ORTHOPEDAGOGIEK
Lotte Claessens
,INLEIDING
SITUERING VAN OPLEIDINGSONDERDEEL
Pedagogiek:
- ped -> kinderen
- agogiek -> doelgericht handelen
- pedagogiek -> doelgericht handelen met kinderen / opvoeding
Pedagogische wetenschappen:
- opvoeding, ondersteuning, ontwikkelen, …
- mens-in-ontwikkeling
- kinderen, jongeren én volwassenen
- individu in complexe wereld
- individuele, contextuele en relationele factoren
- systeemgericht (micro, meso, macro)
Orthopedagogiek:
- juist handelen met kinderen
- ortho -> de juiste manier
- ethisch en betekenisvol handelen in maatschappelijk kwetsbare opvoedings- en leefsituaties
- missies: leefsituaties verbeteren, hogere kwaliteit van leven en participatie in maatschappij
- vroeger nadruk op herstellen, corrigeren en oplossen van problemen
- grote diversiteit aan werkvormen, doelgroepen en activiteiten
Klassieke visie: nadruk op afwijkingen en stoornissen
Moderne visie: focus op globaliteit van opvoedingssituatie waarin verschillende actoren betrokken zijn
EVOLUTIES IN NAAMGEVING VAN ORTHOPEDAGOGIEK
Heilpedagogiek:
- behandelen en genezen van stoornissen en problemen
Speciale pedagogiek:
- accent op specifieke benaderingen
- bv: bepaalde doelgroep zoals personen met verstandelijke of fysieke beperking
- in Vlaanderen: bijzondere orthopedagogiek
Orthopedagogiek:
- sinds eind jaren 1940
- naar aanleiding van pejoratieve bijklank van voorvoegsel ‘heil’
1
,Klinische orthopedagogiek:
- pleonastisch
- klinische aspect wordt al onder prefix ‘ortho’ begrepen
INTERNATIONALE SITUATIE
Orthopedagogiek soms verschillende invullingen en omschrijvingen in verschillende landen
Internationaal minder duidelijk waar orthopedagogiek voor staat
International Society of Professional Heilpaedagogic Organizations:
- internationale beroepsvereniging pedagogen
- Nederland, Zwitserland, Duitsland, Slovakije, Hongarije en Luxemburg
IDENTITEIT VAN ORTHOPEDAGOGIEK
Focus van individu naar sociale omgeving
Evolutie van wetenschap oplossen problemen naar wetenschap ondersteunen van mensen en netwerk
Evolutie hangt samen met belangrijke paradigmaomslag
Van individuele kijk op handicap naar sociaal-ecologische benadering
Focus op relatie tussen individuele competenties en beperkingen en uitdagingen van samenleving
Mensen ondersteunen bij overbruggen van discrepantie tussen mogelijkheden en verwachtingen
Nadruk op mensenrechten, burgerschap en inclusie
Kritisch kijken naar etikettering (gevolg: stigmatisering en uitsluiting)
Self-advocacy:
- eigen krachten en mogelijkheden
- volwaardige participatie aan samenleving
Orthopedagogiek als handelingswetenschap:
- handelen in opvoedingssituaties die door betrokkenen als moeilijk worden ervaren (kern)
- handicap of stoornis niet centraal
- gerichtheid op verbeteren van opvoedingssituaties via handelen
2
, HOOFDSTUK 2: PERSONEN MET
VERSTANDELIJKE BEPERKING (DEEL I)
MENSBEELDEN
1° Onaangepasten:
- voor 1800
- weinig aandacht voor gehandicapten
- aan lot overgelaten, verwaarlozing
- ‘je hoort er niet bij’
- individueel probleem
2° Sukkelaars:
- vanaf 1800
- ondersteuning bieden
- instellingen
- individueel probleem
3° (Genetische) afwijking:
- horen niet in bloedlijn
- uitroeien want anders grote kost
- we moeten er vanaf (doden of steriliseren)
- eugenetica: genetische eigenschappen verbeteren
- individueel probleem
4° Burger:
- jaren ‘90
- iemand met beperking is ook een burger
- iedereen mag participeren
- iedereen recht op goede levenskwaliteit
- diversiteit
Soorten:
- uitsluiting
- segregatie
- integratie
- inclusie
3
Lotte Claessens
,INLEIDING
SITUERING VAN OPLEIDINGSONDERDEEL
Pedagogiek:
- ped -> kinderen
- agogiek -> doelgericht handelen
- pedagogiek -> doelgericht handelen met kinderen / opvoeding
Pedagogische wetenschappen:
- opvoeding, ondersteuning, ontwikkelen, …
- mens-in-ontwikkeling
- kinderen, jongeren én volwassenen
- individu in complexe wereld
- individuele, contextuele en relationele factoren
- systeemgericht (micro, meso, macro)
Orthopedagogiek:
- juist handelen met kinderen
- ortho -> de juiste manier
- ethisch en betekenisvol handelen in maatschappelijk kwetsbare opvoedings- en leefsituaties
- missies: leefsituaties verbeteren, hogere kwaliteit van leven en participatie in maatschappij
- vroeger nadruk op herstellen, corrigeren en oplossen van problemen
- grote diversiteit aan werkvormen, doelgroepen en activiteiten
Klassieke visie: nadruk op afwijkingen en stoornissen
Moderne visie: focus op globaliteit van opvoedingssituatie waarin verschillende actoren betrokken zijn
EVOLUTIES IN NAAMGEVING VAN ORTHOPEDAGOGIEK
Heilpedagogiek:
- behandelen en genezen van stoornissen en problemen
Speciale pedagogiek:
- accent op specifieke benaderingen
- bv: bepaalde doelgroep zoals personen met verstandelijke of fysieke beperking
- in Vlaanderen: bijzondere orthopedagogiek
Orthopedagogiek:
- sinds eind jaren 1940
- naar aanleiding van pejoratieve bijklank van voorvoegsel ‘heil’
1
,Klinische orthopedagogiek:
- pleonastisch
- klinische aspect wordt al onder prefix ‘ortho’ begrepen
INTERNATIONALE SITUATIE
Orthopedagogiek soms verschillende invullingen en omschrijvingen in verschillende landen
Internationaal minder duidelijk waar orthopedagogiek voor staat
International Society of Professional Heilpaedagogic Organizations:
- internationale beroepsvereniging pedagogen
- Nederland, Zwitserland, Duitsland, Slovakije, Hongarije en Luxemburg
IDENTITEIT VAN ORTHOPEDAGOGIEK
Focus van individu naar sociale omgeving
Evolutie van wetenschap oplossen problemen naar wetenschap ondersteunen van mensen en netwerk
Evolutie hangt samen met belangrijke paradigmaomslag
Van individuele kijk op handicap naar sociaal-ecologische benadering
Focus op relatie tussen individuele competenties en beperkingen en uitdagingen van samenleving
Mensen ondersteunen bij overbruggen van discrepantie tussen mogelijkheden en verwachtingen
Nadruk op mensenrechten, burgerschap en inclusie
Kritisch kijken naar etikettering (gevolg: stigmatisering en uitsluiting)
Self-advocacy:
- eigen krachten en mogelijkheden
- volwaardige participatie aan samenleving
Orthopedagogiek als handelingswetenschap:
- handelen in opvoedingssituaties die door betrokkenen als moeilijk worden ervaren (kern)
- handicap of stoornis niet centraal
- gerichtheid op verbeteren van opvoedingssituaties via handelen
2
, HOOFDSTUK 2: PERSONEN MET
VERSTANDELIJKE BEPERKING (DEEL I)
MENSBEELDEN
1° Onaangepasten:
- voor 1800
- weinig aandacht voor gehandicapten
- aan lot overgelaten, verwaarlozing
- ‘je hoort er niet bij’
- individueel probleem
2° Sukkelaars:
- vanaf 1800
- ondersteuning bieden
- instellingen
- individueel probleem
3° (Genetische) afwijking:
- horen niet in bloedlijn
- uitroeien want anders grote kost
- we moeten er vanaf (doden of steriliseren)
- eugenetica: genetische eigenschappen verbeteren
- individueel probleem
4° Burger:
- jaren ‘90
- iemand met beperking is ook een burger
- iedereen mag participeren
- iedereen recht op goede levenskwaliteit
- diversiteit
Soorten:
- uitsluiting
- segregatie
- integratie
- inclusie
3
