Daders seksueel geweld
LES 1
10 stellingen door DR. Graham Hill
1. Seksuele interesse tot minderjarigen begint doorgaans in de adolescentie.
2. Middelenmisbruik of depressie zijn nooit oorzakelijke factoren van seksueel
kindermisbruik (CSA).
3. Daders hebben niet meer of minder kans om zelf CSA-slachtoffer te zijn; maar,
ze zijn het beste in het inpakken van hun verhaal en jou ervan te overtuigen dat
ze in feite het slachtoffer zijn.
4. Het internet kan bestaande deviante seksuele interesses versterken.
5. Daders komen niet per ongeluk in contact met onwettig materiaal. Je kijkt en
zoekt alleen naar wat je interesseert.
6. De ernst van de misbruikbeelden is NIET gecorreleerd met het risico (bv. tot
plegen van hands-on feiten). Het idee dat de ernst van de misbruikbeelden
gecorreleerd is aan de ernst van het misdrijf is NIET waar.
7. Daders kunnen variëren tussen pedofilie, hebefilie en beide.
8. Daders vervullen via misbruik menselijke behoeften NIET alleen seks. Seks is
bijna nooit de primaire reden tot seksueel kindermisbruik.
9. Zedendelicten zijn NIET geslacht specifiek maar hun interesse gaat uit naar
ALLE kinderen.
10. Behandelingsprogramma's genezen het problematische gedrag niet, maar
CONTROLEREN of BEHEERSEN het.
Van waar komt dit gedrag? – Volgens Dr. Graham Hill: “Six steps model”
1. Belangrijke levensgebeurtenissen
a. Psychologische kwetsbaarheden: Iedereen reageert anders op
levensgebeurtenissen, bijvoorbeeld door een gebrek aan empathie of een
laag zelfbeeld.
i. Bv. wat ik heb meegemaakt wil ik aan niemand doorgeven
b. Bv. ACE
2. Ontwikkeling van het zelfbeeld
a. Een onaangepaste kijk op de wereld.
, b. Seksuele scripts: Wat maatschappelijk geaccepteerd is en wat niet,
verschilt per persoon; alleen de wet bepaalt wat als afwijkend wordt
gezien.
c. Morele codes raken vervormd en “corrupt”.
3. Drijfveren
a. Vaak slecht begrepen.
b. Het gaat meestal niet over seks, maar over menselijke behoeften: (1)
autonomie, verbondenheid en competentie als primaire drijfveren; (2)
Seks is secundaire drijfveer.
4. Conditionering
a. Fantasieën en masturbatie versterken het gedrag.
b. Daders zeggen dat ze hun fantasieën "onder controle houden", maar in
werkelijkheid versterken ze hun verlangens.
c. De conditionering begint vaak op jonge leeftijd en is moeilijk te
veranderen.
5. Doelwit-selectie
a. Daders zoeken naar kinderen die beschikbaar én kwetsbaar zijn. Ze
stellen vragen als: "Waar woon je? Zijn je ouders gescheiden? Ben je vaak
alleen thuis?" (om te weten kan ik dat kind bereiken)
b. Pas als deze voorwaarden zijn vervuld, kijken ze naar aantrekkelijkheid en
risico.
6. Controle
a. Grooming is geen goede term (hij vindt dat te positief klinken). Daders
overtuigen slachtoffers dat ze zullen sterven als ze iets vertellen. (Bv.
Kriebels in de buik, ze dacht aan het bommetje dat de dader zogezegd in
de buik had geplaatst dat zou afgaan als ze iets tegen haar ouders zou
vertellen)
b. Gebruik van "VIIPA": om slachtoffers tot hun zwijgen te houden, of te
overtuigen tot seksueel misbruik
i. a) Geweld (Violence)
ii. b) Intimidatie (Intimidation)
iii. c) Isolatie (Isolation)
iv. d) Overtuiging (Persuasion)
v. e) Agressie (Agression)
Key message van Dr. Graham Hill
, Zedendelinquenten zien de wereld niet zoals jij en ik: ze gaan niet standaard
naar een veilige plaats van vrolijke gedachten, zoals vader-dochter associaties,
maar ze gaan standaard naar seksuele associaties.
Om het slachtoffer te begrijpen moet je de dader begrijpen.
Meestal is er al sprake van problematisch gedrag vooraleer daders betrapt
worden, omdat de seksuele fantasieën rond de puberteit beginnen.
Dus als daders zeggen dat het op latere leeftijd is begonnen, wees kritisch: ze
zijn gewoon nog niet betrapt tot op latere leeftijd!
o Waarschijnlijk hebben ze al dingen gedaan waarbij ze gewoon nog nooit
betrapt zijn
Daders van seksueel geweld: OVERZICHT
1. Inleiding: Prevalentie en definitie(s)
2. Theorieën over seksueel geweld
3. Diagnostiek en behandeling van daders van seksueel geweld
4. Risicotaxatie
5. Effectiviteit van behandeling
6. Hiaten
7. Conclusie
1. Inleiding: prevalentie en definitie(s)
Enkele stellingen
“Alle mannen zijn potentiële verkrachters” (nature vs. nurture)
“Pornografie is een hoofdoorzaak van seksueel geweld”
“Preventie van seksueel geweld is onmogelijk”
Wat zou een optimaal beleid zijn voor de KUL naar daders/slachtoffers toe?
Wat is het effect van het nieuwe seksuele strafrecht op seksueel geweld?
o Toestemming voor seksuele handelingen kreeg een uitdrukkelijke
plaats in het seksueel strafrecht en een meer overkoepelende
interpretatie. Er is sprake van seksuele misdrijven als de feiten tegen de
vrije wil en dus zonder toestemming plaats vonden.
o Toch moet er altijd oog zijn voor de omstandigheden van elke
individuele zaak om te beoordelen of er toestemming was of niet.
, Als er bijvoorbeeld geen sprake was van verweer, betekent dat nog
niet dat er effectief toestemming was, het kan in dat geval nog
steeds gaan om een misdrijf.
Toestemming is ook geen vaststaand gegeven: elk individu kan op
elk moment voor of tijdens de daad de toestemming intrekken.
In bepaalde situaties kan er sowieso geen sprake zijn van toestemming:
o Er is geen toestemming als de dader gebruik maakt van de kwetsbare
toestand van het slachtoffer waardoor de vrije wil is aangetast, bijv.
wanneer het slachtoffer onder invloed is van verdovende middelen.
o Er kan nooit toestemming zijn als de dader bedreiging, fysiek of psychisch
geweld, dwang, verrassing of een list gebruikt.
o Er kan nooit toestemming zijn als het slachtoffer slaapt of bewusteloos is.
o Een minderjarige jonger dan 16 jaar kan in principe geen
toestemming geven voor seksuele handelingen.
Gisèle Pelicot
Schokkende feiten in Frankrijk! Gisèle Pelicot ontdekte dat haar man
(Dominique) haar jarenlang had gedrogeerd en liet verkrachten (min. 72
mannen), zonder dat ze het wist.
September 2020: dader werd gearresteerd voor het nemen van foto’s onder
rokken van slachtoffers in supermarkten
December 2024: einde proces: alle mannen veroordeeld en de man van Gisèle
kreeg max. straf 20-jaar gevangenis.
Pelicot nam afstand van haar recht tot anonimiteit en stond op een publiek
proces, met wereldwijde media-aandacht.
Gevolgen?
Doorbreken van taboes? Ze koos ervoor om haar anonimiteit op te geven en
verklaarde: "De schaamte moet van kant veranderen." Dit hielp het stigma rond
slachtoffers te doorbreken.
Maatschappelijke impact? Haar moedige optreden leidde tot bredere discussies
over seksueel geweld en meer steun voor slachtoffers.
Juridische gevolgen? De zaak zette druk op justitie om slachtoffers beter te
beschermen en meer transparantie te bieden in rechtszaken.
Heroverwegen van definities van toestemming
Verbeteren van slachtofferbescherming
Aanscherpen van straffen voor daders
, Aandacht voor “chemische onderwerping”
o Wat is dit?
o Het drogeren van een persoon zonder hun medeweten of onder
bedreiging voor onrechtmatige daad of criminele doeleinden
Opvallende aan Dominique (de man):
o Feiten tov eigen vrouw
o Feiten tov onbekenden in supermarkt
o Feiten tov twee schoondochters in douche
o Feiten tov dochter (semi-naakt en bewusteloos in bed, drugs?) Zie
07/03/2025 in Le Monde: “Gisèle Pelicot's daughter files sex abuse case
against convicted father Dominique”
o Wat denken we over zijn daderprofiel?
Wie waren de andere daders?
o Politie deed er twee jaar over om 50 daders te identificeren adhv het
beeldmateriaal, de rest blijf niet geidentificeerd
o Leeftijd tussen 21 en 68 jaar
o Wat denken we over hun daderprofiel? Anders dan dat van Dominique?
Professionele profiel van de daders:
1. Waarschijnlijk geen hogere opleiding (Vakmanschap & handarbeid)
a. Bouw & Constructie: Metselaar, Dakdekker, Timmerman, Loodgieter,
Tegelzetter, Schilder, Decorateur, Bouwvakker
b. Transport & Logistiek: Vrachtwagenchauffeur, Busreiniger, Bezorger,
Heftruckchauffeur, Transportmedewerker, Voormalig
gevangenisbewaarder (als ambulancechauffeur)
c. Detailhandel & Dienstverlening: Supermarktmedewerker, Verkoper,
Tuinwinkelmedewerker, Restaurantmanager
d. Fabriek & Magazijn: Orderpicker, Magazijnmedewerker, Landarbeider,
Voedselverwerkingsmedewerker
e. Schoonmaak & Onderhoud: Schoonmaker, Koelspecialist, Automonteur
2. Middelbaar onderwijs (Beroepsopleiding of gespecialiseerde training)
a. Technische Beroepen: Elektricien, Koelspecialist, Werfleider, Kapper,
Spiegelfabrikant
b. Noodhulp & Specialistische Functies: Vrijwillige brandweerman, Voormalig
brandweerman, Ambulancechauffeur, DJ & Clubmanager
, c. Andere Vakgebieden: Eigenaar van een boksclub, Voormalig bakker,
Tuinman
3. Hoger onderwijs (HBO/Universiteit of equivalent)
a. Professionele & Kantoorbanen: IT-specialist, Freelance journalist,
Verpleegkundige, Soldaat (Franse strijdkrachten)
Prevalentie
Prevalentie van verkrachting onder de universiteitsstudenten (sinds 14 jarige
leeftijd):
o VS: KOSS, E.A. (1987): (vrouw) 15% (Verkracht) + 12% (Poging tot)
o EU: KRAHE, E.A. (2021): (vrouw) 14.9% (Verkracht) + 11.9% (Poging tot)
Ter vergelijking: (man) 6.9% (Verkracht) + 6.4% (Poging tot)
Prevalentie van seksueel geweld (brede definitie, dus cijfers liggen hoger):
o KOSS, E.A. (1987): (vrouw) 53.7%
o KRAHE, E.A. (2021): (vrouw) 62.1%
Ter vergelijking: (man) 37.5%
Opmerking
o Seksueel geweld = probleem & onacceptabel, met heteroseksuele bias?
o Stijgende prevalentie: verklaring?
Enkele cijfers
Op basis van een review van 113 studies in 27 Europese landen, vonden Krahé
en collega’s (2014) volgende levensloopprevalentie slachtoffer te worden
van seksueel geweld na de kindertijd: 9 tot 83% voor vrouwen en 2 tot 66%
voor mannen.
Cijfers vertonen grote variatie!
o Afhankelijk van definitie, meetmethode; meetmoment en “ware” variatie.
o Neemt echter niet weg: veel seksueel grensoverschrijdend gedrag (Gijs,
2020a)
Seksueel grensoverschrijdend gedrag: veelvoudig en (nagenoeg) overal!
Kinderen:
o Wereldwijd: 13% seksueel misbruikt (vrouw: 18%; man: 8%)
(Stoltenborgh, et al., 2011)
, o Nederland: Voor het 12de levensjaar: 5% vrouwen; 2% mannen (De Graaf
& Wijsen, 2017)
Volwassenen:
o USA:
Vrouwen: iets meer dan 50%: seksueel geweld
Vrouwen: 10 tot 25%: verkrachting (Gavey & Senn, 2014)
Homoseksuele/biseksuele mannen: 30% slachtoffer van seksueel
geweld
Lesbische/biseksuele vrouwen: 43% (Rothman, E.F., Exner, D., &
Baughman, A. (2011))
“Lesbische vrouwen rapporteren meer seksueel geweld in
partner relatie en homoseksuele mannen rapporteren meer
crime-related seksueel geweld”
o Nederland:
53% vrouwen; 19% mannen: fysieke seksuele grensoverschrijding
22% vrouwen; 6% mannen: ongewilde manuele, orale, vaginale of
anale seks
Definities
Hoewel de prevalentie van seksueel geweld duidelijk varieert en we met Pinker
(2011) kunnen argumenteren op basis van historische empirische data dat alle
vormen van geweld minder prevalent geworden zijn gedurende de evolutie van
de diersoort mens, blijft de prevalentie van seksueel geweld alarmerend hoog
en hoop ik dat niemand zal argumenteren dat seksueel geweld geen ernstig
maatschappelijk probleem is.
Alvorens meer specifiek en gedetailleerd in te gaan op het verklaren,
behandelen en voorkomen van seksueel agressief gedrag, is het nuttig dit
concept correct te definiëren.
Welke elke elementen moeten er zeker in zitten?
o Toestemming? (Expliciet/ impliciet?; Contextueel bv. In relatie vs.
uitgang?; Verbaal/non-verbaal/geschreven?)
o Machtsverschil?
o Beleving? (hoe je iets beleeft)
In de wetenschappelijke literatuur worden vele verschillende termen gebruikt
als bijvoorbeeld:
o sexual coercion
o sexual harassment
, o sexual violence
o sexual assault…
Hoewel ze niet allemaal precies hetzelfde zijn en er over deze definities van
deze concepten de nodige verwarring is, wordt in deze cursus de term seksueel
geweld gebruikt als paraplubegrip in navolging van volgende definitie:
“we use terms such as sexual aggression and sexual assault interchangeably herein,
defined as acts that involve sexual contact whereby one of the individuals does not
fully consent to the acts” (Huppin, Malamuth & Linz, 2019, p. 17)
Hoewel de relaties tussen de 4 beschreven concepten complex zijn, is het wel zo
dat er de laatste decennia een zekere conceptuele convergentie/toenadering is
gekomen –in vele landen:
Namelijk dat het kernprincipe van onze definities van seksueel geweld (en/of
seksuele criminaliteit/zedenmisdrijven) is: HET ONTBREKEN VAN
TOESTEMMING.
Vraag: Wat met “strafbaar”?
Vraag: Hoe definieert u toestemming?
Toestemming versus instemming:
In de cursus hebben we het meer over toestemming
Juridisch houdt toestemming een actief engagement of een verbintenis in.
Instemming is een passiever akkoord of afwezigheid van verzet. De termen
worden ook anders gebruikt naar gelang de regelgeving.
De wet op de patiëntenrechten spreekt van de ‘vrije en geïnformeerde
toestemming’. De integrale jeugdhulp – waar sommige therapie onder valt –
spreekt van ‘instemming’.
LES 1
10 stellingen door DR. Graham Hill
1. Seksuele interesse tot minderjarigen begint doorgaans in de adolescentie.
2. Middelenmisbruik of depressie zijn nooit oorzakelijke factoren van seksueel
kindermisbruik (CSA).
3. Daders hebben niet meer of minder kans om zelf CSA-slachtoffer te zijn; maar,
ze zijn het beste in het inpakken van hun verhaal en jou ervan te overtuigen dat
ze in feite het slachtoffer zijn.
4. Het internet kan bestaande deviante seksuele interesses versterken.
5. Daders komen niet per ongeluk in contact met onwettig materiaal. Je kijkt en
zoekt alleen naar wat je interesseert.
6. De ernst van de misbruikbeelden is NIET gecorreleerd met het risico (bv. tot
plegen van hands-on feiten). Het idee dat de ernst van de misbruikbeelden
gecorreleerd is aan de ernst van het misdrijf is NIET waar.
7. Daders kunnen variëren tussen pedofilie, hebefilie en beide.
8. Daders vervullen via misbruik menselijke behoeften NIET alleen seks. Seks is
bijna nooit de primaire reden tot seksueel kindermisbruik.
9. Zedendelicten zijn NIET geslacht specifiek maar hun interesse gaat uit naar
ALLE kinderen.
10. Behandelingsprogramma's genezen het problematische gedrag niet, maar
CONTROLEREN of BEHEERSEN het.
Van waar komt dit gedrag? – Volgens Dr. Graham Hill: “Six steps model”
1. Belangrijke levensgebeurtenissen
a. Psychologische kwetsbaarheden: Iedereen reageert anders op
levensgebeurtenissen, bijvoorbeeld door een gebrek aan empathie of een
laag zelfbeeld.
i. Bv. wat ik heb meegemaakt wil ik aan niemand doorgeven
b. Bv. ACE
2. Ontwikkeling van het zelfbeeld
a. Een onaangepaste kijk op de wereld.
, b. Seksuele scripts: Wat maatschappelijk geaccepteerd is en wat niet,
verschilt per persoon; alleen de wet bepaalt wat als afwijkend wordt
gezien.
c. Morele codes raken vervormd en “corrupt”.
3. Drijfveren
a. Vaak slecht begrepen.
b. Het gaat meestal niet over seks, maar over menselijke behoeften: (1)
autonomie, verbondenheid en competentie als primaire drijfveren; (2)
Seks is secundaire drijfveer.
4. Conditionering
a. Fantasieën en masturbatie versterken het gedrag.
b. Daders zeggen dat ze hun fantasieën "onder controle houden", maar in
werkelijkheid versterken ze hun verlangens.
c. De conditionering begint vaak op jonge leeftijd en is moeilijk te
veranderen.
5. Doelwit-selectie
a. Daders zoeken naar kinderen die beschikbaar én kwetsbaar zijn. Ze
stellen vragen als: "Waar woon je? Zijn je ouders gescheiden? Ben je vaak
alleen thuis?" (om te weten kan ik dat kind bereiken)
b. Pas als deze voorwaarden zijn vervuld, kijken ze naar aantrekkelijkheid en
risico.
6. Controle
a. Grooming is geen goede term (hij vindt dat te positief klinken). Daders
overtuigen slachtoffers dat ze zullen sterven als ze iets vertellen. (Bv.
Kriebels in de buik, ze dacht aan het bommetje dat de dader zogezegd in
de buik had geplaatst dat zou afgaan als ze iets tegen haar ouders zou
vertellen)
b. Gebruik van "VIIPA": om slachtoffers tot hun zwijgen te houden, of te
overtuigen tot seksueel misbruik
i. a) Geweld (Violence)
ii. b) Intimidatie (Intimidation)
iii. c) Isolatie (Isolation)
iv. d) Overtuiging (Persuasion)
v. e) Agressie (Agression)
Key message van Dr. Graham Hill
, Zedendelinquenten zien de wereld niet zoals jij en ik: ze gaan niet standaard
naar een veilige plaats van vrolijke gedachten, zoals vader-dochter associaties,
maar ze gaan standaard naar seksuele associaties.
Om het slachtoffer te begrijpen moet je de dader begrijpen.
Meestal is er al sprake van problematisch gedrag vooraleer daders betrapt
worden, omdat de seksuele fantasieën rond de puberteit beginnen.
Dus als daders zeggen dat het op latere leeftijd is begonnen, wees kritisch: ze
zijn gewoon nog niet betrapt tot op latere leeftijd!
o Waarschijnlijk hebben ze al dingen gedaan waarbij ze gewoon nog nooit
betrapt zijn
Daders van seksueel geweld: OVERZICHT
1. Inleiding: Prevalentie en definitie(s)
2. Theorieën over seksueel geweld
3. Diagnostiek en behandeling van daders van seksueel geweld
4. Risicotaxatie
5. Effectiviteit van behandeling
6. Hiaten
7. Conclusie
1. Inleiding: prevalentie en definitie(s)
Enkele stellingen
“Alle mannen zijn potentiële verkrachters” (nature vs. nurture)
“Pornografie is een hoofdoorzaak van seksueel geweld”
“Preventie van seksueel geweld is onmogelijk”
Wat zou een optimaal beleid zijn voor de KUL naar daders/slachtoffers toe?
Wat is het effect van het nieuwe seksuele strafrecht op seksueel geweld?
o Toestemming voor seksuele handelingen kreeg een uitdrukkelijke
plaats in het seksueel strafrecht en een meer overkoepelende
interpretatie. Er is sprake van seksuele misdrijven als de feiten tegen de
vrije wil en dus zonder toestemming plaats vonden.
o Toch moet er altijd oog zijn voor de omstandigheden van elke
individuele zaak om te beoordelen of er toestemming was of niet.
, Als er bijvoorbeeld geen sprake was van verweer, betekent dat nog
niet dat er effectief toestemming was, het kan in dat geval nog
steeds gaan om een misdrijf.
Toestemming is ook geen vaststaand gegeven: elk individu kan op
elk moment voor of tijdens de daad de toestemming intrekken.
In bepaalde situaties kan er sowieso geen sprake zijn van toestemming:
o Er is geen toestemming als de dader gebruik maakt van de kwetsbare
toestand van het slachtoffer waardoor de vrije wil is aangetast, bijv.
wanneer het slachtoffer onder invloed is van verdovende middelen.
o Er kan nooit toestemming zijn als de dader bedreiging, fysiek of psychisch
geweld, dwang, verrassing of een list gebruikt.
o Er kan nooit toestemming zijn als het slachtoffer slaapt of bewusteloos is.
o Een minderjarige jonger dan 16 jaar kan in principe geen
toestemming geven voor seksuele handelingen.
Gisèle Pelicot
Schokkende feiten in Frankrijk! Gisèle Pelicot ontdekte dat haar man
(Dominique) haar jarenlang had gedrogeerd en liet verkrachten (min. 72
mannen), zonder dat ze het wist.
September 2020: dader werd gearresteerd voor het nemen van foto’s onder
rokken van slachtoffers in supermarkten
December 2024: einde proces: alle mannen veroordeeld en de man van Gisèle
kreeg max. straf 20-jaar gevangenis.
Pelicot nam afstand van haar recht tot anonimiteit en stond op een publiek
proces, met wereldwijde media-aandacht.
Gevolgen?
Doorbreken van taboes? Ze koos ervoor om haar anonimiteit op te geven en
verklaarde: "De schaamte moet van kant veranderen." Dit hielp het stigma rond
slachtoffers te doorbreken.
Maatschappelijke impact? Haar moedige optreden leidde tot bredere discussies
over seksueel geweld en meer steun voor slachtoffers.
Juridische gevolgen? De zaak zette druk op justitie om slachtoffers beter te
beschermen en meer transparantie te bieden in rechtszaken.
Heroverwegen van definities van toestemming
Verbeteren van slachtofferbescherming
Aanscherpen van straffen voor daders
, Aandacht voor “chemische onderwerping”
o Wat is dit?
o Het drogeren van een persoon zonder hun medeweten of onder
bedreiging voor onrechtmatige daad of criminele doeleinden
Opvallende aan Dominique (de man):
o Feiten tov eigen vrouw
o Feiten tov onbekenden in supermarkt
o Feiten tov twee schoondochters in douche
o Feiten tov dochter (semi-naakt en bewusteloos in bed, drugs?) Zie
07/03/2025 in Le Monde: “Gisèle Pelicot's daughter files sex abuse case
against convicted father Dominique”
o Wat denken we over zijn daderprofiel?
Wie waren de andere daders?
o Politie deed er twee jaar over om 50 daders te identificeren adhv het
beeldmateriaal, de rest blijf niet geidentificeerd
o Leeftijd tussen 21 en 68 jaar
o Wat denken we over hun daderprofiel? Anders dan dat van Dominique?
Professionele profiel van de daders:
1. Waarschijnlijk geen hogere opleiding (Vakmanschap & handarbeid)
a. Bouw & Constructie: Metselaar, Dakdekker, Timmerman, Loodgieter,
Tegelzetter, Schilder, Decorateur, Bouwvakker
b. Transport & Logistiek: Vrachtwagenchauffeur, Busreiniger, Bezorger,
Heftruckchauffeur, Transportmedewerker, Voormalig
gevangenisbewaarder (als ambulancechauffeur)
c. Detailhandel & Dienstverlening: Supermarktmedewerker, Verkoper,
Tuinwinkelmedewerker, Restaurantmanager
d. Fabriek & Magazijn: Orderpicker, Magazijnmedewerker, Landarbeider,
Voedselverwerkingsmedewerker
e. Schoonmaak & Onderhoud: Schoonmaker, Koelspecialist, Automonteur
2. Middelbaar onderwijs (Beroepsopleiding of gespecialiseerde training)
a. Technische Beroepen: Elektricien, Koelspecialist, Werfleider, Kapper,
Spiegelfabrikant
b. Noodhulp & Specialistische Functies: Vrijwillige brandweerman, Voormalig
brandweerman, Ambulancechauffeur, DJ & Clubmanager
, c. Andere Vakgebieden: Eigenaar van een boksclub, Voormalig bakker,
Tuinman
3. Hoger onderwijs (HBO/Universiteit of equivalent)
a. Professionele & Kantoorbanen: IT-specialist, Freelance journalist,
Verpleegkundige, Soldaat (Franse strijdkrachten)
Prevalentie
Prevalentie van verkrachting onder de universiteitsstudenten (sinds 14 jarige
leeftijd):
o VS: KOSS, E.A. (1987): (vrouw) 15% (Verkracht) + 12% (Poging tot)
o EU: KRAHE, E.A. (2021): (vrouw) 14.9% (Verkracht) + 11.9% (Poging tot)
Ter vergelijking: (man) 6.9% (Verkracht) + 6.4% (Poging tot)
Prevalentie van seksueel geweld (brede definitie, dus cijfers liggen hoger):
o KOSS, E.A. (1987): (vrouw) 53.7%
o KRAHE, E.A. (2021): (vrouw) 62.1%
Ter vergelijking: (man) 37.5%
Opmerking
o Seksueel geweld = probleem & onacceptabel, met heteroseksuele bias?
o Stijgende prevalentie: verklaring?
Enkele cijfers
Op basis van een review van 113 studies in 27 Europese landen, vonden Krahé
en collega’s (2014) volgende levensloopprevalentie slachtoffer te worden
van seksueel geweld na de kindertijd: 9 tot 83% voor vrouwen en 2 tot 66%
voor mannen.
Cijfers vertonen grote variatie!
o Afhankelijk van definitie, meetmethode; meetmoment en “ware” variatie.
o Neemt echter niet weg: veel seksueel grensoverschrijdend gedrag (Gijs,
2020a)
Seksueel grensoverschrijdend gedrag: veelvoudig en (nagenoeg) overal!
Kinderen:
o Wereldwijd: 13% seksueel misbruikt (vrouw: 18%; man: 8%)
(Stoltenborgh, et al., 2011)
, o Nederland: Voor het 12de levensjaar: 5% vrouwen; 2% mannen (De Graaf
& Wijsen, 2017)
Volwassenen:
o USA:
Vrouwen: iets meer dan 50%: seksueel geweld
Vrouwen: 10 tot 25%: verkrachting (Gavey & Senn, 2014)
Homoseksuele/biseksuele mannen: 30% slachtoffer van seksueel
geweld
Lesbische/biseksuele vrouwen: 43% (Rothman, E.F., Exner, D., &
Baughman, A. (2011))
“Lesbische vrouwen rapporteren meer seksueel geweld in
partner relatie en homoseksuele mannen rapporteren meer
crime-related seksueel geweld”
o Nederland:
53% vrouwen; 19% mannen: fysieke seksuele grensoverschrijding
22% vrouwen; 6% mannen: ongewilde manuele, orale, vaginale of
anale seks
Definities
Hoewel de prevalentie van seksueel geweld duidelijk varieert en we met Pinker
(2011) kunnen argumenteren op basis van historische empirische data dat alle
vormen van geweld minder prevalent geworden zijn gedurende de evolutie van
de diersoort mens, blijft de prevalentie van seksueel geweld alarmerend hoog
en hoop ik dat niemand zal argumenteren dat seksueel geweld geen ernstig
maatschappelijk probleem is.
Alvorens meer specifiek en gedetailleerd in te gaan op het verklaren,
behandelen en voorkomen van seksueel agressief gedrag, is het nuttig dit
concept correct te definiëren.
Welke elke elementen moeten er zeker in zitten?
o Toestemming? (Expliciet/ impliciet?; Contextueel bv. In relatie vs.
uitgang?; Verbaal/non-verbaal/geschreven?)
o Machtsverschil?
o Beleving? (hoe je iets beleeft)
In de wetenschappelijke literatuur worden vele verschillende termen gebruikt
als bijvoorbeeld:
o sexual coercion
o sexual harassment
, o sexual violence
o sexual assault…
Hoewel ze niet allemaal precies hetzelfde zijn en er over deze definities van
deze concepten de nodige verwarring is, wordt in deze cursus de term seksueel
geweld gebruikt als paraplubegrip in navolging van volgende definitie:
“we use terms such as sexual aggression and sexual assault interchangeably herein,
defined as acts that involve sexual contact whereby one of the individuals does not
fully consent to the acts” (Huppin, Malamuth & Linz, 2019, p. 17)
Hoewel de relaties tussen de 4 beschreven concepten complex zijn, is het wel zo
dat er de laatste decennia een zekere conceptuele convergentie/toenadering is
gekomen –in vele landen:
Namelijk dat het kernprincipe van onze definities van seksueel geweld (en/of
seksuele criminaliteit/zedenmisdrijven) is: HET ONTBREKEN VAN
TOESTEMMING.
Vraag: Wat met “strafbaar”?
Vraag: Hoe definieert u toestemming?
Toestemming versus instemming:
In de cursus hebben we het meer over toestemming
Juridisch houdt toestemming een actief engagement of een verbintenis in.
Instemming is een passiever akkoord of afwezigheid van verzet. De termen
worden ook anders gebruikt naar gelang de regelgeving.
De wet op de patiëntenrechten spreekt van de ‘vrije en geïnformeerde
toestemming’. De integrale jeugdhulp – waar sommige therapie onder valt –
spreekt van ‘instemming’.
