Differentiatie
Leerlingen verschillen van elkaar
• Intra - individueel verschillend =
• verschillen in domeinen persoonlijkheid
• Inter- individueel verschillend =
• verschillen tussen individuen
• => onderwijsaanpak moet dus leerlingbetrokken zijn
• => het didactisch onderwijsproces moet gedifferentieerd zijn
Wat is differentiatie ?
Het positief en planmatig omgaan met verschillen tussen leerlingen met het oog
op het grootst mogelijk leerrendement voor elke leerling.
Omgaan met verschillen
In de praktijk is dit een van de moeilijkste problemen. Het is één van de grootste
knelpunten in ons onderwijs.
• Veel leerlingen hebben meer of minder instructie- en leertijd nodig dan andere .
• Uit onderzoek van Cox en Gutry( 2001) blijkt dat de onderste 10% van de
leerlingen 2,5 tot 6 x meer tijd nodig hebben om iets te leren dan de bovenste
10%.
• Bovendien worden de risico-leerlingen ook vaak te laat gedetecteerd waardoor
de achterstand niet meer te overbruggen lijkt.
Differentiatie
Aantal te ondernemen stappen om goed onderwijs op maat aan te bieden:
1. Beginsituatie
2. Doelen en inhouden
3. Werk- en groeperingsvormen
4. Leermiddelen en infrastructuur
5. Evaluatie en rapportering
Differentiatie: soorten
Externe differentiatie = over de klassen heen
• Tracking: differentiatie op niveau van studieprogramma’s of leerwegen
Vb: Gewoon/ Buitengewoon, ASO/TSO/KSO/BSO ,Taakklas , Kangoeroeklas
inhouden
• Streaming: leertrajecten die parallel lopen maar een niveauonderscheid
• Niveauleesgroepjes (soms klasdoorbrekend)
Interne differentiatie = binnenklasdifferentiatie
• Op maat van heterogene groepen in de klas
• Inspelen op verschillen binnen de klas
• Wisselwerking klassikale momenten en gedifferentieerde momenten
• Geen vaste niveaugroepen
• Sociale integratie realiseren
Wat werkt er niet
, Niveaugroepen/ homogene groep: Uit onderzoek van ondermeer Marzano blijkt
dat bij niveaugroepen de verschillen tussen de leerlingen alleen maar groter
worden.
• Voor de zwakkere leerlingen zijn de gevolgen negatief voor het zelfvertrouwen .
• De zwakkere groep wordt sloom, ondervindt geen werkdruk.
• De zwakkere groep heeft geen positieve rolmodellen.
• De zwakke groep is niet zo homogeen als soms gedacht
Wat werkt er wel ?
• Binnenklasdifferentiatie is het proactief , positief en
planmatig omgaan met verschillen ( interesses, leerstatus
en leerprofiel ) tussen leerling in de klas, met het oog op
het grootst mogelijk leerrendement voor elke leerling in
functie van motivatie, leerwinst en leerefficiëntie
Bkd: basisfilosofie
groeigericht lesgeven – ‘growth mindset’( zie Dweck, 2006)
<-> fixed mindset
Hoge verwachtingen binnen de mogelijkheden (ZNO)
• gericht zijn op alle leerlingen- feedback geven en onderzoeken waar lln staan:
ethisch kompas ‘bewegingsruimte’ <-> leerstofdruk (doelen uit leerplannen en
methodes) => “leerkloof” BKD vraagt autonomie, welwillendheid en vrijheid voor
de leraar
• proactief, positief en planmatig
2 denkprincipes:
1. Groeigericht denken
- Opzetten van specifieke bril = geloof in groei en ontwikkeling van elke
leerling
- Growth mindset
- Succes is gerelateerd aan de geleverde inspanning.
- Lk = zorgen voor uitdagende en betekenisvolle doelen
- Groeigerichte mindset als leerkracht = durven hoge verwachtingen te
stelle aan elke leerling.
1. Leerlingkompas
- Handelen van Lk richt en dat wijst in de richting van iedere leerling
- Lln geven onmiddelijke feedback op de investisering in de klas via verbale
of non verbale signalen.
Flexibel groeperen
• Routes op maat extra hulp, extra ondersteunde materialen.
• Groeperen: binnen de klas blijven- samen starten – samen eindigen ( maar
dynamische groepen). Dit is niet zo bij individuele trajecten en bij niveaugroepen.
Output= input (doe-principe)
• Leerkracht moet constant op zoek gaan naar informatie om de leerling steeds
beter te kunnen begeleiden in zijn leren. Evaluatie( permanente opvolging) en
differentiatie zijn erg nauw verbonden.
- Een Lk die het belang inziet van het bieden van onderwijs op maat van de
leerlingen benut elke mogelijkheid om leerlinge beter te laten leren.
- Vb output= lln geven aan dat ze altijd in groepen moeten werken
Leerlingen verschillen van elkaar
• Intra - individueel verschillend =
• verschillen in domeinen persoonlijkheid
• Inter- individueel verschillend =
• verschillen tussen individuen
• => onderwijsaanpak moet dus leerlingbetrokken zijn
• => het didactisch onderwijsproces moet gedifferentieerd zijn
Wat is differentiatie ?
Het positief en planmatig omgaan met verschillen tussen leerlingen met het oog
op het grootst mogelijk leerrendement voor elke leerling.
Omgaan met verschillen
In de praktijk is dit een van de moeilijkste problemen. Het is één van de grootste
knelpunten in ons onderwijs.
• Veel leerlingen hebben meer of minder instructie- en leertijd nodig dan andere .
• Uit onderzoek van Cox en Gutry( 2001) blijkt dat de onderste 10% van de
leerlingen 2,5 tot 6 x meer tijd nodig hebben om iets te leren dan de bovenste
10%.
• Bovendien worden de risico-leerlingen ook vaak te laat gedetecteerd waardoor
de achterstand niet meer te overbruggen lijkt.
Differentiatie
Aantal te ondernemen stappen om goed onderwijs op maat aan te bieden:
1. Beginsituatie
2. Doelen en inhouden
3. Werk- en groeperingsvormen
4. Leermiddelen en infrastructuur
5. Evaluatie en rapportering
Differentiatie: soorten
Externe differentiatie = over de klassen heen
• Tracking: differentiatie op niveau van studieprogramma’s of leerwegen
Vb: Gewoon/ Buitengewoon, ASO/TSO/KSO/BSO ,Taakklas , Kangoeroeklas
inhouden
• Streaming: leertrajecten die parallel lopen maar een niveauonderscheid
• Niveauleesgroepjes (soms klasdoorbrekend)
Interne differentiatie = binnenklasdifferentiatie
• Op maat van heterogene groepen in de klas
• Inspelen op verschillen binnen de klas
• Wisselwerking klassikale momenten en gedifferentieerde momenten
• Geen vaste niveaugroepen
• Sociale integratie realiseren
Wat werkt er niet
, Niveaugroepen/ homogene groep: Uit onderzoek van ondermeer Marzano blijkt
dat bij niveaugroepen de verschillen tussen de leerlingen alleen maar groter
worden.
• Voor de zwakkere leerlingen zijn de gevolgen negatief voor het zelfvertrouwen .
• De zwakkere groep wordt sloom, ondervindt geen werkdruk.
• De zwakkere groep heeft geen positieve rolmodellen.
• De zwakke groep is niet zo homogeen als soms gedacht
Wat werkt er wel ?
• Binnenklasdifferentiatie is het proactief , positief en
planmatig omgaan met verschillen ( interesses, leerstatus
en leerprofiel ) tussen leerling in de klas, met het oog op
het grootst mogelijk leerrendement voor elke leerling in
functie van motivatie, leerwinst en leerefficiëntie
Bkd: basisfilosofie
groeigericht lesgeven – ‘growth mindset’( zie Dweck, 2006)
<-> fixed mindset
Hoge verwachtingen binnen de mogelijkheden (ZNO)
• gericht zijn op alle leerlingen- feedback geven en onderzoeken waar lln staan:
ethisch kompas ‘bewegingsruimte’ <-> leerstofdruk (doelen uit leerplannen en
methodes) => “leerkloof” BKD vraagt autonomie, welwillendheid en vrijheid voor
de leraar
• proactief, positief en planmatig
2 denkprincipes:
1. Groeigericht denken
- Opzetten van specifieke bril = geloof in groei en ontwikkeling van elke
leerling
- Growth mindset
- Succes is gerelateerd aan de geleverde inspanning.
- Lk = zorgen voor uitdagende en betekenisvolle doelen
- Groeigerichte mindset als leerkracht = durven hoge verwachtingen te
stelle aan elke leerling.
1. Leerlingkompas
- Handelen van Lk richt en dat wijst in de richting van iedere leerling
- Lln geven onmiddelijke feedback op de investisering in de klas via verbale
of non verbale signalen.
Flexibel groeperen
• Routes op maat extra hulp, extra ondersteunde materialen.
• Groeperen: binnen de klas blijven- samen starten – samen eindigen ( maar
dynamische groepen). Dit is niet zo bij individuele trajecten en bij niveaugroepen.
Output= input (doe-principe)
• Leerkracht moet constant op zoek gaan naar informatie om de leerling steeds
beter te kunnen begeleiden in zijn leren. Evaluatie( permanente opvolging) en
differentiatie zijn erg nauw verbonden.
- Een Lk die het belang inziet van het bieden van onderwijs op maat van de
leerlingen benut elke mogelijkheid om leerlinge beter te laten leren.
- Vb output= lln geven aan dat ze altijd in groepen moeten werken
