Klassieke genetica
Leerpad - klassieke genetica
Mendeliaanse overerving
Splitsings of segregatie wet
➢ Bij vorming van gameten (= eicel & zaadecel) worden de factoren van elkaar gescheiden &
bevinden ze zich in enkelvoudige vorm
➢ Bij versmelting van de ei- & de zaadcel wordt de dubbele toestand hersteld
➢ Welke individuele gameten bij de bevruchting samen komen is een zuiver toevallige
gebeurtenis
Dominatie of uniformiteitswet
➢ De erfelijke eigenschappen worden gecontroleerd door afzonderlijke & onsplitsbare
eenheden
➢ Wanneer beide factoren aanwezig zijn komt enkel de dominante tot uiting (principe van
dominantie)
➢ Bij hogere organismen komen de erfelijke factoren steeds in tweevoud voor - 1 factor
afkomstig van de vader & 1 factor afkomstig van de moeder
Onafhankelijkheid of reciprociteitswet
➢ Wanneer de overerving van meerdere kenmerken gezamenlijk wordt gevolgd - dan kunnen
deze als volkomen onafhankelijk van elkaar beschouwd worden
➢ De allelen van het ene gen segregeren tijdens de vorming van de gameten dus volledig los
van de allelen van een ander gen
Toepassingen van wetten
Het vierkant van Punnett
➢ Men maakt een raster
➢ De mogelijke gameten - gevormd door de ene ouder zet men in de bovenste rij & de
mogelijke gameten - gevormd door de andere ouder in de linkerkolom
➢ Het maakt hierbij niet uit waar men de moeder of de vader zet
➢ Meestal zet men echter de vrouwelijke gameten bovenaan & de mannelijke gameten links
Het vertakking diagram
➢ Het opmaken van een vierkant van Punnett kan behoorlijk omslachtig zijn
➢ Een alternatieve manier om het resultaat van een kruising te voorspellen is het vertakking
diagram
➢ Wanneer we hetzelfde voorbeeld nemen van hierboven bekomt met het volgende diagram
➢ Het vertakking diagram bekijkt men per kenmerk
1
, Stamboomanalyse
➢ In de stamboom wordt een patroon van verticale overerving snel waargenomen - waarbij de
eigenschap zich manifesteert bij ongeveer de helft van de individuen in elke generatie
➢ Een individu met de eigenschap heeft een kans van 50% om het kenmerk door te geven aan
elk afzonderlijk nageslacht - wat een weerspiegeling is van de segregatie van een mutant of
een normaal allel in de gameet die betrokken is bij de bevruchting
Oefening overerving 1 & 2 kenmerken
Monogeen of digeen
1. Men kruist een paarse bloem met een witte bloem
- Monogeen
2. Men kruist een ruwharige witte cavia met een gladharige zwarte cavia
- Digeen
3. Men kruist een erwtenplant met axiale paarse bloemen met een erwtenplant met
eindstandige witte bloemen
- Digeen
Welke verschillende gameten kunnen er gevormd worden
4. Genotype GG
- G
5. Genotype Gg
- G & g
6. Genotype AABB
- AB
7. Genotype AaBB
AB & aB
8. Genotype AaBb
- AB - Ab - aB & ab
Geef het genotype van de F1 generatie
9. Parentes AA & BB
- AB
10.Parentes aa & BB
- aB
2
Leerpad - klassieke genetica
Mendeliaanse overerving
Splitsings of segregatie wet
➢ Bij vorming van gameten (= eicel & zaadecel) worden de factoren van elkaar gescheiden &
bevinden ze zich in enkelvoudige vorm
➢ Bij versmelting van de ei- & de zaadcel wordt de dubbele toestand hersteld
➢ Welke individuele gameten bij de bevruchting samen komen is een zuiver toevallige
gebeurtenis
Dominatie of uniformiteitswet
➢ De erfelijke eigenschappen worden gecontroleerd door afzonderlijke & onsplitsbare
eenheden
➢ Wanneer beide factoren aanwezig zijn komt enkel de dominante tot uiting (principe van
dominantie)
➢ Bij hogere organismen komen de erfelijke factoren steeds in tweevoud voor - 1 factor
afkomstig van de vader & 1 factor afkomstig van de moeder
Onafhankelijkheid of reciprociteitswet
➢ Wanneer de overerving van meerdere kenmerken gezamenlijk wordt gevolgd - dan kunnen
deze als volkomen onafhankelijk van elkaar beschouwd worden
➢ De allelen van het ene gen segregeren tijdens de vorming van de gameten dus volledig los
van de allelen van een ander gen
Toepassingen van wetten
Het vierkant van Punnett
➢ Men maakt een raster
➢ De mogelijke gameten - gevormd door de ene ouder zet men in de bovenste rij & de
mogelijke gameten - gevormd door de andere ouder in de linkerkolom
➢ Het maakt hierbij niet uit waar men de moeder of de vader zet
➢ Meestal zet men echter de vrouwelijke gameten bovenaan & de mannelijke gameten links
Het vertakking diagram
➢ Het opmaken van een vierkant van Punnett kan behoorlijk omslachtig zijn
➢ Een alternatieve manier om het resultaat van een kruising te voorspellen is het vertakking
diagram
➢ Wanneer we hetzelfde voorbeeld nemen van hierboven bekomt met het volgende diagram
➢ Het vertakking diagram bekijkt men per kenmerk
1
, Stamboomanalyse
➢ In de stamboom wordt een patroon van verticale overerving snel waargenomen - waarbij de
eigenschap zich manifesteert bij ongeveer de helft van de individuen in elke generatie
➢ Een individu met de eigenschap heeft een kans van 50% om het kenmerk door te geven aan
elk afzonderlijk nageslacht - wat een weerspiegeling is van de segregatie van een mutant of
een normaal allel in de gameet die betrokken is bij de bevruchting
Oefening overerving 1 & 2 kenmerken
Monogeen of digeen
1. Men kruist een paarse bloem met een witte bloem
- Monogeen
2. Men kruist een ruwharige witte cavia met een gladharige zwarte cavia
- Digeen
3. Men kruist een erwtenplant met axiale paarse bloemen met een erwtenplant met
eindstandige witte bloemen
- Digeen
Welke verschillende gameten kunnen er gevormd worden
4. Genotype GG
- G
5. Genotype Gg
- G & g
6. Genotype AABB
- AB
7. Genotype AaBB
AB & aB
8. Genotype AaBb
- AB - Ab - aB & ab
Geef het genotype van de F1 generatie
9. Parentes AA & BB
- AB
10.Parentes aa & BB
- aB
2
