Levensbeschouwing
Communicatie
Levensbeschouwing zijn geen babbellessen
- Leerkracht en leerling gaan heel vaak in gesprek met elkaar, volop
communiceren
- Ook communiceren op (non-verbale) manier
- We willen de leerlingen op een verhaal laten komen
o Niet alleen nieuwe inhouden aanbieden
o Kinderen moeten zich hierook toe verhouden, wat doet het met
de leerlingen
- Sfeerschepping = zorgt voor vertrouwen, tot rust laten komen
- Bij gebruik van rituelen = zorg voor structuur
- Meer variëren in werkvormen
Communicatie… levensnoodzakelijk
Door te communiceren leert men, ook non-verbaal
Kinderen leren door te participeren
Een levensbeschouwelijke basistaal ontwikkelen
Belang van het aanreiken van levenbeschouwelijke taal om over
levensbeschouwing met elkaar in gesprek te kunnen gaan
- Taal aanbieden om te communiceren
- Woorden die in het dagelijks taalgebruik voorkomen
- Woorden gelinkt aan levensbeschouwing
Niet om hen te laten geloven maar wel om erover te kunnen
communiceren
Niet om de visie te sturen, wel om te leren in gesprek te gaan (kennisrijk
curriculum: kennis staat niet los van vaardigheden)
Niet bang zijn om moeilijke woorden te gebruiken want ze moeten dit
leren, uitleg geven ipv vermijden
Ontmoeting tussen drie
ervaringswerelden
Lessen levensbeschouwing willen de
levensbeschouwelijke groei van kinderen stimuleren
,Dus: communiceren gebeurt tussen 3 polen met elk een eigen inbreng
Voorwaarden voor de levensbeschouwelijke
communicatie
Niet iedere vorm van communicatie kan levensbeschouwelijke communicatie
zijn
Voorwaarden
- Verbale en non-vebrale communicatie belangrijk, ook om zichzelf te
leren uitdrukken
o Geduldig uitleggen, alle vormen van expressiviteit komen tot hun
recht
o Gebruiken van hoofd, hart en handen
o Differentiatiemogelijkheden: sommige praten liever, andere
tekenen liever
- Geloof-waardige communicatie, iedereen gelijkwaardig
o Niet iedereen mag zo maar alles zeggen, het is iets persoonlijk
en feedback is soms rakend voor je persoonlijkheid
- Ontmoetende leerkrachtstijl, belang van respect, open communicatie,
responsieve houding en echtheid
o Responsief = antwoord geven, ingaan op wat de leerlingen
vertellen, niet zomaar naar de volgende leerling gaan
o Echtheid = niet iets verkondigen waar je zelf niet achter staat,
twijfels uiten mag maar niet de bedoeling dat je het afkraakt, je
kan wel eerlijk zijn dat je je geloof elders vindt niet perse in de
kerk
Een aantal werkvormen in de kijker
Streven naar gevarieerde en actieve werkvormen
Niet alleen bijbelverhalen ook brugverhalen, om een brug te vormen naar het
echte bijbelverhaal
Een levensbeschouwelijk gesprek
= een gesprek waarin kinderen proberen om zin en betekenis te geven aan
het eigen leven
Centraal = betekenisvragen
- Communicatie op het niveau van de verdieping
- Belang van goede vragen
- Thema linken aan hun leven
Volgorde vragen:
, - Observatievragen (kan je letterlijk halen uit het verhaal)
- Interpretatievragen
o Vragen naar boodschap (wat zit erachter, waarom zou dat zijn,
staat niet letterlijk op het schilderij, waarom of hoe- vragen)
o Vragen naar leefwereld/ naar het actuele (persoonlijke vragen
kunnen stellen, waarom zijn jullie bang, wie kan jullie troosten)
Minimum 5 vragen bij een verhaal of beeld
Oefening:
Het mooiste hart
Observatievragen
- Hoe ziet het hart eruit van de oude man?
- Hoe ziet het hart van de jonge man eruit in het begin en op het einde?
- Wat doen de twee mannen op het einde van het verhaal?
Interpretatievragen
- Waarom vindt de oude man zijn hart mooier dan die van de jongen?
- Waarom ziet het hart van de jonge man er nog zo gaaf uit?
- Waarom gaf de jonge man een stuk van zijn hart aan de oude man?
- Wat is een mooi hart?
- Wat is een mooi hart volgens jou?
- Hoe ziet jouw hart eruit?
- Aan wie geef jij een stukje van je hart?
Beeld van man die door ‘facebook’ naar buiten kijkt
Observatie
- Wat doet de man?
- Welke letter zie je? Waarvoor staat de letter?
Interpretatie
- Hoe zou de man zich voelen?
- Waarom kijkt de man door het gat en gaat hij niet gewoon door de
deur?
- Wat zal de man allemaal kunnen zien?
- Ziet de man de wereld zoals het is?
- Blijf jij soms eens liever thuis en waarom?
- Heb jij door op sociale media te zitten al eens iets gemist?
Werken met beeldmateriaal
2 groepen
- Illustratieve foto’s: willen verduidelijken, zijn objectief, meer uitleg
geven
- Symbolische foto’s: moet je verder over denken, je moet vragen stellen
om tot de betekenis te komen, staan open voor interpretaties, iedereen
ziet het anders
, In de lessen levensbeschouwing verdienen beide groepen aandacht, denk
wel na wanneer je welke soort kiest
Laat voldoende ruimte voor verbeelding van de kinderen, sommige
stimuleren het letterlijke geloof van kinderen, dit is niet de bedoeling
- Trappen die in de wolken verdwijnen (naar de hemel)
- Maria in het midden met zonnestralen errond
Gebruik niet te veel afbeelden of foto’s, soms liever wat vager want niet
iedereen kan zich identificeren met een blanke witte man, dit beeld is ook
fout, let dus op!
Spontane levensbeschouwelijke gesprekken
Een levensbeschouwelijk gesprek = een gesprek waarin kinderen proberen
om zin en betekenis te geven aan het eigen leven. ‘Betekenisvragen’ staan
centraal.
Tijdens een dag doen zich veel situaties/ gesprekken voor bij kinderen die
een aanknopingspunt kunnen vormen voor een levensbeschouwelijk
gesprekje: heb er oog voor en ga dit niet uit de weg!
Een bijzonder gesprek: filosoferen
Verwondering als basis
Filosoferen met kinderen is wel
- Gesprekken voeren met kinderen waarin kinderen erachter proberen te
komen hoe de wereld in elkaar zit en waarin ze proberen een antwoord
te formuleren op vragen
- Zicht krijgen op zichzelf en de wereld.
- Zoeken naar wat mogelijk en zinvol is.
- Leren onderzoeken, definiëren, beschrijven, analyseren, vragen
stellen.
Filosoferen met kinderen is niet
- Stilstaan bij filosofische tradities en stelsels.
- Gericht op het direct verwerven van kennis of concrete vaardigheden.
- Een apart vakje naast andere leergebieden
Alles kan aanleiding zijn tot filosoferen
Startpunt: een filosofische vraag: geen (on)juist antwoord erop mogelijk
Theologiseren met kinderen
Belangrijk onderscheid met filosoferen
Communicatie
Levensbeschouwing zijn geen babbellessen
- Leerkracht en leerling gaan heel vaak in gesprek met elkaar, volop
communiceren
- Ook communiceren op (non-verbale) manier
- We willen de leerlingen op een verhaal laten komen
o Niet alleen nieuwe inhouden aanbieden
o Kinderen moeten zich hierook toe verhouden, wat doet het met
de leerlingen
- Sfeerschepping = zorgt voor vertrouwen, tot rust laten komen
- Bij gebruik van rituelen = zorg voor structuur
- Meer variëren in werkvormen
Communicatie… levensnoodzakelijk
Door te communiceren leert men, ook non-verbaal
Kinderen leren door te participeren
Een levensbeschouwelijke basistaal ontwikkelen
Belang van het aanreiken van levenbeschouwelijke taal om over
levensbeschouwing met elkaar in gesprek te kunnen gaan
- Taal aanbieden om te communiceren
- Woorden die in het dagelijks taalgebruik voorkomen
- Woorden gelinkt aan levensbeschouwing
Niet om hen te laten geloven maar wel om erover te kunnen
communiceren
Niet om de visie te sturen, wel om te leren in gesprek te gaan (kennisrijk
curriculum: kennis staat niet los van vaardigheden)
Niet bang zijn om moeilijke woorden te gebruiken want ze moeten dit
leren, uitleg geven ipv vermijden
Ontmoeting tussen drie
ervaringswerelden
Lessen levensbeschouwing willen de
levensbeschouwelijke groei van kinderen stimuleren
,Dus: communiceren gebeurt tussen 3 polen met elk een eigen inbreng
Voorwaarden voor de levensbeschouwelijke
communicatie
Niet iedere vorm van communicatie kan levensbeschouwelijke communicatie
zijn
Voorwaarden
- Verbale en non-vebrale communicatie belangrijk, ook om zichzelf te
leren uitdrukken
o Geduldig uitleggen, alle vormen van expressiviteit komen tot hun
recht
o Gebruiken van hoofd, hart en handen
o Differentiatiemogelijkheden: sommige praten liever, andere
tekenen liever
- Geloof-waardige communicatie, iedereen gelijkwaardig
o Niet iedereen mag zo maar alles zeggen, het is iets persoonlijk
en feedback is soms rakend voor je persoonlijkheid
- Ontmoetende leerkrachtstijl, belang van respect, open communicatie,
responsieve houding en echtheid
o Responsief = antwoord geven, ingaan op wat de leerlingen
vertellen, niet zomaar naar de volgende leerling gaan
o Echtheid = niet iets verkondigen waar je zelf niet achter staat,
twijfels uiten mag maar niet de bedoeling dat je het afkraakt, je
kan wel eerlijk zijn dat je je geloof elders vindt niet perse in de
kerk
Een aantal werkvormen in de kijker
Streven naar gevarieerde en actieve werkvormen
Niet alleen bijbelverhalen ook brugverhalen, om een brug te vormen naar het
echte bijbelverhaal
Een levensbeschouwelijk gesprek
= een gesprek waarin kinderen proberen om zin en betekenis te geven aan
het eigen leven
Centraal = betekenisvragen
- Communicatie op het niveau van de verdieping
- Belang van goede vragen
- Thema linken aan hun leven
Volgorde vragen:
, - Observatievragen (kan je letterlijk halen uit het verhaal)
- Interpretatievragen
o Vragen naar boodschap (wat zit erachter, waarom zou dat zijn,
staat niet letterlijk op het schilderij, waarom of hoe- vragen)
o Vragen naar leefwereld/ naar het actuele (persoonlijke vragen
kunnen stellen, waarom zijn jullie bang, wie kan jullie troosten)
Minimum 5 vragen bij een verhaal of beeld
Oefening:
Het mooiste hart
Observatievragen
- Hoe ziet het hart eruit van de oude man?
- Hoe ziet het hart van de jonge man eruit in het begin en op het einde?
- Wat doen de twee mannen op het einde van het verhaal?
Interpretatievragen
- Waarom vindt de oude man zijn hart mooier dan die van de jongen?
- Waarom ziet het hart van de jonge man er nog zo gaaf uit?
- Waarom gaf de jonge man een stuk van zijn hart aan de oude man?
- Wat is een mooi hart?
- Wat is een mooi hart volgens jou?
- Hoe ziet jouw hart eruit?
- Aan wie geef jij een stukje van je hart?
Beeld van man die door ‘facebook’ naar buiten kijkt
Observatie
- Wat doet de man?
- Welke letter zie je? Waarvoor staat de letter?
Interpretatie
- Hoe zou de man zich voelen?
- Waarom kijkt de man door het gat en gaat hij niet gewoon door de
deur?
- Wat zal de man allemaal kunnen zien?
- Ziet de man de wereld zoals het is?
- Blijf jij soms eens liever thuis en waarom?
- Heb jij door op sociale media te zitten al eens iets gemist?
Werken met beeldmateriaal
2 groepen
- Illustratieve foto’s: willen verduidelijken, zijn objectief, meer uitleg
geven
- Symbolische foto’s: moet je verder over denken, je moet vragen stellen
om tot de betekenis te komen, staan open voor interpretaties, iedereen
ziet het anders
, In de lessen levensbeschouwing verdienen beide groepen aandacht, denk
wel na wanneer je welke soort kiest
Laat voldoende ruimte voor verbeelding van de kinderen, sommige
stimuleren het letterlijke geloof van kinderen, dit is niet de bedoeling
- Trappen die in de wolken verdwijnen (naar de hemel)
- Maria in het midden met zonnestralen errond
Gebruik niet te veel afbeelden of foto’s, soms liever wat vager want niet
iedereen kan zich identificeren met een blanke witte man, dit beeld is ook
fout, let dus op!
Spontane levensbeschouwelijke gesprekken
Een levensbeschouwelijk gesprek = een gesprek waarin kinderen proberen
om zin en betekenis te geven aan het eigen leven. ‘Betekenisvragen’ staan
centraal.
Tijdens een dag doen zich veel situaties/ gesprekken voor bij kinderen die
een aanknopingspunt kunnen vormen voor een levensbeschouwelijk
gesprekje: heb er oog voor en ga dit niet uit de weg!
Een bijzonder gesprek: filosoferen
Verwondering als basis
Filosoferen met kinderen is wel
- Gesprekken voeren met kinderen waarin kinderen erachter proberen te
komen hoe de wereld in elkaar zit en waarin ze proberen een antwoord
te formuleren op vragen
- Zicht krijgen op zichzelf en de wereld.
- Zoeken naar wat mogelijk en zinvol is.
- Leren onderzoeken, definiëren, beschrijven, analyseren, vragen
stellen.
Filosoferen met kinderen is niet
- Stilstaan bij filosofische tradities en stelsels.
- Gericht op het direct verwerven van kennis of concrete vaardigheden.
- Een apart vakje naast andere leergebieden
Alles kan aanleiding zijn tot filosoferen
Startpunt: een filosofische vraag: geen (on)juist antwoord erop mogelijk
Theologiseren met kinderen
Belangrijk onderscheid met filosoferen
