Wat is psychologie?: Les 1 (02/10/'25)
Wat is psychologie?
Psyche = geest
Logos = gebied van studie
Wat is het niet?
Lekenpsychologie = alledaagse, niet-wetenschappelijke verklaringen over
hoe mensen denken, voelen en doen
Pseudopsychologie = Niet-onderbouwde psychologische aannamen die
zich als wetenschappelijke waarheid voordoen
Grafologie = op basis van uw geschrift kunnen we afleiden hoe uw
persoonlijkheid in elkaar zit
Kleurenprofiel = persoonlijkheidsmodel
Psychologie = is de wetenschap van het gedrag en de mentale processen
Het externe gedrag wordt bestudeerd
De gedragsevidentie wordt gebruikt om de mentale of interne processen te
begrijpen die aan dat gedrag ten grondslag liggen
We studeren het uitwendig gedrag om iets te kunnen vertellen over het
inwendige
Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
"Psychologie heeft een lang verleden maar een korte geschiedenis." - Ebbinghaus
(19de eeuw)
Waarom zo laat?
Wetenschappelijke studie van de menselijke geest vergde verandering in
mensbeeld
Van immateriële ziel naar studieobject
Filosofisch nadenken over de werking van de geest --> wetenschappelijk
onderzoek van de geest
Ontwikkelingen in de psychologie
Oud-Griekse filosofen (500 - 400 v.Chr):
1. Plato = Dualisme
, o Opsplitsing:
Geest = denken, rede, intuïtie, goddelijke ingeving
Lichaam = stoffelijk, vergankelijk
2. Werelbdeeld
o Geocentrisme = aarde is het middelpunt van de universum
o Later: Heliocentrisme = zon is het middelpunt van de universum
3. Mensbeeld
o Universum geschapen voor de mens
o Mens = uniek → kan universum en eigen rol begrijpen via rede
(nadenken)
o Kennis ontstaat door:
Rede (denken)
Intuïtie
Goddelijke ingeving
4. Essentie
o Denken = basis voor kennis & theorieën
o Door redeneren → inzichten → begin van wetenschap & psychologie
Tot en met de 15de eeuw:
1. Vertaling Griekse geschriften
o Door theologen vertaald → religieus geïnterpreteerd
2. Waarheid & kennis
o God (Bijbel) = ultieme waarheid
o Kennis = via geloof en rede de mens proberen te begrijpen
o Rede staat in dienst van geloof
3. Rol van de kerk
o Kerk = dominante positie in maatschappij
o Kerk = bezit, beheert en stuurt kennis
o Kerk produceerde kennis (maar steeds met religieuze inslag)
4. Mensbeeld
o Mens moet gehoorzamen aan God
, o Plaats in universum → ondergeschikt aan God
Les 2 (03/10/'25)
Wetenschappelijke revolutie 16e eeuw
= ideeën die als waarheid werden gezien worden nu betwijfeld.
Van geocentrisme naar heliocentrisme (werd door Copernicus in vraag
gesteld)
Copernicaanse revolutie = revolutie/gedachtenswitch die veel nieuwe ideeën met
zich meebrengt.
--> er werden veel nieuwe kennis geproduceerd/uitgewisseld: boekdrukkunst,
meer internationale contacten, …
Modern wetenschappelijk denken idpv "gewoon na te denken over de dingen" -->
effectief wetenschappelijk onderzoek/observaties uitvoeren.
Rationalisme
--> René Descartes
Waarheid kan enkel achterhaald worden adhv de reden
"Cogito ergo sum" = Ik denk dus ik ben
--> Je kan aan alles twijfelen behalve over het feit dat je "bent"/bestaat.
Gelooft in Nativisme = kennis is deels aangeboren (nature)
Gelooft in Dualisme = opsplitsing fysiek lichaam & immateriële geest
o Lichaam = machine (kunnen we onderzoeken)
o Geest = kan je niet onderzoeken aangezien het een immateriële
instantie is.
Kennis = product van aangeboren ideeen (nature) en via rede afgeleide
inzichten.
Mind-Body problem = gaat over hoe de geest en het lichaam met elkaar
samenhangen
Geest kan commando's geven aan uw lichaam (je moet naar aula q)
Lichaam kan activiteiten doen dat uw geest beïnvloedt (drinken op td)
--> kunnen we nog geen concreet antwoord op bieden.
, Empirisme
--> Hobbes, Locke, Hume
Kennis komt tot stand via zintuigelijke ervaringen (nurture)
Onbeschreven blad = tabula rasa
Kennis ontstaat uit ervaring: door herhaling leggen we verbanden
(associaties) en zo leren we
o Bv: De eerste keer dat je bliksem ziet, weet je niet wat volgt; de
tweede keer herken je het patroon en weet je dat je moet schuilen.
Leren door associaties maken = ontstaat kennis uit ervaring
Evolutietheorie
--> Charles Darwin
'Survival of the fittest' = succesvolle voortplanting bij kenmerken
aangepast aan de omgeving.
Mens is het product van de evolutie
Wetenschappelijk onderzoek naar het menselijk gedrag
o Comparatieve theorie = vergelijken van het menselijk gedrag met
het dierlijk gedrag voor gelijkenissen
Vb: Mannen die met een stoere auto indruk maken, lijken op
mannelijke dieren die hun verenkleed tonen om vrouwtjes te
verleiden.
19de eeuw = eindelijk klaar om het menselijk psyché wetenschappelijk te
onderzoeken.
De beginjaren van de psychologie (psychologische scholen)
Structuralisme = geïnspireerd door de grondlegger van de algemene
psychologie: Wundt
Wilhelm Wundt:
Grondlegger academische psychologie
1e pyshcologisch labo Leipzig in 1879 (DATA KENNEN!)
Wetenschappelijk onderzoek/experimenten:
Wat is psychologie?
Psyche = geest
Logos = gebied van studie
Wat is het niet?
Lekenpsychologie = alledaagse, niet-wetenschappelijke verklaringen over
hoe mensen denken, voelen en doen
Pseudopsychologie = Niet-onderbouwde psychologische aannamen die
zich als wetenschappelijke waarheid voordoen
Grafologie = op basis van uw geschrift kunnen we afleiden hoe uw
persoonlijkheid in elkaar zit
Kleurenprofiel = persoonlijkheidsmodel
Psychologie = is de wetenschap van het gedrag en de mentale processen
Het externe gedrag wordt bestudeerd
De gedragsevidentie wordt gebruikt om de mentale of interne processen te
begrijpen die aan dat gedrag ten grondslag liggen
We studeren het uitwendig gedrag om iets te kunnen vertellen over het
inwendige
Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
"Psychologie heeft een lang verleden maar een korte geschiedenis." - Ebbinghaus
(19de eeuw)
Waarom zo laat?
Wetenschappelijke studie van de menselijke geest vergde verandering in
mensbeeld
Van immateriële ziel naar studieobject
Filosofisch nadenken over de werking van de geest --> wetenschappelijk
onderzoek van de geest
Ontwikkelingen in de psychologie
Oud-Griekse filosofen (500 - 400 v.Chr):
1. Plato = Dualisme
, o Opsplitsing:
Geest = denken, rede, intuïtie, goddelijke ingeving
Lichaam = stoffelijk, vergankelijk
2. Werelbdeeld
o Geocentrisme = aarde is het middelpunt van de universum
o Later: Heliocentrisme = zon is het middelpunt van de universum
3. Mensbeeld
o Universum geschapen voor de mens
o Mens = uniek → kan universum en eigen rol begrijpen via rede
(nadenken)
o Kennis ontstaat door:
Rede (denken)
Intuïtie
Goddelijke ingeving
4. Essentie
o Denken = basis voor kennis & theorieën
o Door redeneren → inzichten → begin van wetenschap & psychologie
Tot en met de 15de eeuw:
1. Vertaling Griekse geschriften
o Door theologen vertaald → religieus geïnterpreteerd
2. Waarheid & kennis
o God (Bijbel) = ultieme waarheid
o Kennis = via geloof en rede de mens proberen te begrijpen
o Rede staat in dienst van geloof
3. Rol van de kerk
o Kerk = dominante positie in maatschappij
o Kerk = bezit, beheert en stuurt kennis
o Kerk produceerde kennis (maar steeds met religieuze inslag)
4. Mensbeeld
o Mens moet gehoorzamen aan God
, o Plaats in universum → ondergeschikt aan God
Les 2 (03/10/'25)
Wetenschappelijke revolutie 16e eeuw
= ideeën die als waarheid werden gezien worden nu betwijfeld.
Van geocentrisme naar heliocentrisme (werd door Copernicus in vraag
gesteld)
Copernicaanse revolutie = revolutie/gedachtenswitch die veel nieuwe ideeën met
zich meebrengt.
--> er werden veel nieuwe kennis geproduceerd/uitgewisseld: boekdrukkunst,
meer internationale contacten, …
Modern wetenschappelijk denken idpv "gewoon na te denken over de dingen" -->
effectief wetenschappelijk onderzoek/observaties uitvoeren.
Rationalisme
--> René Descartes
Waarheid kan enkel achterhaald worden adhv de reden
"Cogito ergo sum" = Ik denk dus ik ben
--> Je kan aan alles twijfelen behalve over het feit dat je "bent"/bestaat.
Gelooft in Nativisme = kennis is deels aangeboren (nature)
Gelooft in Dualisme = opsplitsing fysiek lichaam & immateriële geest
o Lichaam = machine (kunnen we onderzoeken)
o Geest = kan je niet onderzoeken aangezien het een immateriële
instantie is.
Kennis = product van aangeboren ideeen (nature) en via rede afgeleide
inzichten.
Mind-Body problem = gaat over hoe de geest en het lichaam met elkaar
samenhangen
Geest kan commando's geven aan uw lichaam (je moet naar aula q)
Lichaam kan activiteiten doen dat uw geest beïnvloedt (drinken op td)
--> kunnen we nog geen concreet antwoord op bieden.
, Empirisme
--> Hobbes, Locke, Hume
Kennis komt tot stand via zintuigelijke ervaringen (nurture)
Onbeschreven blad = tabula rasa
Kennis ontstaat uit ervaring: door herhaling leggen we verbanden
(associaties) en zo leren we
o Bv: De eerste keer dat je bliksem ziet, weet je niet wat volgt; de
tweede keer herken je het patroon en weet je dat je moet schuilen.
Leren door associaties maken = ontstaat kennis uit ervaring
Evolutietheorie
--> Charles Darwin
'Survival of the fittest' = succesvolle voortplanting bij kenmerken
aangepast aan de omgeving.
Mens is het product van de evolutie
Wetenschappelijk onderzoek naar het menselijk gedrag
o Comparatieve theorie = vergelijken van het menselijk gedrag met
het dierlijk gedrag voor gelijkenissen
Vb: Mannen die met een stoere auto indruk maken, lijken op
mannelijke dieren die hun verenkleed tonen om vrouwtjes te
verleiden.
19de eeuw = eindelijk klaar om het menselijk psyché wetenschappelijk te
onderzoeken.
De beginjaren van de psychologie (psychologische scholen)
Structuralisme = geïnspireerd door de grondlegger van de algemene
psychologie: Wundt
Wilhelm Wundt:
Grondlegger academische psychologie
1e pyshcologisch labo Leipzig in 1879 (DATA KENNEN!)
Wetenschappelijk onderzoek/experimenten:
