde ziekenhuizen: kleinere ziekenhuizen met specifieke
zorg voor een bepaalde doelgroep
o Gericht op revalidatie , al dan niet in combinatie met de zorg
voor ouderen (geriatrie)
- Universitaire ziekenhuizen: bieden MINSTENS dezelfde dient als een
AZ. Er w ziektes behandeld die een heel specifieke behandeling
vereisen. Ze zijn verbonden aan een academische faculteit
geneeskunde. Er w ook artsen en verpleegkundige opgeleid. Een #
personeelsleden houdt zich bezig met wetenschappelijk onderzoek
en de ontwikkeling v nieuwe technologieën.
- Psychiatrisch ziekenhuis: biedt behandeling en verzorging voor wie
ernstige psychische problemen heeft, ze hebben hiervoor
gespecialiseerde afdelingen.
- Daghospitalisatie: je gaat naar het ziekenhuis voor een ingreep en
kan diezelfde dag terug naar huis
- Polikliniek: een plaats waar je als ambulant (zonder
ziekenhuisopname) patiënt op consultatie kan gaan bij specialisten.
Een polikliniek maalt vaak deel uit ve AZ of UZ.
Ziekenhuisdiensten:
o Verpleegkundige diensten
o Medisch-technische diensten
o Medische diensten
Zorgprogramma’s:
o ‘klinisch zorgpad’
o Meerdere zorgverleners en verschillende disciplines werken
samen over de grenzen vh ziekenhuis heen
o Gericht op groepen v patiënten met een specifieke pathologie
!Zorgtraject: 1ste lijn ontlasten en zo dus ook 2de en 3de lijn:
Id ambulante sector
Contract tss patiënt, huisarts, specialist
Vb. voor mensen met kanker, DM type 2, longcovid, obesitas,
eetstoornis, chronische niersufficiëntie
3
, 1.3 Preventieve gezondheidszorg
OMSCHRIJVING VH BEGRIP PREVENTIE
Basisechelon met preventief karakter
Algemene preventie alle initiatieven v coördinatie, overleg, stimulering,
informatie of waarschuwing, gericht op het voorkomen, wegwerken of
neutraliseren v factoren die systematisch hinderlijk zijn voor de gunstige
ontplooiing vd populatie, of gericht op het bevorderen v factoren die deze
ontplooiing id hand werken.
- Primaire preventie; incidentie gegevens doen dalen
= het # nieuwe gevallen v kenmerk A binnen een populatie vatbaar
voor A en dit gedurende een bepaalde periode
- Secundaire preventie; prevalentie gegevens doen dalen
Persoon = het # personen met kenmerk A binnen een populatie op een
is ziek bepaald tijdstip
- Tertiaire preventie; (curatieve geneeskunde), verdere evolutie ve
ziekte vertragen, verwikkelingen vermijden of vertragen, …,
chronische ziekte continue behandeling nodig
Ziekte is - Quaternaire preventie; kwaliteit v leven behouden of
niet meer verbeteren, gezondheidsprobleem kan niet meer verholpen w of
te w ongedaan gemaakt
genezen
*algemene preventie = noodzakelijk
Moet voorafgaan aan de initiatieven v individuele
preventie
Grote groepen aanspreken terwijl slechts bij enkele een
gezondheidsprobleem ontstaat
*individuele preventie
PREVENTIEBELEID IN BELGIÊ
Nationaal niveau sinds 2006
o Nationaal voedings- en gezondheidsplan (NVGP)
Vlaams niveau
o Basis = decreet 21/11/2003 ‘preventie gezondheidsbeleid’
4
welzijnszorg in België
1.1 Gezondheidszorg en welzijnszorg
BEGRIPPEN
Welzijnszorg is een maatschappelijke sector die zich richt op personen of
groepen die niet ten volle kunnen participeren aan het maatschappelijk
leven. Er w zorg en hulp aangeboden id vorm v therapieën, begeleiding,
activiteiten, …
Gezondheidszorg is het geheel v voorzieningen en maatregelen om zieken
te genezen (curatief), ziek w te voorkomen en de gezondheid op peil te
houden en te verbeteren (preventief).
De overheid regelt en financiert het overgrote deel vd welzijnszorg
=> verzorgingsstaat
DOMEIN BINNEN DE GEZONDHEIDSZORG
Preventieve zorg: voorkomen v ziekten
Vb. vaccinaties, campagnes gezonde voeding en beweging
Curatieve zorg: gericht op genezing, stabilisatie en revalidatie
Vb. genezen v kanker, kine, herstel na operatie
Geestelijke zorg: behandelt cliënten met psychische of psychiatrische
problemen
Vb. alcoholisme, depressie, anorexia nervosa
Gehandicapte zorg: biedt zorg en hulppersonen met een fysieke en/of
verstandelijke beperking
Vb. mensen met zware autisme, mensen met 1 been
Ouderenzorg: biedt hulp aan mensen die bij het ouder w meer en vaker
last krijgen v aandoeningen op geestelijk of lichamelijk vlak. Deze zorg is
erop gericht om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten functioneren
Thuiszorg: professionele verzorging die bij cliënten thuis w geleverd. De
thuiszorg behoort tot de extramurale gezondheidszorg of eerstelijns
gezondheidszorg
Mantelzorg: langdurige zorg voor chronische zieken, gehandicapten en
hulpbehoevende door naasten
1
,1.2 Curatieve zorg
ZORGNIVEAUS BINNEN DE CURATIEVE GEZONDHEIDSZORG
Zorgverlening w versterkt op verschillende niveaus v specialisatie
De scheiding tss deze lijnen is echter niet steeds duidelijk te maken. Het
centrale criterium is dat de patiënt in zijn gang door de gezondheidszorg al
naar gelang de aard v zijn aandoening vh eerste echelon, zo nodig, geleid
w naar het hogere echelon (en weer terug)
- Echelon 0 (nulde lijn); informele zorg, mensen die op niet
professionele basis de zorg voor een ander opnemen.
o Deze categorie omvat zelfzorg en mantelzorg
- Eerste lijn; professionele zorg; formeel georganiseerde diensten met
breed spectrum voorzieningen voor een brede waaier v
probleemgebieden en een ruime doelgroep. Rechtstreekse
toegankelijke hulp, zonder verplichte doorverwijzingen.
Laagdrempelig.
- Tweede lijn; gespecialiseerde zorg en beslaat kleinere doelgroepen.
De drempel is hoger en er w doorverwezen vanuit de eerste lijn.
o Tot dit echelon behoort o.a. geneesheerspecialisten (hart-,
long-, nier-, gynaecologen, kinderarts, … ). Deze zorg w
MEESTAL in een ziekenhuis verleend
- Derde lijn; zeer gespecialiseerde zorg die intermuraal is en enkel op
doorverwijzing mogelijk.
o Zoals vruchtbaarheidsbehandelingen, orgaantransplantaties,
complexe revalidatie na ongevallen, … . Deze zorg kan
teruggevonden w in gespecialiseerde ziekenhuizen
Intramurale zorg: zorg die gedurende een onafgebroken verblijf v meer
dan 2u w geboden in een zorginstelling
Extramurale zorg = ambulante zorg: krijgt de zorgvrager id praktijk vd
hulpverlener of aan huis
Transmurale zorg: focust op de samenwerking tss de ziekenhuizen en
externe zorgverleners. De zorg die de patiënt ih ziekenhuis krijgt staat niet
los vd zorg die na het ziekenhuis volgt of die eraan is voorafgegaan
2
,HET ZIEKENHUISLANDSCHAP
Soorten ziekenhuizen:
- Algemeen ziekenhuis: ontvangen dag en nacht patiënten voor
medische, gespecialiseerde hulp.
Vb. chirurgie, inwendige geneeskunde, anesthesiologie,
radiologie, ...
- Gespecialiseerde ziekenhuizen: kleinere ziekenhuizen met specifieke
zorg voor een bepaalde doelgroep
o Gericht op revalidatie , al dan niet in combinatie met de zorg
voor ouderen (geriatrie)
- Universitaire ziekenhuizen: bieden MINSTENS dezelfde dient als een
AZ. Er w ziektes behandeld die een heel specifieke behandeling
vereisen. Ze zijn verbonden aan een academische faculteit
geneeskunde. Er w ook artsen en verpleegkundige opgeleid. Een #
personeelsleden houdt zich bezig met wetenschappelijk onderzoek
en de ontwikkeling v nieuwe technologieën.
- Psychiatrisch ziekenhuis: biedt behandeling en verzorging voor wie
ernstige psychische problemen heeft, ze hebben hiervoor
gespecialiseerde afdelingen.
- Daghospitalisatie: je gaat naar het ziekenhuis voor een ingreep en
kan diezelfde dag terug naar huis
- Polikliniek: een plaats waar je als ambulant (zonder
ziekenhuisopname) patiënt op consultatie kan gaan bij specialisten.
Een polikliniek maalt vaak deel uit ve AZ of UZ.
Ziekenhuisdiensten:
o Verpleegkundige diensten
o Medisch-technische diensten
o Medische diensten
Zorgprogramma’s:
o ‘klinisch zorgpad’
o Meerdere zorgverleners en verschillende disciplines werken
samen over de grenzen vh ziekenhuis heen
o Gericht op groepen v patiënten met een specifieke pathologie
!Zorgtraject: 1ste lijn ontlasten en zo dus ook 2de en 3de lijn:
Id ambulante sector
Contract tss patiënt, huisarts, specialist
Vb. voor mensen met kanker, DM type 2, longcovid, obesitas,
eetstoornis, chronische niersufficiëntie
3
, 1.3 Preventieve gezondheidszorg
OMSCHRIJVING VH BEGRIP PREVENTIE
Basisechelon met preventief karakter
Algemene preventie alle initiatieven v coördinatie, overleg, stimulering,
informatie of waarschuwing, gericht op het voorkomen, wegwerken of
neutraliseren v factoren die systematisch hinderlijk zijn voor de gunstige
ontplooiing vd populatie, of gericht op het bevorderen v factoren die deze
ontplooiing id hand werken.
- Primaire preventie; incidentie gegevens doen dalen
= het # nieuwe gevallen v kenmerk A binnen een populatie vatbaar
voor A en dit gedurende een bepaalde periode
- Secundaire preventie; prevalentie gegevens doen dalen
Persoon = het # personen met kenmerk A binnen een populatie op een
is ziek bepaald tijdstip
- Tertiaire preventie; (curatieve geneeskunde), verdere evolutie ve
ziekte vertragen, verwikkelingen vermijden of vertragen, …,
chronische ziekte continue behandeling nodig
Ziekte is - Quaternaire preventie; kwaliteit v leven behouden of
niet meer verbeteren, gezondheidsprobleem kan niet meer verholpen w of
te w ongedaan gemaakt
genezen
*algemene preventie = noodzakelijk
Moet voorafgaan aan de initiatieven v individuele
preventie
Grote groepen aanspreken terwijl slechts bij enkele een
gezondheidsprobleem ontstaat
*individuele preventie
PREVENTIEBELEID IN BELGIÊ
Nationaal niveau sinds 2006
o Nationaal voedings- en gezondheidsplan (NVGP)
Vlaams niveau
o Basis = decreet 21/11/2003 ‘preventie gezondheidsbeleid’
4
