Table of Contents
MODULE 12. TOEPASSINGEN VAN HET IS-LM-AD-AS MODEL..........................................................................3
1. INLEIDING.........................................................................................................................................................3
2. GROTE DEPRESSIE VAN DE JAREN 1930..................................................................................................................3
Roaring twenties.............................................................................................................................................3
Neergang 1930-1932......................................................................................................................................3
Herstel vanaf 1933..........................................................................................................................................5
3. GREAT INFLATION VAN DE JAREN 1970...................................................................................................................7
Inleiding...........................................................................................................................................................7
Einde jaren 1960..............................................................................................................................................7
Vraag- en aanbodschokken.............................................................................................................................8
Prijs- en beleidseffecten...................................................................................................................................8
4. TIJDPERK VAN ONCONVENTIONEEL MONETAIR BELEID (2008 - …)................................................................................9
Inleiding...........................................................................................................................................................9
Balans van de Fed............................................................................................................................................9
Bankreserves en geldaanbod........................................................................................................................10
Liquiditeitsval................................................................................................................................................10
Liquiditeitsval en monetair beleid.................................................................................................................11
Prijseffecten...................................................................................................................................................11
Budgettair beleid als alternatief....................................................................................................................11
5. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................12
Schokken........................................................................................................................................................12
Speciale gevallen en uitbreidingen................................................................................................................12
MODULE 13. OPEN ECONOMIE- MUNDELL-FLEMING MODEL EN IS-LM-BP MODEL (H15)..............................13
1. INLEIDING.......................................................................................................................................................13
Mundell-Fleming model................................................................................................................................13
IS-LM-BP model.............................................................................................................................................13
3 kernvoorspellingen.....................................................................................................................................13
2. MUNDELL-FLEMING MODEL...............................................................................................................................13
Veronderstellingen........................................................................................................................................13
Goederenmarkt.............................................................................................................................................14
Geldmarkt......................................................................................................................................................15
3. KLEINE OPEN ECONOMIE MET VLOTTENDE WISSELKOERSEN.......................................................................................16
Inleiding.........................................................................................................................................................16
Fiscaal beleid.................................................................................................................................................16
Monetair beleid.............................................................................................................................................17
Handelsbeleid................................................................................................................................................17
Samenvatting................................................................................................................................................18
4. KLEINE OPEN ECONOMIE MET VASTE WISSELKOERSEN..............................................................................................18
Inleiding.........................................................................................................................................................18
Interventie bij depreciatie.............................................................................................................................18
Interventie bij appreciatie.............................................................................................................................19
Fiscaal beleid.................................................................................................................................................19
Monetair beleid.............................................................................................................................................20
Handelsbeleid................................................................................................................................................20
Samenvatting................................................................................................................................................20
5. IS-LM-BP MODEL............................................................................................................................................20
Inleiding.........................................................................................................................................................20
Betalingsbalans.............................................................................................................................................21
BP-curve.........................................................................................................................................................21
Evenwicht......................................................................................................................................................22
Onevenwicht..................................................................................................................................................22
Beleidseffectiviteit.........................................................................................................................................23
1
, 6. CONCLUSIE..................................................................................................................................................... 24
Vlottende wisselkoersen................................................................................................................................24
Vaste wisselkoersen.......................................................................................................................................24
7. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................24
MODULE 14. OPEN ECONOMIE TOEPASSINGEN IS-LM-BP MODEL.................................................................25
1. INLEIDING.......................................................................................................................................................25
2. VALUTACRISES................................................................................................................................................. 25
Historische voorbeelden................................................................................................................................25
Gemeenschappelijk patroon.........................................................................................................................25
Interventie en reserves..................................................................................................................................26
Opgave wisselkoers en depreciatie...............................................................................................................26
3. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................26
MODULE 15. GEAGGREGEERDE AANBOD EN DE MODERNE PHILLIPSCURVE (CH16)......................................27
1. PRIJZENMODEL................................................................................................................................................27
Inleiding.........................................................................................................................................................27
Uitgangspunt.................................................................................................................................................27
Bedrijven met flexibele prijzen......................................................................................................................27
Bedrijven met sticky prices............................................................................................................................27
Geaggregeerde prijsniveau...........................................................................................................................27
2. PHILLIPSCURVE................................................................................................................................................ 28
Inleiding.........................................................................................................................................................28
Afleiding........................................................................................................................................................28
Interpretatie..................................................................................................................................................29
Relatie met de ASKT-curve..............................................................................................................................29
3. BELEIDSAFWEGING...........................................................................................................................................29
Inleiding.........................................................................................................................................................29
4. INFLATIEVERWACHTINGEN..................................................................................................................................30
Adaptieve verwachtingen..............................................................................................................................30
Rationele verwachtingen...............................................................................................................................31
Adaptieve versus rationele verwachtingen...................................................................................................32
Verankeren van inflatieverwachtingen.........................................................................................................32
5. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................33
2
,Module 12. Toepassingen van het IS-LM-AD-AS model
1. Inleiding
- toepassing van IS-LM-AD-AS-model op 3 toepassingen uit de echte wereld
Hoe kunnen we de gezamenlijke evolutie van de rente t, productie Y en
prijsniveau P tijdens de Grote Depressie van de jaren 1930 verklaren?
- we bespreken kleine uitbreidingen of speciale gevallen van het IS-LM-AD-AS-
kader:
- debt deflation (Grote Depressie)
- liquiditeitsval (tijdperk van onconventioneel monetair beleid)
- de Grote Depressie van de jaren 1930 is een episode met ongekend hoge
werkloosheid en een grote krimp in de Amerikaanse productie
- we kunnen de Grote Depressie opdelen in 3 tijdsperioden
(1) uitgangspunt: bloeiende economie in de ‘roaring twenties’
(2) beurscrash van 1929 en neergang van de economie in 1930-1932
(3) herstelperiode vanaf 1933
Hoe komt dit tot uiting in het IS-LM-AD-AS-kader? Komen de modelvoorspellingen
overeen met empirische data?
2. Grote depressie van de jaren 1930
Roaring twenties
- tijdens de roaring twenties groeide het Amerikaanse bbp snel, en was de output
gap positief
- werkloosheid was zeer laag (rond 3%), inflatie van goederen en diensten was
volatiel maar ook laag (meestal dicht bij 0%)
- er waren ‘booms’ zowel in termen van huishoudconsumptie als woningbouw en
bedrijfsinvesteringen, deels gevoed door hoge schuldenlast
- aandelenmarkt- en vastgoedprijzen stegen snel, evenals de mate van
inkomens- en vermogensongelijkheid
Neergang 1930-1932
Beurscrash
- Amerikaanse aandelenmarkten storten in
1929 en de jaren daarna in
3
, - in 1929 op ‘Black Thursday’ is de beruchte beurscrash van Wall Street, wat het
einde van de roaring twenties voorstelt en de start van een zware economische
neergang
- door het massale verlies van miljarden dollars aan vermogen werd er
onzekerheid bij huishoudens gecreëerd > huishoudens gingen meer sparen en
bedrijven zetten hun investeringen stop
- paniek op beurs sloeg direct op het bredere financiële systeem en dit leidde tot
grootschalige bank runs waarbij huishoudens massaal hun geld probeerden op te
nemen bij commerciële banken
- bank runs en veel commerciële banken gingen failliet, dit zorgde voor een
daling in de geldvoorraad
Schokken
Hoe komt dit tot uiting in het IS-LM-AD-AS-model?
Schok 1: huishoudens houden meer geld aan omdat ze veiligheid zoeken
> de autonome geldvraag stijgt (van L D0,1naar L D0,2)
Schok 2: huishoudens willen meer sparen vanwege onzekerheid en dalend
vermogen > de marginale consumptieneiging daalt (van c 1 naar c 2)
Schok 3: bedrijven worden pessimistisch en hebben moeite om leningen te
verkrijgen > autonome investeringen dalen (van I 0,1naar I 0,2)
Schok 4: huishoudens hebben moeite om hypotheekleningen te verkrijgen
voor woningbouw > autonome investeringen dalen opnieuw
Schok 5: de ineenstorting van het banksysteem triggert een daling in het
nominale geldaanbod (van M 1 naar M 2)
de Amerikaanse economie werd daarom getroffen door een groot aantal
negatieve vraagschokken
1) De IS-curve verschuift naar links: voor een gegeven rente r verlaagt de daling
in autonome investeringen (van I 0,1naar I 0,2) en de marginale consumptieneiging
van (van c 1 naar c 2), de vraag naar goederen en diensten (of equivalent, verlaagt
Y in het Keynesiaans kruismodel)
2) De LM-curve verschuift naar boven: voor een gegeven inkomen Y verhoogt de
stijging in autonome geldvraag (van L D0,1naar L D0,2) en daling in het nominale
geldaanbod (van M 1 naar M 2), de rente r corresponderend met
geldmarktevenwicht
3) De AD-curve verschuift naar links: door (1) en (2) te combineren wordt een
nieuw IS-LM-evenwicht bereikt op een lager productieniveau voor een gegeven
prijsniveau P
4) Er wordt een nieuw AD-AS-evenwicht verkregen op een lager productieniveau
Y (van Y 1 naar Y 3) en bij een lager prijsniveau (van P1 naar P3)
Debt deflation
4
MODULE 12. TOEPASSINGEN VAN HET IS-LM-AD-AS MODEL..........................................................................3
1. INLEIDING.........................................................................................................................................................3
2. GROTE DEPRESSIE VAN DE JAREN 1930..................................................................................................................3
Roaring twenties.............................................................................................................................................3
Neergang 1930-1932......................................................................................................................................3
Herstel vanaf 1933..........................................................................................................................................5
3. GREAT INFLATION VAN DE JAREN 1970...................................................................................................................7
Inleiding...........................................................................................................................................................7
Einde jaren 1960..............................................................................................................................................7
Vraag- en aanbodschokken.............................................................................................................................8
Prijs- en beleidseffecten...................................................................................................................................8
4. TIJDPERK VAN ONCONVENTIONEEL MONETAIR BELEID (2008 - …)................................................................................9
Inleiding...........................................................................................................................................................9
Balans van de Fed............................................................................................................................................9
Bankreserves en geldaanbod........................................................................................................................10
Liquiditeitsval................................................................................................................................................10
Liquiditeitsval en monetair beleid.................................................................................................................11
Prijseffecten...................................................................................................................................................11
Budgettair beleid als alternatief....................................................................................................................11
5. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................12
Schokken........................................................................................................................................................12
Speciale gevallen en uitbreidingen................................................................................................................12
MODULE 13. OPEN ECONOMIE- MUNDELL-FLEMING MODEL EN IS-LM-BP MODEL (H15)..............................13
1. INLEIDING.......................................................................................................................................................13
Mundell-Fleming model................................................................................................................................13
IS-LM-BP model.............................................................................................................................................13
3 kernvoorspellingen.....................................................................................................................................13
2. MUNDELL-FLEMING MODEL...............................................................................................................................13
Veronderstellingen........................................................................................................................................13
Goederenmarkt.............................................................................................................................................14
Geldmarkt......................................................................................................................................................15
3. KLEINE OPEN ECONOMIE MET VLOTTENDE WISSELKOERSEN.......................................................................................16
Inleiding.........................................................................................................................................................16
Fiscaal beleid.................................................................................................................................................16
Monetair beleid.............................................................................................................................................17
Handelsbeleid................................................................................................................................................17
Samenvatting................................................................................................................................................18
4. KLEINE OPEN ECONOMIE MET VASTE WISSELKOERSEN..............................................................................................18
Inleiding.........................................................................................................................................................18
Interventie bij depreciatie.............................................................................................................................18
Interventie bij appreciatie.............................................................................................................................19
Fiscaal beleid.................................................................................................................................................19
Monetair beleid.............................................................................................................................................20
Handelsbeleid................................................................................................................................................20
Samenvatting................................................................................................................................................20
5. IS-LM-BP MODEL............................................................................................................................................20
Inleiding.........................................................................................................................................................20
Betalingsbalans.............................................................................................................................................21
BP-curve.........................................................................................................................................................21
Evenwicht......................................................................................................................................................22
Onevenwicht..................................................................................................................................................22
Beleidseffectiviteit.........................................................................................................................................23
1
, 6. CONCLUSIE..................................................................................................................................................... 24
Vlottende wisselkoersen................................................................................................................................24
Vaste wisselkoersen.......................................................................................................................................24
7. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................24
MODULE 14. OPEN ECONOMIE TOEPASSINGEN IS-LM-BP MODEL.................................................................25
1. INLEIDING.......................................................................................................................................................25
2. VALUTACRISES................................................................................................................................................. 25
Historische voorbeelden................................................................................................................................25
Gemeenschappelijk patroon.........................................................................................................................25
Interventie en reserves..................................................................................................................................26
Opgave wisselkoers en depreciatie...............................................................................................................26
3. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................26
MODULE 15. GEAGGREGEERDE AANBOD EN DE MODERNE PHILLIPSCURVE (CH16)......................................27
1. PRIJZENMODEL................................................................................................................................................27
Inleiding.........................................................................................................................................................27
Uitgangspunt.................................................................................................................................................27
Bedrijven met flexibele prijzen......................................................................................................................27
Bedrijven met sticky prices............................................................................................................................27
Geaggregeerde prijsniveau...........................................................................................................................27
2. PHILLIPSCURVE................................................................................................................................................ 28
Inleiding.........................................................................................................................................................28
Afleiding........................................................................................................................................................28
Interpretatie..................................................................................................................................................29
Relatie met de ASKT-curve..............................................................................................................................29
3. BELEIDSAFWEGING...........................................................................................................................................29
Inleiding.........................................................................................................................................................29
4. INFLATIEVERWACHTINGEN..................................................................................................................................30
Adaptieve verwachtingen..............................................................................................................................30
Rationele verwachtingen...............................................................................................................................31
Adaptieve versus rationele verwachtingen...................................................................................................32
Verankeren van inflatieverwachtingen.........................................................................................................32
5. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES...............................................................................................................................33
2
,Module 12. Toepassingen van het IS-LM-AD-AS model
1. Inleiding
- toepassing van IS-LM-AD-AS-model op 3 toepassingen uit de echte wereld
Hoe kunnen we de gezamenlijke evolutie van de rente t, productie Y en
prijsniveau P tijdens de Grote Depressie van de jaren 1930 verklaren?
- we bespreken kleine uitbreidingen of speciale gevallen van het IS-LM-AD-AS-
kader:
- debt deflation (Grote Depressie)
- liquiditeitsval (tijdperk van onconventioneel monetair beleid)
- de Grote Depressie van de jaren 1930 is een episode met ongekend hoge
werkloosheid en een grote krimp in de Amerikaanse productie
- we kunnen de Grote Depressie opdelen in 3 tijdsperioden
(1) uitgangspunt: bloeiende economie in de ‘roaring twenties’
(2) beurscrash van 1929 en neergang van de economie in 1930-1932
(3) herstelperiode vanaf 1933
Hoe komt dit tot uiting in het IS-LM-AD-AS-kader? Komen de modelvoorspellingen
overeen met empirische data?
2. Grote depressie van de jaren 1930
Roaring twenties
- tijdens de roaring twenties groeide het Amerikaanse bbp snel, en was de output
gap positief
- werkloosheid was zeer laag (rond 3%), inflatie van goederen en diensten was
volatiel maar ook laag (meestal dicht bij 0%)
- er waren ‘booms’ zowel in termen van huishoudconsumptie als woningbouw en
bedrijfsinvesteringen, deels gevoed door hoge schuldenlast
- aandelenmarkt- en vastgoedprijzen stegen snel, evenals de mate van
inkomens- en vermogensongelijkheid
Neergang 1930-1932
Beurscrash
- Amerikaanse aandelenmarkten storten in
1929 en de jaren daarna in
3
, - in 1929 op ‘Black Thursday’ is de beruchte beurscrash van Wall Street, wat het
einde van de roaring twenties voorstelt en de start van een zware economische
neergang
- door het massale verlies van miljarden dollars aan vermogen werd er
onzekerheid bij huishoudens gecreëerd > huishoudens gingen meer sparen en
bedrijven zetten hun investeringen stop
- paniek op beurs sloeg direct op het bredere financiële systeem en dit leidde tot
grootschalige bank runs waarbij huishoudens massaal hun geld probeerden op te
nemen bij commerciële banken
- bank runs en veel commerciële banken gingen failliet, dit zorgde voor een
daling in de geldvoorraad
Schokken
Hoe komt dit tot uiting in het IS-LM-AD-AS-model?
Schok 1: huishoudens houden meer geld aan omdat ze veiligheid zoeken
> de autonome geldvraag stijgt (van L D0,1naar L D0,2)
Schok 2: huishoudens willen meer sparen vanwege onzekerheid en dalend
vermogen > de marginale consumptieneiging daalt (van c 1 naar c 2)
Schok 3: bedrijven worden pessimistisch en hebben moeite om leningen te
verkrijgen > autonome investeringen dalen (van I 0,1naar I 0,2)
Schok 4: huishoudens hebben moeite om hypotheekleningen te verkrijgen
voor woningbouw > autonome investeringen dalen opnieuw
Schok 5: de ineenstorting van het banksysteem triggert een daling in het
nominale geldaanbod (van M 1 naar M 2)
de Amerikaanse economie werd daarom getroffen door een groot aantal
negatieve vraagschokken
1) De IS-curve verschuift naar links: voor een gegeven rente r verlaagt de daling
in autonome investeringen (van I 0,1naar I 0,2) en de marginale consumptieneiging
van (van c 1 naar c 2), de vraag naar goederen en diensten (of equivalent, verlaagt
Y in het Keynesiaans kruismodel)
2) De LM-curve verschuift naar boven: voor een gegeven inkomen Y verhoogt de
stijging in autonome geldvraag (van L D0,1naar L D0,2) en daling in het nominale
geldaanbod (van M 1 naar M 2), de rente r corresponderend met
geldmarktevenwicht
3) De AD-curve verschuift naar links: door (1) en (2) te combineren wordt een
nieuw IS-LM-evenwicht bereikt op een lager productieniveau voor een gegeven
prijsniveau P
4) Er wordt een nieuw AD-AS-evenwicht verkregen op een lager productieniveau
Y (van Y 1 naar Y 3) en bij een lager prijsniveau (van P1 naar P3)
Debt deflation
4
