Samenvatting: Longen 2
1. Inleiding ........................................................................................................................................... 2
2. Terminologie en epidemiologie van longziekten ............................................................................ 3
3. Astma: pathofysiologie, kliniek en behandeling ............................................................................. 7
4. COPD: pathofysiologie, kliniek en behandeling................................................................................. 28
5. Klinische farmacotherapie astma en COPD ....................................................................................... 42
6. Anatomopathofysiologie pulmonale aandoeningen ......................................................................... 49
7. Casussen astma en COPD .................................................................................................................. 57
8. Thoraxoncologie ................................................................................................................................ 76
9. Bronchoscopie, echo thorax, pleurapunctie ..................................................................................... 86
10. Medische beeldvorming .................................................................................................................. 90
11. Slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen & cardiovasculair lijden ........................................... 117
12. Pleurale aandoeningen.................................................................................................................. 123
13. Klinische les: slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen, (acute) cardiorespiratoire complicaties
bij obese patiënten.............................................................................................................................. 139
14. Thoraxdrainage.............................................................................................................................. 146
15. Klinische les: casussen oncologie .................................................................................................. 148
16. Klinische les: casuïstiek pleurale aandoeningen ........................................................................... 159
17. Klinische les: thoraxoncologie ....................................................................................................... 160
18. Mediastinum, pleura ..................................................................................................................... 165
19. Longfunctielabo ............................................................................................................................. 170
20. Trombo-embolie ............................................................................................................................ 171
21. Interstitiële pulmonale aandoeningen .......................................................................................... 178
22. Thoraxtrauma ................................................................................................................................ 192
23. Acute respiratoire infecties ........................................................................................................... 197
24. Longchirurgie en oncologie ........................................................................................................... 215
25. Farmacotherapie en gedragstherapie rookstop............................................................................ 220
26. Interstitiële longziekten: casuïstiek ............................................................................................... 235
27. Tuberculose ................................................................................................................................... 247
28. COVID-19 ....................................................................................................................................... 260
1
,1. Inleiding
Prof. Lapperre, 02/11/2020
Slides afdrukken
Examen:
• 60 schriftelijke vragen met meervoudige antwoordvragen of numerieke invulvelden (PC)
• 1 of meer juiste opties per vraag
o Volledige score: alle juiste antwoorden
o Deelscore: enkel juiste antwoorden maar niet alle juiste antwoorden
o 0 vanaf 1 fout antwoord, ongeacht aantal juiste antwoorden
o Numerieke invulvelden: getal ingeven, geen deelscores
• Geen giscorrectie
2
,2. Terminologie en epidemiologie van longziekten
Prof. Lapperre, 02/11/2020
Pulmonale terminologie:
• CARA = chronische aspecifieke respiratoire aandoeningen
o Verzamelnaam voor COPD, astma, longemfyseem
• Astma
• COPD = chronic obstructive pulmonary disease
o Chronische bronchitis
= klinische diagnose: chronisch slijm ophoesten
o Emfyseem
= pathologische diagnose: longblaasjes (alveoli) beschadigd
• Bronchiectasieën
= lokale of diffuse verwijding van LW, met slijmstase en minder mucociliaire klaring
o Cystic fibrosis (CF) = mucoviscidose (verouderde benaming)
o Non-CF bronchiectasis
• Tuberculose (TBC of TB)
• Interstitiële longaandoeningen (interstitial lung disease, ICD)
Eponymen
• Valsalva manoevre = geforceerde uitademing met gesloten glottis
• Babinski teken = voetzoolreflex
• Bacil van Koch = tuberkelbacil
• Syndroom van Behcet = systeemziekte = urogenitaal syndroom
• Ziekte van Wegener = GPA = granulomatose met poly-algiitis en vasculitis
Eponymen: ingeworteld maar eigenlijk beter niet gebruiken want niet altijd terecht en correct: vaak
niet naam van eerste die het beschreef, ongepast of gebrek aan wetenschappelijke accuraatheid
Beter: pathofysiologische beschrijving
ZSO: beschrijvende naam geven voor deze eponymen:
• Ellis-Damoiseaulijn
• Golden’s S-sign
• Kerley B lines
• Ziekte van Wegener
• Ziekte van Hamman-Rich
• Syndroom van Horner
• Syndroom van Eaton-Lambert
• Syndroom van Pierre-Marie Bamberger
• Syndroom van Pancoast
• Hoover’s sign
Epidemiologie
• 600 000 doden per jaar in EU t.g.v. longziekten
• 1 op 8 overlijdens in EU t.g.v. longziekten
3
, • Overlijdens in EU
o 40% cardiovasculaire ziektes
o 21% non-respiratory kankers
o 15% respiratoire ziekten (longaandoeningen)
▪ Longkanker 5,8%
▪ COPD & bronchiectasis 3,4%
▪ Pneumonie 3,5%
▪ Pulmonale vasculaire ziektes 0,8%
▪ Andere (percentages laag): groep, acute lagere LWI, TB, ILD
o 24% andere
• 6 miljoen ziekenhuisopnames per jaar door longziekten
• Ziekenhuisopnames EU: 7% door longziekten
o Pneumonie 2%
o COPD 1,3%
o Acute lagere LWI 1%
o Longkanker 0,7%
o Astma 0,6%
o Andere: congenitale/perinatale aand, pulm. vasculair, ILD, pneumoconiose
Wereldwijd doodsoorzaken:
1. Ischemische hartziekte
2. Beroerte
3. COPD
4. Lagere LWI
5. Longkanker
6. HIV/AIDS
7. Diarree
8. Verkeersongeval
9. Diabetes
10. Tuberculose
→ 4 respiratoire aandoeningen in top 10 globale doodsoorzaken
Verwachtingen 2030:
• 1 op 5 overlijdens wereldwijd t.g.v. longaandoeningen
• In Europa eerder 1 op 10
• Roken en LW infecties = majeure oorzaken van de last van longziektes in Europa: potentieel
vermijdbaar
Causale associatie aantonen tussen blootstelling en ziekte: criteria (Bradford-Hill)
• Sterkte (strength): relatief risico (RR) van blootgestelde tov niet-blootgestelde populatie
• Consistentie: de mate waarop de bevindingen in dezelfde richting wijzen
o Zelfde resultaten in verschillende situaties gevonden wijst meer op causale relatie
(vb meerdere studies hebben dezelfde bevindingen)
• Specificiteit: blootstelling aan (een) goed herleidbare factor(en)
o Als blootstelling beperkt is tot specifieke groepen, is er een hogere kans dat er een
causaal verband is
4
1. Inleiding ........................................................................................................................................... 2
2. Terminologie en epidemiologie van longziekten ............................................................................ 3
3. Astma: pathofysiologie, kliniek en behandeling ............................................................................. 7
4. COPD: pathofysiologie, kliniek en behandeling................................................................................. 28
5. Klinische farmacotherapie astma en COPD ....................................................................................... 42
6. Anatomopathofysiologie pulmonale aandoeningen ......................................................................... 49
7. Casussen astma en COPD .................................................................................................................. 57
8. Thoraxoncologie ................................................................................................................................ 76
9. Bronchoscopie, echo thorax, pleurapunctie ..................................................................................... 86
10. Medische beeldvorming .................................................................................................................. 90
11. Slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen & cardiovasculair lijden ........................................... 117
12. Pleurale aandoeningen.................................................................................................................. 123
13. Klinische les: slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen, (acute) cardiorespiratoire complicaties
bij obese patiënten.............................................................................................................................. 139
14. Thoraxdrainage.............................................................................................................................. 146
15. Klinische les: casussen oncologie .................................................................................................. 148
16. Klinische les: casuïstiek pleurale aandoeningen ........................................................................... 159
17. Klinische les: thoraxoncologie ....................................................................................................... 160
18. Mediastinum, pleura ..................................................................................................................... 165
19. Longfunctielabo ............................................................................................................................. 170
20. Trombo-embolie ............................................................................................................................ 171
21. Interstitiële pulmonale aandoeningen .......................................................................................... 178
22. Thoraxtrauma ................................................................................................................................ 192
23. Acute respiratoire infecties ........................................................................................................... 197
24. Longchirurgie en oncologie ........................................................................................................... 215
25. Farmacotherapie en gedragstherapie rookstop............................................................................ 220
26. Interstitiële longziekten: casuïstiek ............................................................................................... 235
27. Tuberculose ................................................................................................................................... 247
28. COVID-19 ....................................................................................................................................... 260
1
,1. Inleiding
Prof. Lapperre, 02/11/2020
Slides afdrukken
Examen:
• 60 schriftelijke vragen met meervoudige antwoordvragen of numerieke invulvelden (PC)
• 1 of meer juiste opties per vraag
o Volledige score: alle juiste antwoorden
o Deelscore: enkel juiste antwoorden maar niet alle juiste antwoorden
o 0 vanaf 1 fout antwoord, ongeacht aantal juiste antwoorden
o Numerieke invulvelden: getal ingeven, geen deelscores
• Geen giscorrectie
2
,2. Terminologie en epidemiologie van longziekten
Prof. Lapperre, 02/11/2020
Pulmonale terminologie:
• CARA = chronische aspecifieke respiratoire aandoeningen
o Verzamelnaam voor COPD, astma, longemfyseem
• Astma
• COPD = chronic obstructive pulmonary disease
o Chronische bronchitis
= klinische diagnose: chronisch slijm ophoesten
o Emfyseem
= pathologische diagnose: longblaasjes (alveoli) beschadigd
• Bronchiectasieën
= lokale of diffuse verwijding van LW, met slijmstase en minder mucociliaire klaring
o Cystic fibrosis (CF) = mucoviscidose (verouderde benaming)
o Non-CF bronchiectasis
• Tuberculose (TBC of TB)
• Interstitiële longaandoeningen (interstitial lung disease, ICD)
Eponymen
• Valsalva manoevre = geforceerde uitademing met gesloten glottis
• Babinski teken = voetzoolreflex
• Bacil van Koch = tuberkelbacil
• Syndroom van Behcet = systeemziekte = urogenitaal syndroom
• Ziekte van Wegener = GPA = granulomatose met poly-algiitis en vasculitis
Eponymen: ingeworteld maar eigenlijk beter niet gebruiken want niet altijd terecht en correct: vaak
niet naam van eerste die het beschreef, ongepast of gebrek aan wetenschappelijke accuraatheid
Beter: pathofysiologische beschrijving
ZSO: beschrijvende naam geven voor deze eponymen:
• Ellis-Damoiseaulijn
• Golden’s S-sign
• Kerley B lines
• Ziekte van Wegener
• Ziekte van Hamman-Rich
• Syndroom van Horner
• Syndroom van Eaton-Lambert
• Syndroom van Pierre-Marie Bamberger
• Syndroom van Pancoast
• Hoover’s sign
Epidemiologie
• 600 000 doden per jaar in EU t.g.v. longziekten
• 1 op 8 overlijdens in EU t.g.v. longziekten
3
, • Overlijdens in EU
o 40% cardiovasculaire ziektes
o 21% non-respiratory kankers
o 15% respiratoire ziekten (longaandoeningen)
▪ Longkanker 5,8%
▪ COPD & bronchiectasis 3,4%
▪ Pneumonie 3,5%
▪ Pulmonale vasculaire ziektes 0,8%
▪ Andere (percentages laag): groep, acute lagere LWI, TB, ILD
o 24% andere
• 6 miljoen ziekenhuisopnames per jaar door longziekten
• Ziekenhuisopnames EU: 7% door longziekten
o Pneumonie 2%
o COPD 1,3%
o Acute lagere LWI 1%
o Longkanker 0,7%
o Astma 0,6%
o Andere: congenitale/perinatale aand, pulm. vasculair, ILD, pneumoconiose
Wereldwijd doodsoorzaken:
1. Ischemische hartziekte
2. Beroerte
3. COPD
4. Lagere LWI
5. Longkanker
6. HIV/AIDS
7. Diarree
8. Verkeersongeval
9. Diabetes
10. Tuberculose
→ 4 respiratoire aandoeningen in top 10 globale doodsoorzaken
Verwachtingen 2030:
• 1 op 5 overlijdens wereldwijd t.g.v. longaandoeningen
• In Europa eerder 1 op 10
• Roken en LW infecties = majeure oorzaken van de last van longziektes in Europa: potentieel
vermijdbaar
Causale associatie aantonen tussen blootstelling en ziekte: criteria (Bradford-Hill)
• Sterkte (strength): relatief risico (RR) van blootgestelde tov niet-blootgestelde populatie
• Consistentie: de mate waarop de bevindingen in dezelfde richting wijzen
o Zelfde resultaten in verschillende situaties gevonden wijst meer op causale relatie
(vb meerdere studies hebben dezelfde bevindingen)
• Specificiteit: blootstelling aan (een) goed herleidbare factor(en)
o Als blootstelling beperkt is tot specifieke groepen, is er een hogere kans dat er een
causaal verband is
4
