Samenvatting Muscoloskeletale Anatomie | BASIS: de 5 Systemen | VU Brussel | 2026/27

Samenvatting anatomie: de 5
systemen
Wat zijn de 5 systemen?
 Passief
o Osteologie (botten) + artrologie (gewrichten)  skelet
 Actief
o Myologie (spieren)  beweging
 Voorziening + sturing
o Vascularisatie (bloedvaten) + innervatie (zenuwen)

Wat is osteologie?
 Leer van de botten (ossa)  vorm + structuur + ontwikkeling + functie
 Bot  levend bindweefsel met verkalkte matrix  zacht + nat  loopt bloed door
 Functies
o ondersteuning  geven lichaam vorm
o bescherming  schedel beschermt hersenen, ribben beschermen longen,…
o beweging  bewegen als hefbomen
o bloedaanmaak  in beenmerg
o mineralen opslaan  Calcium + fosfaat
 ~206 botten  skelet
o Axiaal skelet ~80 centrale as van lichaam (schedel, ribben,…)
o Appendiculair skelet ~126 alles dat aan centrale as hangt (benen, armen,
schoudergordel,…)  membrum superius + inferius
o Verschil in aantal botten afh van sesamoiden+ samensmeltingen

Welke typen botten zijn er?
 Ossa longa  lange botten (femur/humerus)
o Epiphysis – metaphysis – diaphysis –
metaphysis – epiphysis
o Epiphysis  uiteinde vh bot
o Diaphysis  Schacht met cavum medullare
(beenmergholte)
o Metaphysis  overgangszone epi- en
diaphysis
o Cartilago epiphysialis  groeischijf
o Foramen nutricium  doorgang voor bloedvaten naar bot
 Ossa brevia  korte botten (handwortelbeentjes)
 Ossa plana  platte botten (scapula)  bescherming + spieraanhechting
 Ossa irregularia  onregelmatige botten (vertebrae, wervels)

,  Ossa composita  samengestelde botten (os coxae)
 Ossa pneumatica  luchthoudende botten (sinussen)  resonantie
 Ossa sesamoidea  zaadvormige botjes in pezen (patella)  vergroot hefboomarm
van spier
Hoe is een bot opgebouwd?
 Van buiten naar binnen  periosteum – substantia compacta – substantia spongiosa
– endosteum – cavum medullare
o Periosteum  buitenste vlies  bloedvaten + zenuwen + cellen die zorgen
voor botopbouw
o Substantia compacta  dichte harde buitenlaag  bestaat uit osteonen
(cilindrische bouwstenen)  sterk onder belasting
o Substantia spongiosa  netwerk van balkjes (trabeculae)  lichter en vangt
schokken op
o Endosteum  binnenste vlies  bekleedt de holtes
o Cavum medullare  centrale holte  kan bloedvaten doorlaten
 Sharpey-vezels  collageenvezels  verankeren periosteum in het bot
Wat zijn de verschillende botcellen?
 Osteoblasten  bouwende cellen  maken osteoïd  zacht matje eiwitten 
mineraliseren die  hard bot
 Osteocyten  rijpe botcellen  ingebed in lacunae in botmatrix  onderhouden
het bot
 Osteoclasten  grote meerkernige cellen  afbrekend
 Osteoprogenitorcellen  stamcellen in periosteum / endosteum die osteoblasten
worden
 Bone turnover  constant evenwicht osteoblast + osteoclast  vernieuwing van bot
 onderhouding
o Bij verstoring van dat evenwicht  bv osteoporose

Welke soorten botvorming zijn er?
 Desmaal  intramembraneus  rechtstreeks vanuit mesenchymaal bindweefsel 
immatuur bot  functionele remodelling ifv het lichaam  lamellair bot  matuur
bot
o Bv. Schedeldak + mandibula + …
 Enchondraal  onrechtstreeks via hyalien kraakbeen  kraakbeenmodel verbeent
 immatuur bot  functionele remodelling ifv het lichaam  lamellair bot 
matuur bot
o Bv. Lange botten vh lidmaat (humerus, femur,…)

Wat zijn de stadia van lengtegroei?