Samenvatting Oriëntatie op de wereld 2 (ruimte)

ORIËNTATIE OP DE
WERELD 2 (RUIMTE)
David Vander Haeghen




2025-2026

VERKORT TRAJECT LAGER ONDERWIJS

, HOOFDSTUK 1: DE AARDE IN DE RUIMTE


1.1 HET HEELAL
 13,8 miljard jaar geleden gebeurde er iets onvoorspelbaars
 Singulariteit = beeld je een puntje in, vele malen kleiner dan het
puntje dat je met een balpen op een blad papier kunt zetten, dat
enorm heet is en een ongelooflijke, zeg maar oneindig grote
dichtheid heeft
 Dat puntje is ontploft (oerknal)
 In dat puntje zaten elementaire deeltjes waaruit alle materie op
aarde en in het heelal is opgebouwd
 Zelfs tijd en ruimte zijn hier ontstaan

1.2 STERRENSTELSELS
 Naarmate het heelal groter werd, begon het ook af te koelen
 Net na de oerknal bedroeg de temperatuur nog 50 000 miljard °C
 Drie minuten na de oerknal bedroeg de temperatuur een miljard °C
 300 000 jaar na de oerknal bedroeg de temperatuur 5700°C

 Toen het heelal afkoelde tot ongeveer 3000°C, ontstonden de eerste
atomen
 Sommige deeltjes werden door de zwaartekracht naar elkaar toe
getrokken, waardoor zich overal verspreid dicht gaswolken vormden
 Wanneer de waterstofatomen dicht opeen werden geduwd, fuseerden ze
en werden er nieuwe deeltjes gevormd (heliumatomen)
 Deze dichte opeenstapelingen van deeltjes waren de eerste sterren, die
zich weer door de zwaartekracht gaan groeperen tot sterrenstelsels
 In het heelal bevinden zich nu miljarden sterrenstelsels


Melkwegstelsel:
= het sterrenstelsel waarvan wij met onze aarde, de andere
planeten, de zon en vele andere sterren deel uitmaken
 Als het donker genoeg is, zien we de Melkweg van
binnenuit als een lichte zilveren band die de hemel
omspant
 Onze Melkweg ziet eruit als spiraalvormige schotel die in
het midden verdikt is




1

,1.3 ONS ZONNESTELSEL
= planetenstelsel
= is een verzameling van hemellichamen die om een centrale ster draaien, bij
ons is dat de zon
= is een planetenstelsel waarbij de zon een cruciale rol speelt aangezien de acht
planeten, door de zwaartekracht
gebonden er omheen cirkelen
 Mercurius
 Venus
 Aarde
 Mars
 Jupiter
 Saturnus
 Uranus
 Neptunus


Komeet:
= is een hemellichaam dat bestaat uit gas, ijs en veel stof dat niet al te groot is,
vergeleken met sterren en planeten
 Bewegen in ellipsvormige banen om een ster
 Wanneer ze een ster te dicht naderen, zet het ijs om in waterdamp en
vormt zich een komeetstaart


Planetoïden, asteroïden en meteoroïden:
 Planetoïden en asteroïden = zijn dan weer grote rotsblokken die vooral te
situeren zijn in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter
 Ze draaien rond het zonnestelsel in een vaste baan om de zon

 Meteoroïden = zijn dan weer brokstukken die geen vaste baan om de zon
hebben en doelloos rondzweven
 Het zijn brokstukken afkomstig van kometen of planetoïden
 Wanneer een meteoroïde onze atmosfeer binnendringt, zal ze door
de grote wrijving ontbranden
 Meteoren = wanneer ze volledig opbranden alvorens het
aardoppervlak te bereiken
 Meteorieten = wanneer ze inslaan op het aardoppervlak




2

, DE ZON:
 Is het grootste, warmste en zwaarste hemellichaam in ons zonnestelsel
 Zonnevlekken = de zon heeft plekken waar het minder warm is
 Fakkelvelden = plekken die veel warmer zijn

 De massa van de zon is meer dan 300 000 keer die van de aarde en haar
volume is 1,3 miljoen keer groter
 Het binnenste van de zon heeft een verschroeiende temperatuur van 15
miljoen °C, aan de buitenkant bedraagt de temperatuur nog steeds 6000
°C
 De zon is vergeleken met andere sterren maar een ster van middelmatige
grootte
 De zon draait om haar as, waarbij het midden sneller draait dan de polen
 Door de intense hitte gebeuren er ook ontploffingen, die zonnewind doen
ontstaan
 Er worden dan geladen deeltjes de ruimte ingestuurd, soms zo ver
dat ze de atmosfeer van de aarde binnendringen
 Dan ontstaat er een prachtig fenomeen dat je het best aan onze
noord- en zuidpool kunt waarnemen, namelijk het poollicht


Ontstaan:
 De zon is ontstaan door een gaswolk die in de ruimte rondzweefde en die
is gaan samenkrimpen door haar eigen zwaartekracht
 Die gaswolk bestond voornamelijk uit zeer kleine atomen (helium en
waterstof)
 Al die deeltjes werden op een gegeven moment heel sterk naar elkaar toe
getrokken zodat ze zeer dicht op elkaar kwamen te zitten
 De druk liep hierdoor sterk op, met als gevolg dat er veel warmte werd
gecreëerd
 In de zon fuseren namelijk vier waterstofatomen tot één heliumatoom
 De massa die je tekortkomt, is echter niet in het niets verdwenen, maar
heeft zich omgezet naar energie


PLANETEN:
Mercurius (= de ideale verjaardagplaneet):
 Is de planeet die het dichtst bij de zon staat
 Overdag stijgen de temperaturen daar tot boven de 300°C, om ’s nachts te
dalen tot vriestemperaturen van wel -70°C
 De planeet heeft immers geen atmosfeer die de warmte vasthoudt
 Mercurius draait in 58 aardse dagen om haar as en beschrijft haar omloop
rond de zon in ongeveer 88 dagen
 Een dag daar duurt er ongeveer 176 aardse dagen




3