NIER 2
INHOUD
klinische nefrologie ....................................................................................................................................... 3
klinische renale syndromen ....................................................................................................................... 3
hematurie .................................................................................................................................................. 4
definitie .................................................................................................................................................. 4
microscopische hematurie ..................................................................................................................... 5
glomerulaire hematurie .......................................................................................................................... 6
proteïnurie................................................................................................................................................. 7
meten .................................................................................................................................................... 8
nefrotisch syndroom ............................................................................................................................ 10
chronische nierziekte .............................................................................................................................. 11
nierfunctie bepalen .............................................................................................................................. 12
nierbiopsie ........................................................................................................................................... 13
casussen................................................................................................................................................. 14
Primaire IgA nefropathie = ziekte Berger ............................................................................................. 14
alport syndrome................................................................................................................................... 15
thin basement membrane nefropathie ................................................................................................. 15
acute post-streptococcal glomerulonefritis ........................................................................................... 16
acute nierinsufficiëntie ................................................................................................................................ 16
prerenaal................................................................................................................................................. 17
Gevolg: acute tubulusnecrose ............................................................................................................. 17
intratubulaire obstructie ........................................................................................................................... 18
acute interstitiele nefritis ...................................................................................................................... 18
postrenaal ............................................................................................................................................... 18
arteriële hypertensie ................................................................................................................................... 19
geneesmiddelen en de nier ........................................................................................................................ 19
Chronische nierinsufficiëntie ................................................................................................................... 20
voorschrijfprincipes .............................................................................................................................. 20
conclusie ................................................................................................................................................. 23
diabetische nefropathie............................................................................................................................... 23
histologie................................................................................................................................................. 24
diagnose stellen ...................................................................................................................................... 24
preventie en behandeling ........................................................................................................................ 26
conclusies ............................................................................................................................................... 27
zwangerschap ............................................................................................................................................ 27
anatomisch ............................................................................................................................................. 28
hemodynamisch ...................................................................................................................................... 29
, tubulaire veranderingen .......................................................................................................................... 29
casus ...................................................................................................................................................... 30
1 .......................................................................................................................................................... 30
2 .......................................................................................................................................................... 30
3: zwp bij CKD of niertransplantatie ..................................................................................................... 31
chronisch nierinsufficiëntie .......................................................................................................................... 32
inleiding................................................................................................................................................... 32
classificatie en prognose ......................................................................................................................... 33
progressie ............................................................................................................................................... 34
screening ................................................................................................................................................ 35
klinische manifestaties ............................................................................................................................ 36
cardiovasculaire co-morbiditeit ................................................................................................................ 38
nierfunctievervangende therapie ............................................................................................................. 38
Peritoneaal dialyse .............................................................................................................................. 40
zorgplanning ........................................................................................................................................... 41
glomerulonefritis ......................................................................................................................................... 42
inleiding................................................................................................................................................... 42
glomerulonefritis .................................................................................................................................. 43
ziektesyndromen en fysiopathologie ....................................................................................................... 44
nefritisch .............................................................................................................................................. 44
nefrotisch syndroom ............................................................................................................................ 45
voorbeelden ............................................................................................................................................ 46
Casus 3: minimal change .................................................................................................................... 46
Casus 4: lupus nefritis ......................................................................................................................... 47
casus 5: IgA nefropathie ...................................................................................................................... 48
casus 6: ANCA vasculitis ..................................................................................................................... 49
elektrolyt ..................................................................................................................................................... 49
natrium.................................................................................................................................................... 49
hypoNa ................................................................................................................................................ 51
hyperNatriëmie .................................................................................................................................... 53
kalium ..................................................................................................................................................... 54
hypoKaliemie ....................................................................................................................................... 54
hyperK ................................................................................................................................................. 55
Calcium en fosfaat ...................................................................................................................................... 56
calcium.................................................................................................................................................... 56
fosfaat ..................................................................................................................................................... 56
magnesium ............................................................................................................................................. 57
vit D ........................................................................................................................................................ 57
PTH ........................................................................................................................................................ 58
, calcitonine ............................................................................................................................................... 58
FGF-23 ................................................................................................................................................... 58
regeling homeostase ............................................................................................................................... 58
hypoCa: ............................................................................................................................................... 58
hyperCa............................................................................................................................................... 59
KLINISCHE NEFROLOGIE
KLINISCHE RENALE SYNDROMEN
1. Nefritisch syndroom: hematurie
- Asymptomatisch, geïsoleerd
- Met proteïnurie en/of hypertensie en/of gedaalde GFR
2. Nefrotisch syndroom: proteïnurie (> 3g/d)
- Laag albumine, oedeem, hypercholesterolemie
- Inactief urinair sediment
3. Acute kidney injury (AKI): acuut nierfalen (uren-weken)
- Niet-glomerulair: ischemie, toxines, pigment, sepsis
- Glomerulair: poststreptokokken
4. RPGN: rapig progressieve glomerulonefritis (weken-maanden)
- Hypertensie, oedeem
- Systemische vasculitis, auto-immuunziekte
5. Chronic kidney disease: I tot V
Symptomen syndromen oorzakelijke ziekten
- Symptomen proberen koppelen aan meest waarschijnlijke en meest voorkomende
- Wat is dominante presentatie: hematurie vnl of proteïnurie
Geïsoleerde hematurie of proteïnurie komt regelmatig voor
- Proteïnurie: gerelateerd aan iets met nier, glomerulaire dysfunctie: te veel eiwit ontsnapt
- Hematurie: kan verschillende oorzaken hebben: urologisch, gynaecologisch, nefrologisch
- Hoe ouder, hoe meer
, HEMATURIE
Hematurie is eigenlijk nooit rood, eerder bruinige cola kleur
10 miljoen nefronen per nier, grote range interindividueel
Capillair kluwen: AA (afferente arteriole) en EA (efferente arteriole)
Glomerulus: netwerk capillairen
- Endotheel
- Basaalmembraan
- Gespecialiseerde epitheelcellen met voetjes = podocyten
- (glycocalyx op endotheelcellen)
- => kan met alles iets mis zijn
= normale glomerulus
- Capillair lumen met mesangiale cellen daartussen voor steun
- Beperkt aantal kernen tussen capillaire kluwens
o Te veel = afwijkend: mesangiopathie
= intracapillaire proliferatieve GN
- Neutrofielen rond glomerulus
o Hier acute streptokok glomerulonefritis
o Vaak als gevolg van infectie
- Ruimtes om bloed te filteren veel kleiner minder filteren verminderde nierfunctie
- Alle cellen geïrriteerd
DEFINITIE
Hematurie = erythrocyturie
- Aanwezigheid RBC in urinestaal
- Microscopisch als > 3 RBC/ hpf (visueel veld op microscopie)
o Dipstick detectie vanaf 1-2
- Macroscopisch als bruine kleur met blote oog zichtbaar
Maar niet zomaar blind interpreteren
- Heem ook in myoglobine < spier als je stukjes spier uitplast, dan is dat geen hematurie
o Ook kijken naar CK
INHOUD
klinische nefrologie ....................................................................................................................................... 3
klinische renale syndromen ....................................................................................................................... 3
hematurie .................................................................................................................................................. 4
definitie .................................................................................................................................................. 4
microscopische hematurie ..................................................................................................................... 5
glomerulaire hematurie .......................................................................................................................... 6
proteïnurie................................................................................................................................................. 7
meten .................................................................................................................................................... 8
nefrotisch syndroom ............................................................................................................................ 10
chronische nierziekte .............................................................................................................................. 11
nierfunctie bepalen .............................................................................................................................. 12
nierbiopsie ........................................................................................................................................... 13
casussen................................................................................................................................................. 14
Primaire IgA nefropathie = ziekte Berger ............................................................................................. 14
alport syndrome................................................................................................................................... 15
thin basement membrane nefropathie ................................................................................................. 15
acute post-streptococcal glomerulonefritis ........................................................................................... 16
acute nierinsufficiëntie ................................................................................................................................ 16
prerenaal................................................................................................................................................. 17
Gevolg: acute tubulusnecrose ............................................................................................................. 17
intratubulaire obstructie ........................................................................................................................... 18
acute interstitiele nefritis ...................................................................................................................... 18
postrenaal ............................................................................................................................................... 18
arteriële hypertensie ................................................................................................................................... 19
geneesmiddelen en de nier ........................................................................................................................ 19
Chronische nierinsufficiëntie ................................................................................................................... 20
voorschrijfprincipes .............................................................................................................................. 20
conclusie ................................................................................................................................................. 23
diabetische nefropathie............................................................................................................................... 23
histologie................................................................................................................................................. 24
diagnose stellen ...................................................................................................................................... 24
preventie en behandeling ........................................................................................................................ 26
conclusies ............................................................................................................................................... 27
zwangerschap ............................................................................................................................................ 27
anatomisch ............................................................................................................................................. 28
hemodynamisch ...................................................................................................................................... 29
, tubulaire veranderingen .......................................................................................................................... 29
casus ...................................................................................................................................................... 30
1 .......................................................................................................................................................... 30
2 .......................................................................................................................................................... 30
3: zwp bij CKD of niertransplantatie ..................................................................................................... 31
chronisch nierinsufficiëntie .......................................................................................................................... 32
inleiding................................................................................................................................................... 32
classificatie en prognose ......................................................................................................................... 33
progressie ............................................................................................................................................... 34
screening ................................................................................................................................................ 35
klinische manifestaties ............................................................................................................................ 36
cardiovasculaire co-morbiditeit ................................................................................................................ 38
nierfunctievervangende therapie ............................................................................................................. 38
Peritoneaal dialyse .............................................................................................................................. 40
zorgplanning ........................................................................................................................................... 41
glomerulonefritis ......................................................................................................................................... 42
inleiding................................................................................................................................................... 42
glomerulonefritis .................................................................................................................................. 43
ziektesyndromen en fysiopathologie ....................................................................................................... 44
nefritisch .............................................................................................................................................. 44
nefrotisch syndroom ............................................................................................................................ 45
voorbeelden ............................................................................................................................................ 46
Casus 3: minimal change .................................................................................................................... 46
Casus 4: lupus nefritis ......................................................................................................................... 47
casus 5: IgA nefropathie ...................................................................................................................... 48
casus 6: ANCA vasculitis ..................................................................................................................... 49
elektrolyt ..................................................................................................................................................... 49
natrium.................................................................................................................................................... 49
hypoNa ................................................................................................................................................ 51
hyperNatriëmie .................................................................................................................................... 53
kalium ..................................................................................................................................................... 54
hypoKaliemie ....................................................................................................................................... 54
hyperK ................................................................................................................................................. 55
Calcium en fosfaat ...................................................................................................................................... 56
calcium.................................................................................................................................................... 56
fosfaat ..................................................................................................................................................... 56
magnesium ............................................................................................................................................. 57
vit D ........................................................................................................................................................ 57
PTH ........................................................................................................................................................ 58
, calcitonine ............................................................................................................................................... 58
FGF-23 ................................................................................................................................................... 58
regeling homeostase ............................................................................................................................... 58
hypoCa: ............................................................................................................................................... 58
hyperCa............................................................................................................................................... 59
KLINISCHE NEFROLOGIE
KLINISCHE RENALE SYNDROMEN
1. Nefritisch syndroom: hematurie
- Asymptomatisch, geïsoleerd
- Met proteïnurie en/of hypertensie en/of gedaalde GFR
2. Nefrotisch syndroom: proteïnurie (> 3g/d)
- Laag albumine, oedeem, hypercholesterolemie
- Inactief urinair sediment
3. Acute kidney injury (AKI): acuut nierfalen (uren-weken)
- Niet-glomerulair: ischemie, toxines, pigment, sepsis
- Glomerulair: poststreptokokken
4. RPGN: rapig progressieve glomerulonefritis (weken-maanden)
- Hypertensie, oedeem
- Systemische vasculitis, auto-immuunziekte
5. Chronic kidney disease: I tot V
Symptomen syndromen oorzakelijke ziekten
- Symptomen proberen koppelen aan meest waarschijnlijke en meest voorkomende
- Wat is dominante presentatie: hematurie vnl of proteïnurie
Geïsoleerde hematurie of proteïnurie komt regelmatig voor
- Proteïnurie: gerelateerd aan iets met nier, glomerulaire dysfunctie: te veel eiwit ontsnapt
- Hematurie: kan verschillende oorzaken hebben: urologisch, gynaecologisch, nefrologisch
- Hoe ouder, hoe meer
, HEMATURIE
Hematurie is eigenlijk nooit rood, eerder bruinige cola kleur
10 miljoen nefronen per nier, grote range interindividueel
Capillair kluwen: AA (afferente arteriole) en EA (efferente arteriole)
Glomerulus: netwerk capillairen
- Endotheel
- Basaalmembraan
- Gespecialiseerde epitheelcellen met voetjes = podocyten
- (glycocalyx op endotheelcellen)
- => kan met alles iets mis zijn
= normale glomerulus
- Capillair lumen met mesangiale cellen daartussen voor steun
- Beperkt aantal kernen tussen capillaire kluwens
o Te veel = afwijkend: mesangiopathie
= intracapillaire proliferatieve GN
- Neutrofielen rond glomerulus
o Hier acute streptokok glomerulonefritis
o Vaak als gevolg van infectie
- Ruimtes om bloed te filteren veel kleiner minder filteren verminderde nierfunctie
- Alle cellen geïrriteerd
DEFINITIE
Hematurie = erythrocyturie
- Aanwezigheid RBC in urinestaal
- Microscopisch als > 3 RBC/ hpf (visueel veld op microscopie)
o Dipstick detectie vanaf 1-2
- Macroscopisch als bruine kleur met blote oog zichtbaar
Maar niet zomaar blind interpreteren
- Heem ook in myoglobine < spier als je stukjes spier uitplast, dan is dat geen hematurie
o Ook kijken naar CK