ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
INLEIDING TOT HET RECHT SAMENVATTING – SEM 2
HOORCOLLEGE 1
HOOFDSTUK 1 - DEEL I: WAT IS INTERNATIONAAL RECHT?
Internationaal recht = internationaal publiekrecht
Basisconcepten internationaal publiekrecht:
1. Consensueel recht
2. Geen centrale wetgever (want staat is soeverein)
3. Geen centrale rechtshandhaver
4. Geen centrale rechter
5. Eigen rechtsorde die om effectief te zijn in wisselwerking met de nationale
rechtsorders functioneert (andere regels, subjecten, handhaving)
1. CONSENSUEEL RECHT (instemming van staten)
Het internationaal recht is het recht dat de relaties tussen staten regelt
(het recht tussen staten)
Nationaal recht = vb. Vlaams recht, Belgisch nationaal recht
Internationaal/Interstatelijk recht = het recht tussen staten
vb.
1. Diplomatiek recht: als de staten met elkaar spreken gebeurt dat via
vertegenwoordigers vb. diplomaten: zij hebben bepaalde voordelen omdat ze
vertegenwoordigers zijn vb. kunnen niet vervolgd worden, betalen geen
belastingen omdat zij de staat vertegenwoordigen
2. Consulair recht: vertegenwoordigers van een bepaald land in een ander
land waar je naartoe kan gaan bij problemen vb. identiteitskaart is vervalen
tijdens je verblijf i/h buitenland
3. Internationaal milieurecht
4. Internationaal strafrecht: internationale misdaden zoals oorlogsmisdrijven,
genocide worden vervolgd op internationaal niveau door het internationaal
Strafhof
5. Internationaal investeringsrecht:
Internationaal recht verschilt duidelijk van vreemd recht
Vreemd recht vb. Duits recht (hier weten wij niks van) internationaal recht
vb. tussen België en Duitsland
Internationaal recht ≠ vreemd recht
- Stel er wordt gevraagd welk recht van toepassing is in een bepaald geval
(vb. 2 mensen van verschillende landen willen trouwen) welk rechtsstelsel
is van toepassing? Dit is geen internationaal publiekrecht, maar
privaatrecht (zelfs als de staten onderling huwelijksrecht gaan afspreken
blijft het privaatrecht)
- Als België en Oekraïne een overeenkomst sluiten om wapens te leveren is
dit wel een overeenkomst tussen staten dus publiekrecht
- Als UKR aangevallen wordt door de Russen zijn er regels over wat je
mag doen en wat niet. Internationaal recht kan zeggen dat er
uitzonderingen zijn om geweld te gebruiken t.o.v. elkaar art. 2 lid 4
Handvest VN
1
Emma romont
,ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
Internationaal privaatrecht = gaat over conflicten tussen private personen
of bedrijven die een internationale link hebben vb. geschillen tussen burgers of
ondernemingen uit verschillende landen.
Internationaal publiekrecht = gaat over relaties tussen staten je
verbind je als staat om iets te doen of niet te doen vb. verbod om geweld te
gebruiken tegen je buurland, je doet iets of je doet iets niet (je onderwerpt je aan
bepaalde regels). Verbinden kan een gevolg zijn van macht
Conclusie:
Staten gaan zich verbinden: het zijn geen betrekkingen, maar
rechtsdomeinen. Je moet iets doen: je verbind je staat om iets te doen of niet
te doen. Hierdoor onderwerp je je aan bepaalde regels.
2. GEEN CENTRALE WETGVER
Werking op horizontale manier: opdat er geen hiërarchie is tussen degene die
de wet creëren/tussen de staten men is allemaal het hoogste gezag =
gelijkheid
De staten creëren het recht en kiezen al dan niet of ze zich hieraan onderwerpen
Bepaald of die participeert, en kan er ook niet door gebonden zijn
Wie instemming geeft, wil gebonden worden = anders ben je niet
gebonden door het recht
Vb. Strafhof in Den Haag
Staten mogen dus zelf beslissen of ze zich onderwerpen aan een bepaalde regel
en eenmaal dat ze zich onderwerpen zijn ze eraan gebonden en moeten ze de
regels volgen
3. GEEN CENTRALE RECHTSHANDAVER
- In het nationaal recht als je wetten niet respecteert: overheid verplicht je
om wetten te respecteren geldboetes, gevangenisstraffen, …
- Internationaal recht werkt op een andere manier, want het zijn de staten
zelf. Ze zijn tegelijk de wetgever als de onderhorigen
4. GEEN CENTRALE RECHTER
Er is niet een rechter die altijd bevoegdheid heeft om over een geschil te
oordelen, want de staten zijn soeverein en beslissen zelf of ze een zaak voor de
rechter willen brengen. De staat moet zijn instemming geven en samen de zaak
voor een hof willen brengen voordat een internationaal gerechtshof uitspraak
kan doen (staten zijn het hoogste gezag). De staten zouden niet meer soeverein
zijn als een rechter nog hoger gezag heeft (daarom komt de zaak tussen
Rusland en Oekraïne niet voor de rechter)
5. EIGEN RECHTSORDE IN WISSELWERKING MET DE NATIONALE
RECHTSORDEN
Internationaal en nationaal recht zijn gescheiden, maar werken toch
samen omdat ze anders geen efficiënte doeleinden kunnen bereiken vb. over
het milieu. Internationaal en nationaal recht hebben elkaar nodig en er is een
wisselwerking. In sommige staten werkt dit sneller dan anderen. Er zijn
verschillende modellen.
HOORCOLLEGE 2
2
Emma romont
,ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
DEEL I: WAT IS INTERNATIONAAL RECHT
DE GESCHIEDENIS VAN HET INTERNATIONAAL RECHT
1. DE VREDE VAN WESTFALEN (1648) het ontstaan van het
hedendaags internationaal recht
- Het internationaal recht wijzigt van aard: Het recht om te evolueren en
naast elkaar te kunnen bestaan wijzigt naar een recht van samenwerken.
Men beseft dat men minder efficiënt is als men alles probeert op te lossen
binnen de staat zelf. Samenwerken om internationale problemen op te
lossen (afspraken maken).
- Interstatelijke recht = alles wat tussen deze staten gebeurt valt onder
het internationaal recht. Als er geen staten zijn is er geen internationaal
recht.
Oorsprong van Staten: Om de oorsprong van internationaal recht te weten
moeten we dus kijken naar de oorsprong van staten.
- Oorsprong Egyptenaren en de Grieken. Zij hadden enkele kenmerken
van het internationaal recht dat we vandaag kennen, maar ze
functioneerden niet onder een overkoepelend systeem. De regels die daar
ontstonden zijn niet de regels die we vandaag kennen (niet overgenomen
in het internationaal recht van vandaag)
Het Verdrag van Westfalen = Europees verhaal en de oorsprong van het
internationaal recht van vandaag.
- Niet alleen Europa was bezig met internationaal recht, maar dat is niet
overgenomen naar het internationaal recht van bij ons dat we vandaag
kennen.
Periode van de godsdienstoorlog (concurrentie t.o.v. Katholieke godsdienst)
- In de 17e eeuw waren staten niet soeverein (staat niet hoogste gezag)
- Je had de kerk die bevoegdheden had over de staat de
godsdienstoorlog zorgde ervoor dat er nieuwe soort staten ontstonden die
niet meer onderdanig waren aan het gezag van de Paus en dus soeverein
waren.
- Verdrag van Westfalen = vredesverdrag
Begin van het internationaal recht omdat de soevereine staat ontstaan is.
1648 = de geboorte van internationaal recht omdat we op dat moment
soevereine staten krijgen die vormgeven aan het internationaal recht.
- Het is een Europees gebeuren waar een beperkt aantal Europese staten
besluiten iets nieuw te doen. Ze beginnen afspraken te maken en daaruit
ontstaat het internationaal recht.
- Gesloten tussen een beperkt aantal Europese actoren
Ze creëren een internationaal recht in hun voordeel. Dient als instrument
voor Europa om de rest v/d wereld te gaan overheersen (geen neutraal
internationaal recht)
Vb. kolonisatie
- Wanneer de VS onafhankelijk wordt is het niet meer enkel een Europees
gebeuren.
- Eind 19e eeuw komen een aantal Aziatische staten erbij vb. Japan
3
Emma romont
, ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
- Begin 20ste eeuw Russische revolutie: communisme komt aan de
macht en komt er een andere invloed (communisme) bij het internationaal
recht.
- Dekoloniseringsbeweging kolonies worden onafhankelijk en worden
ook deel van het internationaal recht (meerderheid niet-Europese staten)
Toch is het internationaal recht nog steeds eurocentrisch (niet
democratisch)
Periode na WOII: De Koude oorlog = moeilijke periode voor het internationaal
recht
- SU valt uiteen spanningen en einde koude oorlog
2. Evolutie van de statengemeenschap van een beperkt aantal
Europese staten naar een statengemeenschap met bijna 200
staten
Er zijn beperkingen om niet te groeien naar een statengemeenschap van 1000
staten
3. Van het recht van co-existentie naar een recht van coöperatie
Staten maken afspraken om soeverein naast elkaar te kunnen bestaan.
Gevolg van Westfalen: het ontstaan van soevereine staten. Zij hebben het
hoogste gezag en moeten daarover afspraken maken.
Hoe gaan we met elkaar om, afspraken, oorlog regels, …
Het recht van co-existentie:
De industriële revolutie zorgt ervoor dat staten afspraken moeten maken om
samen te werken.
- Afspraken over toegang tot de grondstoffen
Vb. grondstoffen liggen in andere landen ze maken afspraken i.p.v. oorlog
te voeren om toegang te krijgen tot grondstoffen (Conferentie van Berlijn)
Dit zorgt ervoor dat recht gaat van naast elkaar te bestaan (co-existentie)
naar samenwerken vb. toegang tot de grondstoffen, nieuwe markten, handel,
… (coöperatie) gebeurt met een hele reeks verdragen.
- In het internationaal recht ontstaan er nieuwe fora waar staten zoveel met
elkaar gaan samenwerken dat er internationale organisaties ontstaan.
Zo kunnen ze nog beter met elkaar gaan samenwerken
vb. de Raad van Europa staten komen samen om beter samen te werken
en betere oplossingen te vinden voor bepaald uitdagingen
Examenvraag: wat is het verdrag/ de vrede van Westfalen? Wat is er toen
gebeurt? Wat is de overgang van co-existentie naar coöperatie. Geef
voorbeelden?
HOOFDSTUK 2 - DEEL II: INTERNATIONAAL EN EUROPEES
RECHT
Internationale organisaties hebben ook de bevoegdheid om verdragen te sluiten
Doelstelling:
4
Emma romont
INLEIDING TOT HET RECHT SAMENVATTING – SEM 2
HOORCOLLEGE 1
HOOFDSTUK 1 - DEEL I: WAT IS INTERNATIONAAL RECHT?
Internationaal recht = internationaal publiekrecht
Basisconcepten internationaal publiekrecht:
1. Consensueel recht
2. Geen centrale wetgever (want staat is soeverein)
3. Geen centrale rechtshandhaver
4. Geen centrale rechter
5. Eigen rechtsorde die om effectief te zijn in wisselwerking met de nationale
rechtsorders functioneert (andere regels, subjecten, handhaving)
1. CONSENSUEEL RECHT (instemming van staten)
Het internationaal recht is het recht dat de relaties tussen staten regelt
(het recht tussen staten)
Nationaal recht = vb. Vlaams recht, Belgisch nationaal recht
Internationaal/Interstatelijk recht = het recht tussen staten
vb.
1. Diplomatiek recht: als de staten met elkaar spreken gebeurt dat via
vertegenwoordigers vb. diplomaten: zij hebben bepaalde voordelen omdat ze
vertegenwoordigers zijn vb. kunnen niet vervolgd worden, betalen geen
belastingen omdat zij de staat vertegenwoordigen
2. Consulair recht: vertegenwoordigers van een bepaald land in een ander
land waar je naartoe kan gaan bij problemen vb. identiteitskaart is vervalen
tijdens je verblijf i/h buitenland
3. Internationaal milieurecht
4. Internationaal strafrecht: internationale misdaden zoals oorlogsmisdrijven,
genocide worden vervolgd op internationaal niveau door het internationaal
Strafhof
5. Internationaal investeringsrecht:
Internationaal recht verschilt duidelijk van vreemd recht
Vreemd recht vb. Duits recht (hier weten wij niks van) internationaal recht
vb. tussen België en Duitsland
Internationaal recht ≠ vreemd recht
- Stel er wordt gevraagd welk recht van toepassing is in een bepaald geval
(vb. 2 mensen van verschillende landen willen trouwen) welk rechtsstelsel
is van toepassing? Dit is geen internationaal publiekrecht, maar
privaatrecht (zelfs als de staten onderling huwelijksrecht gaan afspreken
blijft het privaatrecht)
- Als België en Oekraïne een overeenkomst sluiten om wapens te leveren is
dit wel een overeenkomst tussen staten dus publiekrecht
- Als UKR aangevallen wordt door de Russen zijn er regels over wat je
mag doen en wat niet. Internationaal recht kan zeggen dat er
uitzonderingen zijn om geweld te gebruiken t.o.v. elkaar art. 2 lid 4
Handvest VN
1
Emma romont
,ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
Internationaal privaatrecht = gaat over conflicten tussen private personen
of bedrijven die een internationale link hebben vb. geschillen tussen burgers of
ondernemingen uit verschillende landen.
Internationaal publiekrecht = gaat over relaties tussen staten je
verbind je als staat om iets te doen of niet te doen vb. verbod om geweld te
gebruiken tegen je buurland, je doet iets of je doet iets niet (je onderwerpt je aan
bepaalde regels). Verbinden kan een gevolg zijn van macht
Conclusie:
Staten gaan zich verbinden: het zijn geen betrekkingen, maar
rechtsdomeinen. Je moet iets doen: je verbind je staat om iets te doen of niet
te doen. Hierdoor onderwerp je je aan bepaalde regels.
2. GEEN CENTRALE WETGVER
Werking op horizontale manier: opdat er geen hiërarchie is tussen degene die
de wet creëren/tussen de staten men is allemaal het hoogste gezag =
gelijkheid
De staten creëren het recht en kiezen al dan niet of ze zich hieraan onderwerpen
Bepaald of die participeert, en kan er ook niet door gebonden zijn
Wie instemming geeft, wil gebonden worden = anders ben je niet
gebonden door het recht
Vb. Strafhof in Den Haag
Staten mogen dus zelf beslissen of ze zich onderwerpen aan een bepaalde regel
en eenmaal dat ze zich onderwerpen zijn ze eraan gebonden en moeten ze de
regels volgen
3. GEEN CENTRALE RECHTSHANDAVER
- In het nationaal recht als je wetten niet respecteert: overheid verplicht je
om wetten te respecteren geldboetes, gevangenisstraffen, …
- Internationaal recht werkt op een andere manier, want het zijn de staten
zelf. Ze zijn tegelijk de wetgever als de onderhorigen
4. GEEN CENTRALE RECHTER
Er is niet een rechter die altijd bevoegdheid heeft om over een geschil te
oordelen, want de staten zijn soeverein en beslissen zelf of ze een zaak voor de
rechter willen brengen. De staat moet zijn instemming geven en samen de zaak
voor een hof willen brengen voordat een internationaal gerechtshof uitspraak
kan doen (staten zijn het hoogste gezag). De staten zouden niet meer soeverein
zijn als een rechter nog hoger gezag heeft (daarom komt de zaak tussen
Rusland en Oekraïne niet voor de rechter)
5. EIGEN RECHTSORDE IN WISSELWERKING MET DE NATIONALE
RECHTSORDEN
Internationaal en nationaal recht zijn gescheiden, maar werken toch
samen omdat ze anders geen efficiënte doeleinden kunnen bereiken vb. over
het milieu. Internationaal en nationaal recht hebben elkaar nodig en er is een
wisselwerking. In sommige staten werkt dit sneller dan anderen. Er zijn
verschillende modellen.
HOORCOLLEGE 2
2
Emma romont
,ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
DEEL I: WAT IS INTERNATIONAAL RECHT
DE GESCHIEDENIS VAN HET INTERNATIONAAL RECHT
1. DE VREDE VAN WESTFALEN (1648) het ontstaan van het
hedendaags internationaal recht
- Het internationaal recht wijzigt van aard: Het recht om te evolueren en
naast elkaar te kunnen bestaan wijzigt naar een recht van samenwerken.
Men beseft dat men minder efficiënt is als men alles probeert op te lossen
binnen de staat zelf. Samenwerken om internationale problemen op te
lossen (afspraken maken).
- Interstatelijke recht = alles wat tussen deze staten gebeurt valt onder
het internationaal recht. Als er geen staten zijn is er geen internationaal
recht.
Oorsprong van Staten: Om de oorsprong van internationaal recht te weten
moeten we dus kijken naar de oorsprong van staten.
- Oorsprong Egyptenaren en de Grieken. Zij hadden enkele kenmerken
van het internationaal recht dat we vandaag kennen, maar ze
functioneerden niet onder een overkoepelend systeem. De regels die daar
ontstonden zijn niet de regels die we vandaag kennen (niet overgenomen
in het internationaal recht van vandaag)
Het Verdrag van Westfalen = Europees verhaal en de oorsprong van het
internationaal recht van vandaag.
- Niet alleen Europa was bezig met internationaal recht, maar dat is niet
overgenomen naar het internationaal recht van bij ons dat we vandaag
kennen.
Periode van de godsdienstoorlog (concurrentie t.o.v. Katholieke godsdienst)
- In de 17e eeuw waren staten niet soeverein (staat niet hoogste gezag)
- Je had de kerk die bevoegdheden had over de staat de
godsdienstoorlog zorgde ervoor dat er nieuwe soort staten ontstonden die
niet meer onderdanig waren aan het gezag van de Paus en dus soeverein
waren.
- Verdrag van Westfalen = vredesverdrag
Begin van het internationaal recht omdat de soevereine staat ontstaan is.
1648 = de geboorte van internationaal recht omdat we op dat moment
soevereine staten krijgen die vormgeven aan het internationaal recht.
- Het is een Europees gebeuren waar een beperkt aantal Europese staten
besluiten iets nieuw te doen. Ze beginnen afspraken te maken en daaruit
ontstaat het internationaal recht.
- Gesloten tussen een beperkt aantal Europese actoren
Ze creëren een internationaal recht in hun voordeel. Dient als instrument
voor Europa om de rest v/d wereld te gaan overheersen (geen neutraal
internationaal recht)
Vb. kolonisatie
- Wanneer de VS onafhankelijk wordt is het niet meer enkel een Europees
gebeuren.
- Eind 19e eeuw komen een aantal Aziatische staten erbij vb. Japan
3
Emma romont
, ITR-samenvatting SEM 2 - 2026
- Begin 20ste eeuw Russische revolutie: communisme komt aan de
macht en komt er een andere invloed (communisme) bij het internationaal
recht.
- Dekoloniseringsbeweging kolonies worden onafhankelijk en worden
ook deel van het internationaal recht (meerderheid niet-Europese staten)
Toch is het internationaal recht nog steeds eurocentrisch (niet
democratisch)
Periode na WOII: De Koude oorlog = moeilijke periode voor het internationaal
recht
- SU valt uiteen spanningen en einde koude oorlog
2. Evolutie van de statengemeenschap van een beperkt aantal
Europese staten naar een statengemeenschap met bijna 200
staten
Er zijn beperkingen om niet te groeien naar een statengemeenschap van 1000
staten
3. Van het recht van co-existentie naar een recht van coöperatie
Staten maken afspraken om soeverein naast elkaar te kunnen bestaan.
Gevolg van Westfalen: het ontstaan van soevereine staten. Zij hebben het
hoogste gezag en moeten daarover afspraken maken.
Hoe gaan we met elkaar om, afspraken, oorlog regels, …
Het recht van co-existentie:
De industriële revolutie zorgt ervoor dat staten afspraken moeten maken om
samen te werken.
- Afspraken over toegang tot de grondstoffen
Vb. grondstoffen liggen in andere landen ze maken afspraken i.p.v. oorlog
te voeren om toegang te krijgen tot grondstoffen (Conferentie van Berlijn)
Dit zorgt ervoor dat recht gaat van naast elkaar te bestaan (co-existentie)
naar samenwerken vb. toegang tot de grondstoffen, nieuwe markten, handel,
… (coöperatie) gebeurt met een hele reeks verdragen.
- In het internationaal recht ontstaan er nieuwe fora waar staten zoveel met
elkaar gaan samenwerken dat er internationale organisaties ontstaan.
Zo kunnen ze nog beter met elkaar gaan samenwerken
vb. de Raad van Europa staten komen samen om beter samen te werken
en betere oplossingen te vinden voor bepaald uitdagingen
Examenvraag: wat is het verdrag/ de vrede van Westfalen? Wat is er toen
gebeurt? Wat is de overgang van co-existentie naar coöperatie. Geef
voorbeelden?
HOOFDSTUK 2 - DEEL II: INTERNATIONAAL EN EUROPEES
RECHT
Internationale organisaties hebben ook de bevoegdheid om verdragen te sluiten
Doelstelling:
4
Emma romont
