Forensische psychiatrie
Inleiding
Wat is forensische psychiatrie?
Raakvlak tussen psychologie en recht
Scheiding in het wetssysteem was nodig
Een stukje geschiedenis
Schets van waar de specialisatie ontstaan is:
1. Cesare lombroso + dochter Gina: belangrijke grondlegger criminologie
a. Lombroso deed veel voor criminologische theorieën
b. Frenologie (onzin), zien aan gelaat of iemand een zedenfeit heeft gepleegd
i. Zeer seksistische en racistische uitspraken
2. Emil Kraepelin: grondleggers psychiatrie
a. Classificatiesysteem gemaakt
b. Basis van systemen die we nog steeds gebruiken: DSM
c. Geen voorstander van vrouwenrechten en LGBTQ, heeft dit verwerkt in
classificatiesysteem
i. Sinds jaren 80 is LGBTQ uit systeem gehaald
ii. Maar nog steeds rare dingen in het systeem
3. Ziekenhuis: Broadmoor
Therapeutic jurisprudence
1. = Hoe je zo weinig mogelijk schade kan toebrengen aan rechtssysteem
2. Preventie: hoe gaan we dit doen zodat het niet meer gebeurt?
a. Iemand gewoon naar de gevangenis sturen om later vrij te laten heeft
negatieve effecten
b. Gevangenis zonder meer is anti therapeutisch
c. Meer therapeutisch maken?
i. Forensische psychiatrie
ii. Kijken hoeveel risico iemand loopt op gevaar of terugval
iii. Welke soort zorg heeft iemand nodig?
iv. Wachtlijsten voor mensen zijn vaak zeer lang
v. Iemand straffen niet nodig, werkt niet preventief
1. Wat heeft deze persoon nodig: afvragen
Medisch vs. juridisch
1. Psychiaters komen vanuit de medische kant, moeten samenwerken met de
juridische kant
2. Artsen zijn het niet gewoon dat patiënten niet vrijwillig om hulp vragen
a. Onvrijwillig: Patiënten kunnen bvb behandeling niet opvolgen
3. Justitie wilt een zwart wit beeld op de psychiatrie
a. Is de patiënt weer in orde of gaat die hervallen
b. Het is een psychiatrisch proces!
4. Asymmetrische relatie:
a. Justitie heeft het laatste woord over wat psychiaters doen
, b. Goede behandeling kan bvb onderbroken worden omdat patiënt terug
een gevaar is voor de maatschappij
i. Heel moeilijk
5. Beroepsgeheim
a. Als zorgverlener heb je dit
b. Heel streng, je mag zelf niet zeggen dat patiënt in behandeling is
c. Uitzondering: als de persoon de afdelingsregels schendt
d. Als de justitie iets moet weten dan kan er een gesprek gevoerd
worden waarbij justitie bijzit, de patiënt kan dit dan zelf vertellen
Medisch vs. maatschappelijk
1. Mensen die feiten hebben gepleegd worden anders bekeken door de maatschappij
a. Minder kansen
b. Manier waarop zorgverleners zich presenteren is belangrijk
i. Je moet niet raar doen over de behandeling die je geeft
ii. Ook deftig aangeven aan ziekenhuis hoe je werkt
iii. Veel vooroordelen over mensen die zedenfeiten hebben gepleegd
iv. Publieke opinie doet ertoe
1. Bepaald bv ook hoeveel geld er naar de
forensische psychiatrie gaat
2. Politieke schommelingen
2. Recidieven beperken en maatschappij beschermen als doelen van de forensische
psychiatrie
a. Vrijheid van de patiënten bepalen
b. Risico-denken: inschatting maken: moeilijke beslissing
i. Soms loopt het mis
ii. Slecht in publieke oog staan: grote gevolgen
Wat doet een forensisch psychiater?
1. Expertise
a. Op elk niveau van het rechtssysteem:
i. Strafrechtelijk/niet-strafrechtelijk
ii. Vredegerecht
1. Niet alleen beperkt tot forensisch psychiaters
2. Beschermende observatiemaatregel: BOM
a. = gedwongen opname/collocatie
b. Iemand met psychiatrische aandoening heeft
dringend behandeling nodig, niet per se politie en
justitie inschakelen
c. Iemand is bvb psychotisch en bedreigd partner
i. Partner moet beschermd worden en
persoon heeft zorg nodig
ii. Is hier een BOM voor nodig? Kan ieder
welke arts zijn, niet alleen psychiater kan
deze beslissing maken
d. 3 criteria:
i. Aanwezigheid van PA en heeft impact
op wilsbekwaamheid
ii. Aanwezigheid van gevaar
(voor zichzelf/andere)
, iii. Geen alternatieve hulp mogelijk
e. 2 procedures:
i. Spoedprocedure: aanvrager (familie/politie) en
procureur nodig, dan blijft de persoon in de
afdeling, daar blijft die even, achteraf wordt er
bekeken of de procedure nodig is of niet, als
het wel nodig is doorloopt persoon de volledige
procedure
ii. Gewone procedure: gaat via vrederechter (niet
procureur), gesprek met patiënt, kijkt of patiënt
procedure nodig heeft, maatregel duurt 14
dagen
f. Veel lange wachttijden
i. Maar ziekenhuis mag geen patiënten weigeren
1. Bewindvoering
a. Goederen: niet in staat om financiën te regelen
i. Bvb: persoon met bipolaire stoornis
1. In manische episode is persoon niet in
staat om normale impulscontrole te
hebben, bvb heel veel geld uitgeven en
veel schulden opbouwen
ii. Bij bewindvoering worden de financiën
geblokkeerd. Bewindvoerder gaat dan de
financiën regelen. Aanvragen van persoon
gaan via bewindvoerder
iii. Een hele beperkende maatregel
iv. Bewindvoerder is vaak advocaat, maar kan
ook familie zijn
1. Advocaat wordt geprefereerd
b. Persoon:
i. Persoon is niet meer geacht om
goede beslissingen te maken over
zichzelf
1. Bvb impulsief trouwen met iemand
2. Bij mensen met zwaar
mentale beperking
3. Bewindvoerder beperkt beslissingen
van de persoon
4. Kan tijdelijk of permanent zijn
5. Bewindvoering kan stopgezet
worden wanneer persoon stabiel
blijkt te zijn
ii. Heel beperkende maatregelen bij mensen
die zelf geen feiten hebben gepleegd
c. Bijstand vs. vertegenwoordiging
i. Bijstand: het lukt wel maar persoon heeft
wat hulp nodig, vrijwillig, advies geven,
controle wordt niet weggenomen
iii. Correctionele rechtbank
1. Toerekeningsvatbaarheid
, 2. Behandeling
a. Twee groepen
i. Inschatting maken
ii. Behandeling maken
iii. Psychiater kan wel beide rollen opnemen, maar niet op dezelfde plek
b. Meerdere stelsels
i. Internering
ii. Vrijheid onder voorwaarden:
1. Wanneer er nog geen beoordeling is geweest
2. Behandeling kan dus nog niet gestart worden want feiten
zijn nog niet bewezen
3. Ambulante behandelaars doen dit gemakkelijker
4. Mensen kunnen wel bij psychiater voor andere
psychische problemen, bv depressie
iii. Reactie op jeugddelict
c. Meerdere aanpakken
i. RNR en GLM
1. RNR: je moet afstemmen op het risico
a. Hoog risico: hoog intensief behandelen
b. Laag risico: laag intensief behandelen
c. Needs: wat heb je nodig om herval te preventeren
d. Responsivity: behandeling afstemmen op
verschillende specifieke groepen
2. GLM: Hoe kunnen we persoon zo goed mogelijk leven geven
a. Wilt kijken naar persoonlijk sociaal netwerk van
de patiënt
b. Naar sterkte kant kijken van persoon
i. Hoe kunnen we aan de slag gaan met
deze sterktes en hoe kunnen we ze
vergroten
ii. Behandelingen worden residentieel en ambulant gegeven
1. Veel verschillende vormen
iii. Behandel Week in psychiatrisch ziekenhuis
1. Individuele en groepsgesprekken
2. groepsgesprekken in leefgroepen
a. Delict ketting bekijken (hoe is het zover kunnen komen)
i. Bespreken in groep: van elkaar leren
ii. Mensen proberen zichzelf goed te praten, je
kan zin geven aan hun motieven en elkaar
daarin helpen
3. Individueel: Mensen verder in persoonlijk proces helpen
a. Nadeel in groep: niet veel diepgang
iv. Farmacotherapie
1. Medicatie
2. Bvb medische castratie bij hyperseksuele mensen
v. Psychotherapie
1. Therapeutisch interventie, werken aan traumas, verslavingen
aanpakken
Inleiding
Wat is forensische psychiatrie?
Raakvlak tussen psychologie en recht
Scheiding in het wetssysteem was nodig
Een stukje geschiedenis
Schets van waar de specialisatie ontstaan is:
1. Cesare lombroso + dochter Gina: belangrijke grondlegger criminologie
a. Lombroso deed veel voor criminologische theorieën
b. Frenologie (onzin), zien aan gelaat of iemand een zedenfeit heeft gepleegd
i. Zeer seksistische en racistische uitspraken
2. Emil Kraepelin: grondleggers psychiatrie
a. Classificatiesysteem gemaakt
b. Basis van systemen die we nog steeds gebruiken: DSM
c. Geen voorstander van vrouwenrechten en LGBTQ, heeft dit verwerkt in
classificatiesysteem
i. Sinds jaren 80 is LGBTQ uit systeem gehaald
ii. Maar nog steeds rare dingen in het systeem
3. Ziekenhuis: Broadmoor
Therapeutic jurisprudence
1. = Hoe je zo weinig mogelijk schade kan toebrengen aan rechtssysteem
2. Preventie: hoe gaan we dit doen zodat het niet meer gebeurt?
a. Iemand gewoon naar de gevangenis sturen om later vrij te laten heeft
negatieve effecten
b. Gevangenis zonder meer is anti therapeutisch
c. Meer therapeutisch maken?
i. Forensische psychiatrie
ii. Kijken hoeveel risico iemand loopt op gevaar of terugval
iii. Welke soort zorg heeft iemand nodig?
iv. Wachtlijsten voor mensen zijn vaak zeer lang
v. Iemand straffen niet nodig, werkt niet preventief
1. Wat heeft deze persoon nodig: afvragen
Medisch vs. juridisch
1. Psychiaters komen vanuit de medische kant, moeten samenwerken met de
juridische kant
2. Artsen zijn het niet gewoon dat patiënten niet vrijwillig om hulp vragen
a. Onvrijwillig: Patiënten kunnen bvb behandeling niet opvolgen
3. Justitie wilt een zwart wit beeld op de psychiatrie
a. Is de patiënt weer in orde of gaat die hervallen
b. Het is een psychiatrisch proces!
4. Asymmetrische relatie:
a. Justitie heeft het laatste woord over wat psychiaters doen
, b. Goede behandeling kan bvb onderbroken worden omdat patiënt terug
een gevaar is voor de maatschappij
i. Heel moeilijk
5. Beroepsgeheim
a. Als zorgverlener heb je dit
b. Heel streng, je mag zelf niet zeggen dat patiënt in behandeling is
c. Uitzondering: als de persoon de afdelingsregels schendt
d. Als de justitie iets moet weten dan kan er een gesprek gevoerd
worden waarbij justitie bijzit, de patiënt kan dit dan zelf vertellen
Medisch vs. maatschappelijk
1. Mensen die feiten hebben gepleegd worden anders bekeken door de maatschappij
a. Minder kansen
b. Manier waarop zorgverleners zich presenteren is belangrijk
i. Je moet niet raar doen over de behandeling die je geeft
ii. Ook deftig aangeven aan ziekenhuis hoe je werkt
iii. Veel vooroordelen over mensen die zedenfeiten hebben gepleegd
iv. Publieke opinie doet ertoe
1. Bepaald bv ook hoeveel geld er naar de
forensische psychiatrie gaat
2. Politieke schommelingen
2. Recidieven beperken en maatschappij beschermen als doelen van de forensische
psychiatrie
a. Vrijheid van de patiënten bepalen
b. Risico-denken: inschatting maken: moeilijke beslissing
i. Soms loopt het mis
ii. Slecht in publieke oog staan: grote gevolgen
Wat doet een forensisch psychiater?
1. Expertise
a. Op elk niveau van het rechtssysteem:
i. Strafrechtelijk/niet-strafrechtelijk
ii. Vredegerecht
1. Niet alleen beperkt tot forensisch psychiaters
2. Beschermende observatiemaatregel: BOM
a. = gedwongen opname/collocatie
b. Iemand met psychiatrische aandoening heeft
dringend behandeling nodig, niet per se politie en
justitie inschakelen
c. Iemand is bvb psychotisch en bedreigd partner
i. Partner moet beschermd worden en
persoon heeft zorg nodig
ii. Is hier een BOM voor nodig? Kan ieder
welke arts zijn, niet alleen psychiater kan
deze beslissing maken
d. 3 criteria:
i. Aanwezigheid van PA en heeft impact
op wilsbekwaamheid
ii. Aanwezigheid van gevaar
(voor zichzelf/andere)
, iii. Geen alternatieve hulp mogelijk
e. 2 procedures:
i. Spoedprocedure: aanvrager (familie/politie) en
procureur nodig, dan blijft de persoon in de
afdeling, daar blijft die even, achteraf wordt er
bekeken of de procedure nodig is of niet, als
het wel nodig is doorloopt persoon de volledige
procedure
ii. Gewone procedure: gaat via vrederechter (niet
procureur), gesprek met patiënt, kijkt of patiënt
procedure nodig heeft, maatregel duurt 14
dagen
f. Veel lange wachttijden
i. Maar ziekenhuis mag geen patiënten weigeren
1. Bewindvoering
a. Goederen: niet in staat om financiën te regelen
i. Bvb: persoon met bipolaire stoornis
1. In manische episode is persoon niet in
staat om normale impulscontrole te
hebben, bvb heel veel geld uitgeven en
veel schulden opbouwen
ii. Bij bewindvoering worden de financiën
geblokkeerd. Bewindvoerder gaat dan de
financiën regelen. Aanvragen van persoon
gaan via bewindvoerder
iii. Een hele beperkende maatregel
iv. Bewindvoerder is vaak advocaat, maar kan
ook familie zijn
1. Advocaat wordt geprefereerd
b. Persoon:
i. Persoon is niet meer geacht om
goede beslissingen te maken over
zichzelf
1. Bvb impulsief trouwen met iemand
2. Bij mensen met zwaar
mentale beperking
3. Bewindvoerder beperkt beslissingen
van de persoon
4. Kan tijdelijk of permanent zijn
5. Bewindvoering kan stopgezet
worden wanneer persoon stabiel
blijkt te zijn
ii. Heel beperkende maatregelen bij mensen
die zelf geen feiten hebben gepleegd
c. Bijstand vs. vertegenwoordiging
i. Bijstand: het lukt wel maar persoon heeft
wat hulp nodig, vrijwillig, advies geven,
controle wordt niet weggenomen
iii. Correctionele rechtbank
1. Toerekeningsvatbaarheid
, 2. Behandeling
a. Twee groepen
i. Inschatting maken
ii. Behandeling maken
iii. Psychiater kan wel beide rollen opnemen, maar niet op dezelfde plek
b. Meerdere stelsels
i. Internering
ii. Vrijheid onder voorwaarden:
1. Wanneer er nog geen beoordeling is geweest
2. Behandeling kan dus nog niet gestart worden want feiten
zijn nog niet bewezen
3. Ambulante behandelaars doen dit gemakkelijker
4. Mensen kunnen wel bij psychiater voor andere
psychische problemen, bv depressie
iii. Reactie op jeugddelict
c. Meerdere aanpakken
i. RNR en GLM
1. RNR: je moet afstemmen op het risico
a. Hoog risico: hoog intensief behandelen
b. Laag risico: laag intensief behandelen
c. Needs: wat heb je nodig om herval te preventeren
d. Responsivity: behandeling afstemmen op
verschillende specifieke groepen
2. GLM: Hoe kunnen we persoon zo goed mogelijk leven geven
a. Wilt kijken naar persoonlijk sociaal netwerk van
de patiënt
b. Naar sterkte kant kijken van persoon
i. Hoe kunnen we aan de slag gaan met
deze sterktes en hoe kunnen we ze
vergroten
ii. Behandelingen worden residentieel en ambulant gegeven
1. Veel verschillende vormen
iii. Behandel Week in psychiatrisch ziekenhuis
1. Individuele en groepsgesprekken
2. groepsgesprekken in leefgroepen
a. Delict ketting bekijken (hoe is het zover kunnen komen)
i. Bespreken in groep: van elkaar leren
ii. Mensen proberen zichzelf goed te praten, je
kan zin geven aan hun motieven en elkaar
daarin helpen
3. Individueel: Mensen verder in persoonlijk proces helpen
a. Nadeel in groep: niet veel diepgang
iv. Farmacotherapie
1. Medicatie
2. Bvb medische castratie bij hyperseksuele mensen
v. Psychotherapie
1. Therapeutisch interventie, werken aan traumas, verslavingen
aanpakken
