1
, Introductie
Klassieke theoretische oriëntaties en hun Sleutelfiguren
2
, Hoofdstuk 1 = inleiding tot persoonlijkheidstheorieën
Overzicht :
Wat is persoonlijkheid?
Wat is een theorie?
Waarom bestaan er meerdere theorieën?
Wat maakt een theorie zinvol?
Dimensies voor een concept over de ‘mensheid’ (cf. humanity)
Onderzoek naar persoonlijkheidstheorieën
Niet-Westerse benaderingen van persoonlijkheid
1. Wat is persoonlijkheid?
Woord komt van “persona” , Latijns voor “masker”
o Mensen droegen maskers tijdens een theatervoorstelling, hier speelden ze
vaak de rol die ze speelde tijdens hun leven, een soort façade.
Definitie persoonlijkheid:
o Een patroon van relatief permanente karaktertrekken (traits) en unieke
kenmerken die zowel voor consistentie als individualiteit zorgen in het
gedrag van een persoon
Traits (trekken)
o Zijn consistent over de tijd
o Zorgen voor individuele verschillen in gedrag
o Zijn stabiel over situaties
Kenmerken
o Zijn unieke kwaliteiten (bv. temperament, intelligentie hangen samen met
informatieverwerking en cognitie)
Bv. Een baby die openstaat voor prikkels wordt later vaak een
extraverte persoonlijkheid, baby’s die niet openstaan voor prikkels
worden later vaak introverte personen
3
, 2. Wat is een theorie?
Definitie theorie:
o Een set van gerelateerde veronderstellingen die wetenschappers toelaten om
op basis van logisch deductief redeneren testbare hypotheses te formuleren
o Dit is verschillend van volkswijsheden en moet in verband staan met bruikbare
wetenschappelijke concepten.
Een theorie is verwant met, maar verschillend van:
o Speculatie: een theorie moet verbonden worden aan empirische data en
wetenschap die op wetenschappelijke wijze is verzameld.
Theorieën berusten vaak op speculaties
Theorie is meer dan gewoon speculeren
o Hypothese: dit is een specifiek vermoeden dat getest kan worden aan de
hand van de wetenschappelijke methode.
Theorie is algemener dan hypothesen het kan meerdere hypothesen
genereren
o Taxonomie: dit is een classificatie(systeem) volgens natuurlijke relaties.
Vaak wordt er een taxonomie uitgewerkt en ontstaan hier daarna
hypothesen uit, denk hierbij aan de big five theorie.
Elk wetenschap heeft een bepaalde soort taxonomie nodig
Ze genereren niet noodzakelijk hypothesen, wat een belangrijke
voorwaarde is voor theorieën
3. Waarom bestaan er meerdere theorieën?
Psychologen en wetenschappers hebben verschillende persoonlijke
achtergronden, zoals hun ervaringen tijdens de kindertijd en interpersoonlijke
relaties
Daarbuiten hebben ze verschillende filosofische oriëntaties
De data die ze kiezen om te observeren is verschillend
En ze hebben allemaal een unieke manier om naar de wereld te kijken
4
, Introductie
Klassieke theoretische oriëntaties en hun Sleutelfiguren
2
, Hoofdstuk 1 = inleiding tot persoonlijkheidstheorieën
Overzicht :
Wat is persoonlijkheid?
Wat is een theorie?
Waarom bestaan er meerdere theorieën?
Wat maakt een theorie zinvol?
Dimensies voor een concept over de ‘mensheid’ (cf. humanity)
Onderzoek naar persoonlijkheidstheorieën
Niet-Westerse benaderingen van persoonlijkheid
1. Wat is persoonlijkheid?
Woord komt van “persona” , Latijns voor “masker”
o Mensen droegen maskers tijdens een theatervoorstelling, hier speelden ze
vaak de rol die ze speelde tijdens hun leven, een soort façade.
Definitie persoonlijkheid:
o Een patroon van relatief permanente karaktertrekken (traits) en unieke
kenmerken die zowel voor consistentie als individualiteit zorgen in het
gedrag van een persoon
Traits (trekken)
o Zijn consistent over de tijd
o Zorgen voor individuele verschillen in gedrag
o Zijn stabiel over situaties
Kenmerken
o Zijn unieke kwaliteiten (bv. temperament, intelligentie hangen samen met
informatieverwerking en cognitie)
Bv. Een baby die openstaat voor prikkels wordt later vaak een
extraverte persoonlijkheid, baby’s die niet openstaan voor prikkels
worden later vaak introverte personen
3
, 2. Wat is een theorie?
Definitie theorie:
o Een set van gerelateerde veronderstellingen die wetenschappers toelaten om
op basis van logisch deductief redeneren testbare hypotheses te formuleren
o Dit is verschillend van volkswijsheden en moet in verband staan met bruikbare
wetenschappelijke concepten.
Een theorie is verwant met, maar verschillend van:
o Speculatie: een theorie moet verbonden worden aan empirische data en
wetenschap die op wetenschappelijke wijze is verzameld.
Theorieën berusten vaak op speculaties
Theorie is meer dan gewoon speculeren
o Hypothese: dit is een specifiek vermoeden dat getest kan worden aan de
hand van de wetenschappelijke methode.
Theorie is algemener dan hypothesen het kan meerdere hypothesen
genereren
o Taxonomie: dit is een classificatie(systeem) volgens natuurlijke relaties.
Vaak wordt er een taxonomie uitgewerkt en ontstaan hier daarna
hypothesen uit, denk hierbij aan de big five theorie.
Elk wetenschap heeft een bepaalde soort taxonomie nodig
Ze genereren niet noodzakelijk hypothesen, wat een belangrijke
voorwaarde is voor theorieën
3. Waarom bestaan er meerdere theorieën?
Psychologen en wetenschappers hebben verschillende persoonlijke
achtergronden, zoals hun ervaringen tijdens de kindertijd en interpersoonlijke
relaties
Daarbuiten hebben ze verschillende filosofische oriëntaties
De data die ze kiezen om te observeren is verschillend
En ze hebben allemaal een unieke manier om naar de wereld te kijken
4
