Samenvatting Nederlands 2

NEDERLANDS 2
KRISTEL DETOLLENAERE




2025-2026

VERKORT TRAJECT LAGER ONDERWIJS

, HOOFDSTUK 1: DIDACTIEK TECHNISCH LEZEN


1.1 WAT IS LEZEN EN WAAROM IS EEN GOEDE LEESVAARDIGHEID
BELANGRIJK
1.1.1 WAT DOET EEN COMPETENTE LEZER ALLEMAAL
 Al op zeer jonge leeftijd ontdekken leerlingen in hun omgeving dat taal niet
enkel mondeling gebruikt kan worden, maar ook schriftelijk
 Het is een complex proces waarbij de lezer (ontvanger) betekenis probeert
te verlenen aan een schriftelijke boodschap van een schrijver (zender)
 Om betekenis te geven aan een schriftelijke boodschap doet een lezer
beroep op zijn leescompetenties


LEESCOMPETENTIES:
= het geheel van kennis, vaardigheden en attitudes
Kennis:
 Wereldkennis = de breedte en diepte van je achtergrondkennis; de
informatie en kennis die je inzet tijdens het leesproces
 Taal- en woordbegrip = de mate waarin je inzicht hebt in taal, de aanvang
van je woordenschat, je taalvaardigheid


Vaardigheden:
 Leestechniek = het samenspel van kennis over technische aspecten van
taal en de vaardigheid om deze kennis in te zetten om geschreven taal te
decoderen
 Leesbegrip = de mate waarin je de boodschap van de tekst begrijpt; hoe
vaardig je bent om een samenhangende en betekenisvolle mentale
voorstelling te maken van een tekst


Attitudes:
 Leesmotivatie = de zin of behoefte om te lezen; de redenen waarom je wilt
lezen
 Leesgedrag = de manier waarop je teksten leest; hoe frequent je welke
teksten lees, hoe lang en hoe aandachtig je kunt lezen


RIJKE TEKSTEN:
 Een taalcompetente leraar die volop werk wil maken van krachtig
leesonderwijs zet hierbij natuurlijk ook rijke teksten in
 Deze teksten vormen als het ware de grondstof voor motiverend en
effectief lees- en taalonderwijs




1

,Voordelen:
 De gelaagde inhoud van de teksten daagt leerlingen uit om diep te lezen
 Werken met rijke teksten heeft daarom vaak als gevolg dat je
eenzelfde tekst herhaald leest
 Werken met rijke teksten daagt leraren uit om niet meer teksten te
lezen, maar om ze beter te lezen

 Zorgt ervoor dat leerlingen de noodzaak voelen om leesstrategieën in te
zetten om hun leesdoel te bereiken
 Dit helpt leerlingen zich te ontwikkelen tot flexibele lezers

 Rijke teksten zijn ook een uitstekend middel om te differentiëren binnen je
klasgroep

 Rijke teksten stimuleren de woordenschat- en kennisopbouw van
leerlingen

1.1.2 WAAROM IS HET BELANGRIJK OM AAN LEESVAARDIGHEID TE
WERKEN




1. Lezen is een cruciale vaardigheid voor maatschappelijke participatie en
levenslang leren
 Dagelijks kom je heel wat geschreven informatie tegen die je
doelgericht en kritisch moet verwerken
 Vb: een berichtje van een vriend via je smartphone, ondertitels bij
een film, wegwijzers, een recept, …

2. Lezen wordt bovendien steeds complexer: onder invloed van de
digitalisering zijn de eigen die aan onze leesvaardigheid gesteld worden
sterk toegenomen
 Taalonderwijs moet er dan ook voor zorgen dat leerlingen de
leescompetenties ontwikkelen die ze nodig hebben om volwaardig
deel te nemen aan onze maatschappij

3. Een goede leesvaardigheid is een goede en cruciale voorwaarde voor
schoolsucces: leerinhoud wordt immers niet enkel mondeling, maar ook in
grote mate schriftelijk doorgegeven
 Lezen is dus onlosmakelijk verbonden met kennis verwerven



2

, 4. Lezen is sterk gelinkt aan andere domeinen van het Nederlands
 Via lezen maak je kennis met nieuwe woorden, zinsconstructies,
signaalwoorden, de structuur in de verschillende tekstsoorten, …
 Schrijfactiviteiten kunnen helpen om het leesbegrip van leerlingen
te verbeteren
 Er is ook een link met mondelinge taalvaardigheid, want begrijpend
luisteren is cruciaal voor begrijpend lezen

5. Lezen komt verder ook de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling
ten goede
 Het is een ideale oefening om het denkvermogen aan te scherpen
 Je leert over de wereld, en tegelijk word je op een impliciete manier
leesvaardiger
 Door zich in te leven in verhalen, leren kinderen zich ook
verplaatsen in de gevoelswereld en denkwijze van anderen
 Ook het voorstellingsvermogen en de creativiteit worden geprikkeld,
want lezen is een vorm van cultuur beleven


Waarom is lezen belangrijk? (Hakemulder F., 2018)
Psychologisch onderzoek laat zien dat lezen van verhalen een belangrijke bron is
voor persoonlijke groei
• innemen perspectief van de andere, je verplaatsen in de geest van de
andere. Voorwaarde: tekst redeneert op hoger niveau dan de kinderen zelf
• Rust zoeken, stemmingsregulatie, stressvermindering: niet direct
onderzocht
• Reflectie en zelfkennis: niet elk verhaal leent zich ertoe: tragische verhalen
het beste effect
• Outgroups: de groep met wie iemand zich niet identificeert. Mensen
identificeren zich bijvoorbeeld met andere mensen van dezelfde cultuur,
geslacht, club, geaardheid, woonplaats, normen en waarden…


1.1.3 HOE VERLOOPT DE LEESONTWIKKELING BIJ LEERLINGEN VAN DE
LAGERE SCHOOL
KLEUTERKLAS:
 Ze ontdekken al snel dat taal niet enkel mondeling gebruikt kan worden,
maar ook schriftelijk
 In de kleuterschool krijgt de ontluikende geletterdheid van kinderen veen
aandacht
 Zo leren kleuters al veel over klanken en maken ze in aanloop naar het
lager onderwijs al koppelingen tussen klanken en letters of
lettercombinaties


3