Oriënteren op natuur en techniek
Inleiding fauna en flora
Ontstaan
Heelal, aarde en continenten
Oerknal was het begin van alles
- 13,8 miljard jaar geleden
- Waterstof groepeert, wordt een wolk met deeltjes (een grote massa)
- De kern bevat veel druk en wrijving en warmte
- Gevolg is kernfusie er ontstaat licht (een ster)
o Deeltjes/ kernen die bij elkaar komen en zoveel druk uitoefenen dat ze 1
worden en sterker zijn dan ervoor
De aarde ontstaat (een planeet)
- 4,5 miljard jaar geleden
- Planeet is een gefaalde ster
- Er ontstaat een massa maar geen kernfusie (geen licht)
Hoe zijn continenten ontstaan?
- De aarde blijft warm
- Aarde koelt af, de kern blijft warm, aardkorst ontstaat en is niet warm
- Continenten drijven op die vloeibare massa die vanbinnen warm blijft
o Continenten blijven bewegen doordat ze drijven
Dieren, planten en mensen
Het eerste leven
Eencelligen
- Bv. Algen ontstaan, leven in het water waardoor hier zuurstof ontstaat
Meercelligen ontstaan
Evolutie dieren
Daarna ontstaan vissen (door algen en zuurstof in het water)
- Er is nog geen ozonlaag en zuurstof op het land, veel UV-stralen
Evolutie planten
Eerste leven op aarde
- Zuurstof komt en ozonlaag ontstaat, hierdoor zijn er planten
- Eerst mossen, daarna varens/ vaatplanten
,Evolutie dieren
Van vis naar amfibie
- Veel plaats en eten op land dus vis muteert zich naar amfibie
- Een vis wil van de ene plek naar de andere omdat daar meer eten en zuurstof is
maar gaat dood want kan niet ademen op het droge
Van amfibie naar reptiel
- Reptiel heeft geen water nodig om te leven
- Amfibie wel, die zou uitdrogen
- Reptiel kan zijn eieren ook leggen op het droge zonder dat die dood gaan
Van reptiel naar vogel (dino’s zijn voorouders van vogels)
OF van reptiel naar zoogdier (naar primaten)
- Primaten zijn een soort aap met meer eigenschappen
o Grotere hersencapaciteit
o Kunnen dingen opnemen met hun handen
Uitsterven van dino’s
Komeet valt in (66 miljoen jaar geleden), stof komt vrij en blokeert het zonlicht
- Planten kunnen niet meer groeien en sterven
- Dino’s hebben geen eten meer
Evolutie planten
Nu ook zaadplanten en bedektzadigen
- Vogels eten stuifmeel en blijft plakken aan hun vacht
- Planten kunnen zich zo verspreiden en voortplanten op andere plekken
Evolutie van de mensen
Mensachtigen
- 4 miljoen jaar geleden
- Homo habilis (2,5 miljoen jaar geleden)
- Homo sapiens (300 000 duizend jaar geleden)
- De hersencapaciteit groeit doorheen deze periode
Evolutietheorie van Darwin
- Door mutaties onstaan variaties, elke generatie bevat nieuwe mutaties
- Survival of the fittest: gunstige mutaties hebben een grotere kans op overleven, de
best ontwikkelde mutaties blijven leven
,Eenheid in de natuur
Biotoop (of ecosysteem)
1 soort
Meerdere van 1 soort bij elkaar
Meerdere levende populaties samen
Meerdere levende populaties samen inclusief niet levende dingen
(zon/ water)
Bv. Een holle boom, een meer, een woestijn…
Voedselketen, -kringloop, -web en -piramide
Voedselketen
Dit komt voor in een levensgemeenschap
Wie wordt gegeten door wie
Voedselkringloop
Producenten
- Zijn groene planten
- Maken iets: glucose en bevatten mineralen
Consumenten
- Eet producent
→ voedselketen
Reducenten
- Eet resten van de consumenten op
- Organisch materiaal: uitwerpselen, dood dier/plant
- Bacteriën (zetten deze resten om in mineralen = wordt opgenomen door de planten)
Voedselweb of -net
Verschillende voedselketens samen op 1 figuur
Voedselpiramide
Niet gelijk aan voedingsdriehoek, wie wordt gegeten door wie
Onderaan meer, bovenaan minder: een uil heeft meer muizen nodig om te overleven, en
muis nog meer insecten, insecten planten …
, Fotosynthese of bladgroenwerking
Plant neemt water/ mineralen op uit de grond en koolzuurgas
uit de lucht, door ze zon produceert hij suikers en zuurstof
Suikers gebruikt hij zelf om te groeien net zoals mineralen
Zuurstof heeft hij niet nodig
Verscheidenheid in de natuur
Taxonomie en naamgeving
We proberen planten, dieren,… onder te verdelen, te herkennen en te benoemen aan de
hand van morfologische kenmerken = aan de hand van uitwendig waarneembare
kenmerken (= voortplanting, vruchten, vorm, kleur…)
Planten en dieren worden onderverdeeld volgens bepaalde kenmerken. Zo worden ze
gerangschikt = TAXONOMIE
- Wetenschap van indelen
- Zowel classificatie van dingen als methode die aan de basis ligt
Linnaeus maakt een classificatiesysteem, geeft een naam aan elk levend wezen
- Rijk, stam, klasse, orde, familie, geslacht, soort
Vijf rijken systeem
Volgens Whittaker
- Rijk der schimmels (bv. Vliegenzwam)
o Meercelligen met kern
o Zonder celdifferentiatie
o Zonder bladgroen
- Het plantenrijk (bv. Madeliefje)
o Meercelligen met kern
o Met celdifferentiatie
o Met bladgroen
- Het dierenrijk (bv. Wesp)
o Meercelligen met kern
o Met celdifferentiatie
o Zonder bladgroen
- Éencelligen met kern (bv. Algen)
o Eenvoudige bouw, geen onderscheid wortels, stengels, bladeren
o Belangrijke zuurstofleveranciers (fotosynthese), vochtige omgeving
- Éencelligen zonder kern (bv. Bacteriën)
o 1 cel, geen celkern
o Opruimers van de natuur, organisch (levend) en anorganisch (niet) materiaa
→ Virussen hebben geen plaats in dit schema want die leven niet op zichzelf
Inleiding fauna en flora
Ontstaan
Heelal, aarde en continenten
Oerknal was het begin van alles
- 13,8 miljard jaar geleden
- Waterstof groepeert, wordt een wolk met deeltjes (een grote massa)
- De kern bevat veel druk en wrijving en warmte
- Gevolg is kernfusie er ontstaat licht (een ster)
o Deeltjes/ kernen die bij elkaar komen en zoveel druk uitoefenen dat ze 1
worden en sterker zijn dan ervoor
De aarde ontstaat (een planeet)
- 4,5 miljard jaar geleden
- Planeet is een gefaalde ster
- Er ontstaat een massa maar geen kernfusie (geen licht)
Hoe zijn continenten ontstaan?
- De aarde blijft warm
- Aarde koelt af, de kern blijft warm, aardkorst ontstaat en is niet warm
- Continenten drijven op die vloeibare massa die vanbinnen warm blijft
o Continenten blijven bewegen doordat ze drijven
Dieren, planten en mensen
Het eerste leven
Eencelligen
- Bv. Algen ontstaan, leven in het water waardoor hier zuurstof ontstaat
Meercelligen ontstaan
Evolutie dieren
Daarna ontstaan vissen (door algen en zuurstof in het water)
- Er is nog geen ozonlaag en zuurstof op het land, veel UV-stralen
Evolutie planten
Eerste leven op aarde
- Zuurstof komt en ozonlaag ontstaat, hierdoor zijn er planten
- Eerst mossen, daarna varens/ vaatplanten
,Evolutie dieren
Van vis naar amfibie
- Veel plaats en eten op land dus vis muteert zich naar amfibie
- Een vis wil van de ene plek naar de andere omdat daar meer eten en zuurstof is
maar gaat dood want kan niet ademen op het droge
Van amfibie naar reptiel
- Reptiel heeft geen water nodig om te leven
- Amfibie wel, die zou uitdrogen
- Reptiel kan zijn eieren ook leggen op het droge zonder dat die dood gaan
Van reptiel naar vogel (dino’s zijn voorouders van vogels)
OF van reptiel naar zoogdier (naar primaten)
- Primaten zijn een soort aap met meer eigenschappen
o Grotere hersencapaciteit
o Kunnen dingen opnemen met hun handen
Uitsterven van dino’s
Komeet valt in (66 miljoen jaar geleden), stof komt vrij en blokeert het zonlicht
- Planten kunnen niet meer groeien en sterven
- Dino’s hebben geen eten meer
Evolutie planten
Nu ook zaadplanten en bedektzadigen
- Vogels eten stuifmeel en blijft plakken aan hun vacht
- Planten kunnen zich zo verspreiden en voortplanten op andere plekken
Evolutie van de mensen
Mensachtigen
- 4 miljoen jaar geleden
- Homo habilis (2,5 miljoen jaar geleden)
- Homo sapiens (300 000 duizend jaar geleden)
- De hersencapaciteit groeit doorheen deze periode
Evolutietheorie van Darwin
- Door mutaties onstaan variaties, elke generatie bevat nieuwe mutaties
- Survival of the fittest: gunstige mutaties hebben een grotere kans op overleven, de
best ontwikkelde mutaties blijven leven
,Eenheid in de natuur
Biotoop (of ecosysteem)
1 soort
Meerdere van 1 soort bij elkaar
Meerdere levende populaties samen
Meerdere levende populaties samen inclusief niet levende dingen
(zon/ water)
Bv. Een holle boom, een meer, een woestijn…
Voedselketen, -kringloop, -web en -piramide
Voedselketen
Dit komt voor in een levensgemeenschap
Wie wordt gegeten door wie
Voedselkringloop
Producenten
- Zijn groene planten
- Maken iets: glucose en bevatten mineralen
Consumenten
- Eet producent
→ voedselketen
Reducenten
- Eet resten van de consumenten op
- Organisch materiaal: uitwerpselen, dood dier/plant
- Bacteriën (zetten deze resten om in mineralen = wordt opgenomen door de planten)
Voedselweb of -net
Verschillende voedselketens samen op 1 figuur
Voedselpiramide
Niet gelijk aan voedingsdriehoek, wie wordt gegeten door wie
Onderaan meer, bovenaan minder: een uil heeft meer muizen nodig om te overleven, en
muis nog meer insecten, insecten planten …
, Fotosynthese of bladgroenwerking
Plant neemt water/ mineralen op uit de grond en koolzuurgas
uit de lucht, door ze zon produceert hij suikers en zuurstof
Suikers gebruikt hij zelf om te groeien net zoals mineralen
Zuurstof heeft hij niet nodig
Verscheidenheid in de natuur
Taxonomie en naamgeving
We proberen planten, dieren,… onder te verdelen, te herkennen en te benoemen aan de
hand van morfologische kenmerken = aan de hand van uitwendig waarneembare
kenmerken (= voortplanting, vruchten, vorm, kleur…)
Planten en dieren worden onderverdeeld volgens bepaalde kenmerken. Zo worden ze
gerangschikt = TAXONOMIE
- Wetenschap van indelen
- Zowel classificatie van dingen als methode die aan de basis ligt
Linnaeus maakt een classificatiesysteem, geeft een naam aan elk levend wezen
- Rijk, stam, klasse, orde, familie, geslacht, soort
Vijf rijken systeem
Volgens Whittaker
- Rijk der schimmels (bv. Vliegenzwam)
o Meercelligen met kern
o Zonder celdifferentiatie
o Zonder bladgroen
- Het plantenrijk (bv. Madeliefje)
o Meercelligen met kern
o Met celdifferentiatie
o Met bladgroen
- Het dierenrijk (bv. Wesp)
o Meercelligen met kern
o Met celdifferentiatie
o Zonder bladgroen
- Éencelligen met kern (bv. Algen)
o Eenvoudige bouw, geen onderscheid wortels, stengels, bladeren
o Belangrijke zuurstofleveranciers (fotosynthese), vochtige omgeving
- Éencelligen zonder kern (bv. Bacteriën)
o 1 cel, geen celkern
o Opruimers van de natuur, organisch (levend) en anorganisch (niet) materiaa
→ Virussen hebben geen plaats in dit schema want die leven niet op zichzelf
