Begrippenlijst h1-3
HOOFDSTUK 1 – PSYCHOMETRIE
Psychometrie = de wetenschappelijke studie van de kwaliteit van
psychologische testen. Focus ligt op psychologische testen en assessment,
maar psychometrie is ook toepasbaar op andere domeinen zoals
criminologie, economie en educatiewetenschappen.
Psychologische test = een systematische procedure om het gedrag van
twee of meer personen te vergelijken (inter-individuele verschillen), of om
het gedrag van één persoon op verschillende momenten te vergelijken
(intra-individuele verschillen). Of een test kwalitatief goed of slecht is, doet
er niet toe voor de definitie.
Inter-individuele verschillen = verschillen tussen personen onderling op
een bepaald psychologisch kenmerk (bv. de ene persoon scoort hoger op
intelligentie dan de andere).
Intra-individuele verschillen = verschillen binnen één persoon over tijd of
in verschillende situaties (bv. iemand scoort op twee verschillende
momenten anders op een stresstest).
Testing = een relatief eenvoudig proces waarbij een psychologische test
wordt afgenomen van een persoon en men tot een specifieke score op de
test komt.
Assessment = een complex proces waarbij meerdere psychologische
testen worden afgenomen, aangevuld met informatie uit andere bronnen
zoals interviews en observaties, om zo tot een holistisch beeld te komen
over het functioneren van een persoon.
APGAR-test = een test die bij de geboorte wordt afgenomen waarbij
pasgeborenen worden geëvalueerd op 5 kenmerken: ademhaling, reflexen,
spiertonus, pols en kleur. Score (5 × /2): lager dan 7/10 wijst op een
,probleem waarbij men mogelijk medisch moet ingrijpen. Voorbeeld van
hoe psychologische testen al vroeg in het leven een rol spelen.
Kenmerken van psychologische testen = testen gebruiken systematische
procedures, leveren een staal van gedrag op, leveren een testscore op,
maken gebruik van normen en voorspellen gedrag buiten de test.
Staal van gedrag = een test bestaat uit een eindig aantal items (vragen,
stellingen of opdrachten) die een representatief staal vormen van het
gedrag dat men wil meten. De items hoeven geen rechtstreekse
afspiegeling te zijn van het te meten gedrag.
Items = de individuele vragen, stellingen of opdrachten waaruit een test
bestaat. De selectie van items is cruciaal: ze moeten een representatief
staal vormen van het te meten construct.
Itempool = een grote lijst van vragen die allemaal bruikbaar zouden
kunnen zijn voor een test. Uit de itempool worden vervolgens de beste
items geselecteerd op basis van psychometrische kenmerken.
Systematische procedures (drie niveaus) = psychologische testen
hanteren systematische procedures op drie niveaus: testontwikkeling
(wetenschappelijk onderzoek), testafname (gestandaardiseerde manier)
en testscoring en interpretatie (objectief of subjectief scoringsschema).
Testontwikkeling = het ontwikkelen van psychologische testen op basis
van wetenschappelijk onderzoek. Stappen: itempool opstellen, beste items
selecteren (o.b.v. betrouwbaarheid, predictieve validiteit,
testaccuraatheid), en de psychometrische kwaliteit regelmatig opnieuw
testen.
Gestandaardiseerde testafname = het op een vaste, uniforme manier
afnemen van een test bij iedereen, zodat resultaten achteraf makkelijk
vergeleken kunnen worden.
, Objectieve scoring = scoring via een op voorhand opgesteld schema
waarbij aan elke antwoordoptie een vaste waarde wordt toegekend (bv.
zelfbeoordelingsvragenlijsten).
Subjectieve scoring = scoring waarbij er geen vaste antwoordsleutel is
maar enkel richtlijnen om bepaalde kenmerken van antwoorden te
beoordelen (bv. de Rorschach inktvlekkentest).
Construct = een abstract psychologisch begrip of kenmerk dat men wil
meten (bv. intelligentie, depressie, creativiteit). Psychologische testen
meten geen fysisch bestaand “ding” maar abstracties die bruikbaar zijn
om gedrag buiten de testomstandigheden te voorspellen.
Testscore = een schatting van de mate waarin een psychologisch kenmerk
bij een persoon aanwezig is. Elke testscore bevat een zekere meetfout.
Formule: X = T + e, waarbij X = geobserveerde score, T = ware score (true
score) en e = meetfout (error).
Ware score (T) = de werkelijke waarde van het construct bij een persoon.
Niet rechtstreeks observeerbaar. Hoeft niet onveranderlijk te zijn.
Meetfout (e) = het verschil tussen de geobserveerde score en de ware
score. Veroorzaakt door toevallige factoren (bv. slecht geslapen, afleiding).
De meetfout zal nooit 0 zijn en varieert per persoon.
Normen = een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef
die representatief is voor een populatie. Worden gebruikt om de score van
een nieuwe persoon te vergelijken met een referentiegroep. Niet elke test
heeft normen (kost tijd en geld, en niet altijd nodig).
Norm-referenced test = een test waarbij normen gebruikt worden om
scores te interpreteren. De score van een persoon wordt vergeleken met
de scores van een representatieve steekproef.
HOOFDSTUK 1 – PSYCHOMETRIE
Psychometrie = de wetenschappelijke studie van de kwaliteit van
psychologische testen. Focus ligt op psychologische testen en assessment,
maar psychometrie is ook toepasbaar op andere domeinen zoals
criminologie, economie en educatiewetenschappen.
Psychologische test = een systematische procedure om het gedrag van
twee of meer personen te vergelijken (inter-individuele verschillen), of om
het gedrag van één persoon op verschillende momenten te vergelijken
(intra-individuele verschillen). Of een test kwalitatief goed of slecht is, doet
er niet toe voor de definitie.
Inter-individuele verschillen = verschillen tussen personen onderling op
een bepaald psychologisch kenmerk (bv. de ene persoon scoort hoger op
intelligentie dan de andere).
Intra-individuele verschillen = verschillen binnen één persoon over tijd of
in verschillende situaties (bv. iemand scoort op twee verschillende
momenten anders op een stresstest).
Testing = een relatief eenvoudig proces waarbij een psychologische test
wordt afgenomen van een persoon en men tot een specifieke score op de
test komt.
Assessment = een complex proces waarbij meerdere psychologische
testen worden afgenomen, aangevuld met informatie uit andere bronnen
zoals interviews en observaties, om zo tot een holistisch beeld te komen
over het functioneren van een persoon.
APGAR-test = een test die bij de geboorte wordt afgenomen waarbij
pasgeborenen worden geëvalueerd op 5 kenmerken: ademhaling, reflexen,
spiertonus, pols en kleur. Score (5 × /2): lager dan 7/10 wijst op een
,probleem waarbij men mogelijk medisch moet ingrijpen. Voorbeeld van
hoe psychologische testen al vroeg in het leven een rol spelen.
Kenmerken van psychologische testen = testen gebruiken systematische
procedures, leveren een staal van gedrag op, leveren een testscore op,
maken gebruik van normen en voorspellen gedrag buiten de test.
Staal van gedrag = een test bestaat uit een eindig aantal items (vragen,
stellingen of opdrachten) die een representatief staal vormen van het
gedrag dat men wil meten. De items hoeven geen rechtstreekse
afspiegeling te zijn van het te meten gedrag.
Items = de individuele vragen, stellingen of opdrachten waaruit een test
bestaat. De selectie van items is cruciaal: ze moeten een representatief
staal vormen van het te meten construct.
Itempool = een grote lijst van vragen die allemaal bruikbaar zouden
kunnen zijn voor een test. Uit de itempool worden vervolgens de beste
items geselecteerd op basis van psychometrische kenmerken.
Systematische procedures (drie niveaus) = psychologische testen
hanteren systematische procedures op drie niveaus: testontwikkeling
(wetenschappelijk onderzoek), testafname (gestandaardiseerde manier)
en testscoring en interpretatie (objectief of subjectief scoringsschema).
Testontwikkeling = het ontwikkelen van psychologische testen op basis
van wetenschappelijk onderzoek. Stappen: itempool opstellen, beste items
selecteren (o.b.v. betrouwbaarheid, predictieve validiteit,
testaccuraatheid), en de psychometrische kwaliteit regelmatig opnieuw
testen.
Gestandaardiseerde testafname = het op een vaste, uniforme manier
afnemen van een test bij iedereen, zodat resultaten achteraf makkelijk
vergeleken kunnen worden.
, Objectieve scoring = scoring via een op voorhand opgesteld schema
waarbij aan elke antwoordoptie een vaste waarde wordt toegekend (bv.
zelfbeoordelingsvragenlijsten).
Subjectieve scoring = scoring waarbij er geen vaste antwoordsleutel is
maar enkel richtlijnen om bepaalde kenmerken van antwoorden te
beoordelen (bv. de Rorschach inktvlekkentest).
Construct = een abstract psychologisch begrip of kenmerk dat men wil
meten (bv. intelligentie, depressie, creativiteit). Psychologische testen
meten geen fysisch bestaand “ding” maar abstracties die bruikbaar zijn
om gedrag buiten de testomstandigheden te voorspellen.
Testscore = een schatting van de mate waarin een psychologisch kenmerk
bij een persoon aanwezig is. Elke testscore bevat een zekere meetfout.
Formule: X = T + e, waarbij X = geobserveerde score, T = ware score (true
score) en e = meetfout (error).
Ware score (T) = de werkelijke waarde van het construct bij een persoon.
Niet rechtstreeks observeerbaar. Hoeft niet onveranderlijk te zijn.
Meetfout (e) = het verschil tussen de geobserveerde score en de ware
score. Veroorzaakt door toevallige factoren (bv. slecht geslapen, afleiding).
De meetfout zal nooit 0 zijn en varieert per persoon.
Normen = een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef
die representatief is voor een populatie. Worden gebruikt om de score van
een nieuwe persoon te vergelijken met een referentiegroep. Niet elke test
heeft normen (kost tijd en geld, en niet altijd nodig).
Norm-referenced test = een test waarbij normen gebruikt worden om
scores te interpreteren. De score van een persoon wordt vergeleken met
de scores van een representatieve steekproef.
