Economisch Publiekrecht
PROF. DR. STEVEN VERBEYST
ACADEMIEJAAR 2025-2026
,Contents
Inleiding ..................................................................................................................................3
Opfrissing tweewegenleer ....................................................................................................3
Rechtsgrond.....................................................................................................................4
Voorwaarden....................................................................................................................5
Toepasselijk recht.............................................................................................................7
1. De overheid als regulator ................................................................................................ 10
1.1 Waarom reguleren? ................................................................................................ 11
1.2 Grenzen aan regulering........................................................................................... 12
1.3 Hoe reguleren? Instrumenten van de overheid......................................................... 15
Vergunningen en erkenningen ......................................................................................... 16
Registratieverplichtingen ................................................................................................ 17
Convenanten of beleidsovereenkomsten ........................................................................ 17
Dadingsovereenkomsten ................................................................................................ 19
Handhaving.................................................................................................................... 20
Bestuurlijke handhaving ................................................................................................. 23
Belastingen .................................................................................................................... 23
1.4 Wie reguleert?........................................................................................................ 24
1.5 De openbare dienst ................................................................................................ 25
1.5.1 Beginselen van de openbare dienst ..................................................................... 25
1.5.2 Beheer van de openbare dienst ........................................................................... 26
1.6 Vergunningsstelsels ............................................................................................... 32
Dienstenrichtlijn (DL) omgezet in WER............................................................................. 34
Uitdijende werking dienstenrichtlijn (visie daarop is examenvraag) ................................... 34
1.7 Rechtsbescherming ............................................................................................... 37
2. De overheid als klant ...................................................................................................... 40
2.1 Inleiding ................................................................................................................ 40
2.2 Basisbeginselen (art.4 WOO) .................................................................................. 41
2.3 Wetgevend kader overheidsopdrachten .................................................................. 41
2.3.1 Verschil tussen overheidsopdrachten voor werken, diensten en concessies ......... 42
2.4 Toepassingsgebied ................................................................................................. 43
Aanbestedende overheid vs administratieve overheid ...................................................... 46
Ratione materiae ............................................................................................................ 49
2.5 Procedures ............................................................................................................ 52
2.6 Selectiecriteria ...................................................................................................... 58
Uitsluitingsgronden (facultatief) (art. 69 WOO): NIET VERPLICHT → motivering! ................ 59
Pagina 1 van 100
, 2.7 Gunning ....................................................................................................................... 61
Criteria (2de fase van het onderzoek) ................................................................................ 61
Voorbeelden technische eisen, selectiecriteria, gunningscriteria ..................................... 63
Gunningsbeslissing ........................................................................................................ 64
2.7 Rechtsbescherming ............................................................................................... 65
Schadevergoeding (art. 16 Wet Rechtsbescherming) ....................................................... 67
Onverbindendverklaring (art. 17 e.v. Wet Rechtsbescherming) ......................................... 67
2.8 Specifieke casus: vastgoedtransacties (uitzonderingen) .......................................... 68
2.9 Gastles overheidsopdrachten ................................................................................. 73
3. De overheid als ondernemer ........................................................................................... 74
3.1 Verzelfstandiging.................................................................................................... 75
3.1.1 Functionele decentralisatie ................................................................................ 75
3.1.2 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke rechtspersonen ...................................... 77
3.2 Verzelfstandigingsvormen ...................................................................................... 80
3.2.1 Wet 1991 hervorming overheidsbedrijven ............................................................ 80
3.2.2 Bestuursdecreet ................................................................................................ 81
3.2.3 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden ..................................................... 83
3.2.4 Samenloop van verschillende regelingen............................................................. 85
3.3 Toezicht op verzelfstandigde entiteiten.................................................................... 85
3.4 Overheidsonderneming .......................................................................................... 88
3.4.1 Wetboek Economisch Recht ............................................................................... 89
3.4.2 Gerechtelijk Wetboek ......................................................................................... 93
3.4.3 Bestuursdecreet ................................................................................................ 96
Ondernemingsrechtbank ................................................................................................ 97
Ondernemingsrechtbank – overheidsopdrachten ............................................................ 99
(Logica) Bestuursdecreet → Onderverdeeld in verschillende titels ..................................... 100
Pagina 2 van 100
, Inleiding
Economische inmenging vanwege overheid moet altijd in 1 van die 3 pijlers passen
Centralisatie: Openbare dienst volledig in eigen beheer laten uitvoeren
➔ Hiërarchisch gezag, mogelijkheid voor in de plaatsstelling
➔ Iedereen verantwoord zich ten aanzien van de minister
Uitbesteding: Er is een bepaalde dienst die systematisch moet worden uitgebaat met een aantal
beginselen (nuttigheid, gelijkheid) en dus gaan we dat in een openbare dienst steken
Afstoting: Alles reguleren → we doen er niets mee, maar gaan enkel de krijtlijnen uitzetten
Vb: elektriciteit → Overheid als ondernemer
• Wordt geproduceerd door bedrijven
o Heel systeem met groene stroomcertificaten
• Elektriciteitsnetwerk transmissie en distributie historisch uitgebaat door gemeentes en
intercommunales
o Autonome overheid als aparte rechtspersoon met bestuurlijk toezicht =
decentralisatie
Vb: crematoria
• Historisch opgericht door private ondernemers (= overheid als regulator)
• Problemen in sector → gemeentes gaan het organiseren
Bestuurlijk toezicht
• Hoger niveau bekijkt beslissingen
o In overeenstemming met wet, behoorlijk bestuur, algemeen belang?
Opfrissing tweewegenleer
Theorie geïmporteerd vanuit Nederland.
Overheid moet zaken doen om het algemeen belang te behartigen. Dat kan op 2 manieren
• Publiekrechtelijke weg = eenzijdig overheidsoptreden: dat kan enkel de overheid
Pagina 3 van 100
PROF. DR. STEVEN VERBEYST
ACADEMIEJAAR 2025-2026
,Contents
Inleiding ..................................................................................................................................3
Opfrissing tweewegenleer ....................................................................................................3
Rechtsgrond.....................................................................................................................4
Voorwaarden....................................................................................................................5
Toepasselijk recht.............................................................................................................7
1. De overheid als regulator ................................................................................................ 10
1.1 Waarom reguleren? ................................................................................................ 11
1.2 Grenzen aan regulering........................................................................................... 12
1.3 Hoe reguleren? Instrumenten van de overheid......................................................... 15
Vergunningen en erkenningen ......................................................................................... 16
Registratieverplichtingen ................................................................................................ 17
Convenanten of beleidsovereenkomsten ........................................................................ 17
Dadingsovereenkomsten ................................................................................................ 19
Handhaving.................................................................................................................... 20
Bestuurlijke handhaving ................................................................................................. 23
Belastingen .................................................................................................................... 23
1.4 Wie reguleert?........................................................................................................ 24
1.5 De openbare dienst ................................................................................................ 25
1.5.1 Beginselen van de openbare dienst ..................................................................... 25
1.5.2 Beheer van de openbare dienst ........................................................................... 26
1.6 Vergunningsstelsels ............................................................................................... 32
Dienstenrichtlijn (DL) omgezet in WER............................................................................. 34
Uitdijende werking dienstenrichtlijn (visie daarop is examenvraag) ................................... 34
1.7 Rechtsbescherming ............................................................................................... 37
2. De overheid als klant ...................................................................................................... 40
2.1 Inleiding ................................................................................................................ 40
2.2 Basisbeginselen (art.4 WOO) .................................................................................. 41
2.3 Wetgevend kader overheidsopdrachten .................................................................. 41
2.3.1 Verschil tussen overheidsopdrachten voor werken, diensten en concessies ......... 42
2.4 Toepassingsgebied ................................................................................................. 43
Aanbestedende overheid vs administratieve overheid ...................................................... 46
Ratione materiae ............................................................................................................ 49
2.5 Procedures ............................................................................................................ 52
2.6 Selectiecriteria ...................................................................................................... 58
Uitsluitingsgronden (facultatief) (art. 69 WOO): NIET VERPLICHT → motivering! ................ 59
Pagina 1 van 100
, 2.7 Gunning ....................................................................................................................... 61
Criteria (2de fase van het onderzoek) ................................................................................ 61
Voorbeelden technische eisen, selectiecriteria, gunningscriteria ..................................... 63
Gunningsbeslissing ........................................................................................................ 64
2.7 Rechtsbescherming ............................................................................................... 65
Schadevergoeding (art. 16 Wet Rechtsbescherming) ....................................................... 67
Onverbindendverklaring (art. 17 e.v. Wet Rechtsbescherming) ......................................... 67
2.8 Specifieke casus: vastgoedtransacties (uitzonderingen) .......................................... 68
2.9 Gastles overheidsopdrachten ................................................................................. 73
3. De overheid als ondernemer ........................................................................................... 74
3.1 Verzelfstandiging.................................................................................................... 75
3.1.1 Functionele decentralisatie ................................................................................ 75
3.1.2 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke rechtspersonen ...................................... 77
3.2 Verzelfstandigingsvormen ...................................................................................... 80
3.2.1 Wet 1991 hervorming overheidsbedrijven ............................................................ 80
3.2.2 Bestuursdecreet ................................................................................................ 81
3.2.3 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden ..................................................... 83
3.2.4 Samenloop van verschillende regelingen............................................................. 85
3.3 Toezicht op verzelfstandigde entiteiten.................................................................... 85
3.4 Overheidsonderneming .......................................................................................... 88
3.4.1 Wetboek Economisch Recht ............................................................................... 89
3.4.2 Gerechtelijk Wetboek ......................................................................................... 93
3.4.3 Bestuursdecreet ................................................................................................ 96
Ondernemingsrechtbank ................................................................................................ 97
Ondernemingsrechtbank – overheidsopdrachten ............................................................ 99
(Logica) Bestuursdecreet → Onderverdeeld in verschillende titels ..................................... 100
Pagina 2 van 100
, Inleiding
Economische inmenging vanwege overheid moet altijd in 1 van die 3 pijlers passen
Centralisatie: Openbare dienst volledig in eigen beheer laten uitvoeren
➔ Hiërarchisch gezag, mogelijkheid voor in de plaatsstelling
➔ Iedereen verantwoord zich ten aanzien van de minister
Uitbesteding: Er is een bepaalde dienst die systematisch moet worden uitgebaat met een aantal
beginselen (nuttigheid, gelijkheid) en dus gaan we dat in een openbare dienst steken
Afstoting: Alles reguleren → we doen er niets mee, maar gaan enkel de krijtlijnen uitzetten
Vb: elektriciteit → Overheid als ondernemer
• Wordt geproduceerd door bedrijven
o Heel systeem met groene stroomcertificaten
• Elektriciteitsnetwerk transmissie en distributie historisch uitgebaat door gemeentes en
intercommunales
o Autonome overheid als aparte rechtspersoon met bestuurlijk toezicht =
decentralisatie
Vb: crematoria
• Historisch opgericht door private ondernemers (= overheid als regulator)
• Problemen in sector → gemeentes gaan het organiseren
Bestuurlijk toezicht
• Hoger niveau bekijkt beslissingen
o In overeenstemming met wet, behoorlijk bestuur, algemeen belang?
Opfrissing tweewegenleer
Theorie geïmporteerd vanuit Nederland.
Overheid moet zaken doen om het algemeen belang te behartigen. Dat kan op 2 manieren
• Publiekrechtelijke weg = eenzijdig overheidsoptreden: dat kan enkel de overheid
Pagina 3 van 100
