MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE
SAMENLEVING
LES 1. MIGRATIEGESCHIEDENIS VAN BELGIË EN EUROPA
DEFINITIES EN CIJFERS
Internationale migrant:
= Is een persoon die ten minste één jaar buiten zijn geboorteland of staatsburgerschap heeft
gewoond (VN-definitie).
• Werk, familie, studies, oorlog, vervolging…
• Hoeveel migranten in België?
Vluchteling:
= ‘Een persoon die uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het
behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land
waarvan hij de nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit hoofde van
bovenbedoelde vrees, niet wil inroepen, of die, indien hij geen nationaliteit bezit en verblijft buiten het
land waar hij vroeger zijn gewone verblijfplaats had, daarheen niet kan of, uit hoofde van
bovenbedoelde vrees, niet wil terugkeren (…)’
• Conventie van Genève (1951)
• Recht op asiel = mensenrecht
• Statuut toegekend door een autoriteit
Verzoeker om internationale bescherming (asielzoeker):
= Personen die officieel internationale bescherming hebben aangevraagd en wiens vluchtelingstatus
nog niet bepaald is.
• Iedereen in de procedure, wordt zo genoemd.
• Elke vluchteling moet door dit proces, slechts bij erkenning wordt deze persoon een vluchteling.
1
,Intern ontheemde (Internally displaced persons):
= Personen die gedwongen zijn te vluchten of hun huizen of woonplaatsen te verlaten, met name om de
gevolgen van gewapend conflict te vermijden, situaties van algemeen geweld, schendingen van
mensenrechten of natuurrampen of door mensen veroorzaakte rampen, en die geen internationaal
erkende staatsgrens zijn overgestoken.
• Overzicht: intern ontheemden omwille van geweld of conflict
o 73,5 miljoen mensen intern ontheemd
o 20,1 miljoen nieuwe ontheemden in 2024:
o Soedan
o Democratische Republiek Congo
o Myanmar
o Oekraïne
o Haïti
o 8,2 miljoen keerden terug in 2024:
o Ethiopië
o Democratische Republiek Congo
o Libanon
o Syrië
o Oekraïne
Subsidiair beschermde:
• Europees statuut (2004)
• Reëel risico lopen op ernstige schade in geval van terugkeer naar land van herkomst, maar geen
individuele risico (zoals bij vluchtelingen). Bijvoorbeeld, in geval van oorlog, geldt dan voor alle
mensen uit getroffen gebied, maar heeft niet met individu te maken.
PATRONEN EN GLOBALE MIGRATIE
PATRONEN IN GLOBALE MIGRATIE SINDS WOII
• Globale migratie blijft vrij stabiel doorheen de tijd
o 1960: 100 miljoen mensen
o 2000: 155 miljoen mensen
o 2010: 215 miljoen mensen
o MAAR is 3,1% van wereldbevolking en blijft vrij stabiel
• Vluchtmigratie blijft ook vrij stabiel doorheen de tijd
o Fluctueert tussen 0,1 en 0,3 % van de wereldbevolking
• Redenen voor migratie zijn divers en gemengd
• Niet vanuit conflict of armoede Þ migreren vereist middelen (kapitaal)
2
,• Globalisatie van migratie: meer en meer landen worden betrokken in het proces van migratie
o Toename in intercontinentale migratie, afstand nam toe
o Globale migratie: Migranten van groeiend aantal landen van herkomst migreren naar beperkt
aantal landen van bestemming
o Vluchtmigratie: dalend aantal landen van herkomst migreren naar een breder aantal landen van
bestemming
o Vluchtmigratie: Grote meerderheid migreert naar naburige landen, maar de gemiddelde afstand
neemt toe
• Europa ging van emigratie-continent naar immigratie-continent
o In 1960: 75% van intercontinentale migratie waren Europeanen
o In 2017: 22%
• Golfstaten vormen nieuwe migratie-regio
o 3de belangrijkste regio na VS en West-Europa
• Transitlanden worden bestemmingslanden
Spreiding van vluchtelingen:
OVERZICHT; mensen op de vlucht:
Belangrijkste landen van herkomst (2024) Belangrijkste landen van bestemming (2024)
o Venezuela (6,3 miljoen) o Iran (3,5 miljoen)
o Syrië (6 miljoen) o Turkije (2,9 miljoen)
o Afganistan (5,8 miljoen) o Colombia (2,8 miljoen)
o Oekranië (5 miljoen) o Duitsland (2,7 miljoen)
o Zuid-Soedan (2,3 miljoen) o Oeganda (1,8 miljoen)
o Soedan (2,1 miljoen)
3
, • Over langere tijd Þ ‘vervrouwelijking’ van migratie
• Maar recent weer daling
BEKNOPTE MIGRATIEGESCHIEDENIS VAN BELGIË EN EUROPA
INTERNE MIGRATIE EN EMIGRATIE BELGIË
• Periode: 19de-begin 20ste eeuw
• Overgang van een landbouw- naar een industriële samenleving
• Interne migratie binnen België
o Van Noord naar Zuid
o Van platteland naar de stad
• Sterke bevolkingsgroei
• Emigratie naar de Verenigde Staten
o West-Vlaanderen
o Oost-Vlaanderen
o Henegouwen
o Tijdelijke arbeidsmigratie
o Kettingmigratie
o Transplanted communities?
(IM)MIGRATIE ZUID-EUROPA
Italiaanse migratie
• Interbellum
o Politieke vluchtelingen
o Economische migratie
• 1946-1956: bilateraal akkoord met Italië
o Officiële aanwerving van arbeidsmigranten voor de steenkoolmijnen, georganiseerd door de
overheid
o Selectiecriteria: regio, fysieke conditie en ideologie
• Miserabele werk- en woonomstandigheden
• 1956: Mijnramp van Marcinelle
o Moeizame onderhandelingen tussen Belgische overheid, Fédechar en Italië
o Omzeilen van officiële rekrutering met toeristenpas en nadien geregulariseerd
o Start van de kettingmigratie + huwelijksmigratie + familiehereniging
o (Interne) migratie naar de zware industrie in de steden
o Verdere zoektocht naar alternatieven (SP, GR en PT)
• 1968: oprichting EEG Þ vrij verkeer van personen en arbeid
• Hooggeschoolde migratie (studenten en professionals)
4
SAMENLEVING
LES 1. MIGRATIEGESCHIEDENIS VAN BELGIË EN EUROPA
DEFINITIES EN CIJFERS
Internationale migrant:
= Is een persoon die ten minste één jaar buiten zijn geboorteland of staatsburgerschap heeft
gewoond (VN-definitie).
• Werk, familie, studies, oorlog, vervolging…
• Hoeveel migranten in België?
Vluchteling:
= ‘Een persoon die uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het
behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land
waarvan hij de nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit hoofde van
bovenbedoelde vrees, niet wil inroepen, of die, indien hij geen nationaliteit bezit en verblijft buiten het
land waar hij vroeger zijn gewone verblijfplaats had, daarheen niet kan of, uit hoofde van
bovenbedoelde vrees, niet wil terugkeren (…)’
• Conventie van Genève (1951)
• Recht op asiel = mensenrecht
• Statuut toegekend door een autoriteit
Verzoeker om internationale bescherming (asielzoeker):
= Personen die officieel internationale bescherming hebben aangevraagd en wiens vluchtelingstatus
nog niet bepaald is.
• Iedereen in de procedure, wordt zo genoemd.
• Elke vluchteling moet door dit proces, slechts bij erkenning wordt deze persoon een vluchteling.
1
,Intern ontheemde (Internally displaced persons):
= Personen die gedwongen zijn te vluchten of hun huizen of woonplaatsen te verlaten, met name om de
gevolgen van gewapend conflict te vermijden, situaties van algemeen geweld, schendingen van
mensenrechten of natuurrampen of door mensen veroorzaakte rampen, en die geen internationaal
erkende staatsgrens zijn overgestoken.
• Overzicht: intern ontheemden omwille van geweld of conflict
o 73,5 miljoen mensen intern ontheemd
o 20,1 miljoen nieuwe ontheemden in 2024:
o Soedan
o Democratische Republiek Congo
o Myanmar
o Oekraïne
o Haïti
o 8,2 miljoen keerden terug in 2024:
o Ethiopië
o Democratische Republiek Congo
o Libanon
o Syrië
o Oekraïne
Subsidiair beschermde:
• Europees statuut (2004)
• Reëel risico lopen op ernstige schade in geval van terugkeer naar land van herkomst, maar geen
individuele risico (zoals bij vluchtelingen). Bijvoorbeeld, in geval van oorlog, geldt dan voor alle
mensen uit getroffen gebied, maar heeft niet met individu te maken.
PATRONEN EN GLOBALE MIGRATIE
PATRONEN IN GLOBALE MIGRATIE SINDS WOII
• Globale migratie blijft vrij stabiel doorheen de tijd
o 1960: 100 miljoen mensen
o 2000: 155 miljoen mensen
o 2010: 215 miljoen mensen
o MAAR is 3,1% van wereldbevolking en blijft vrij stabiel
• Vluchtmigratie blijft ook vrij stabiel doorheen de tijd
o Fluctueert tussen 0,1 en 0,3 % van de wereldbevolking
• Redenen voor migratie zijn divers en gemengd
• Niet vanuit conflict of armoede Þ migreren vereist middelen (kapitaal)
2
,• Globalisatie van migratie: meer en meer landen worden betrokken in het proces van migratie
o Toename in intercontinentale migratie, afstand nam toe
o Globale migratie: Migranten van groeiend aantal landen van herkomst migreren naar beperkt
aantal landen van bestemming
o Vluchtmigratie: dalend aantal landen van herkomst migreren naar een breder aantal landen van
bestemming
o Vluchtmigratie: Grote meerderheid migreert naar naburige landen, maar de gemiddelde afstand
neemt toe
• Europa ging van emigratie-continent naar immigratie-continent
o In 1960: 75% van intercontinentale migratie waren Europeanen
o In 2017: 22%
• Golfstaten vormen nieuwe migratie-regio
o 3de belangrijkste regio na VS en West-Europa
• Transitlanden worden bestemmingslanden
Spreiding van vluchtelingen:
OVERZICHT; mensen op de vlucht:
Belangrijkste landen van herkomst (2024) Belangrijkste landen van bestemming (2024)
o Venezuela (6,3 miljoen) o Iran (3,5 miljoen)
o Syrië (6 miljoen) o Turkije (2,9 miljoen)
o Afganistan (5,8 miljoen) o Colombia (2,8 miljoen)
o Oekranië (5 miljoen) o Duitsland (2,7 miljoen)
o Zuid-Soedan (2,3 miljoen) o Oeganda (1,8 miljoen)
o Soedan (2,1 miljoen)
3
, • Over langere tijd Þ ‘vervrouwelijking’ van migratie
• Maar recent weer daling
BEKNOPTE MIGRATIEGESCHIEDENIS VAN BELGIË EN EUROPA
INTERNE MIGRATIE EN EMIGRATIE BELGIË
• Periode: 19de-begin 20ste eeuw
• Overgang van een landbouw- naar een industriële samenleving
• Interne migratie binnen België
o Van Noord naar Zuid
o Van platteland naar de stad
• Sterke bevolkingsgroei
• Emigratie naar de Verenigde Staten
o West-Vlaanderen
o Oost-Vlaanderen
o Henegouwen
o Tijdelijke arbeidsmigratie
o Kettingmigratie
o Transplanted communities?
(IM)MIGRATIE ZUID-EUROPA
Italiaanse migratie
• Interbellum
o Politieke vluchtelingen
o Economische migratie
• 1946-1956: bilateraal akkoord met Italië
o Officiële aanwerving van arbeidsmigranten voor de steenkoolmijnen, georganiseerd door de
overheid
o Selectiecriteria: regio, fysieke conditie en ideologie
• Miserabele werk- en woonomstandigheden
• 1956: Mijnramp van Marcinelle
o Moeizame onderhandelingen tussen Belgische overheid, Fédechar en Italië
o Omzeilen van officiële rekrutering met toeristenpas en nadien geregulariseerd
o Start van de kettingmigratie + huwelijksmigratie + familiehereniging
o (Interne) migratie naar de zware industrie in de steden
o Verdere zoektocht naar alternatieven (SP, GR en PT)
• 1968: oprichting EEG Þ vrij verkeer van personen en arbeid
• Hooggeschoolde migratie (studenten en professionals)
4
