SV Theodorik - Justinianus en het Byzantijnse rijk
zaterdag 4 oktober 2025 14:34
1.Einde WRR: Italië onder Odoaker
476 Zet Odoaker (O-Germaan) de W-romeinse keizer af
→ Odoaker was zijn raadgever en opperbevelhebber (keizer=marionet)
Er wordt geen nieuwe keizer aangewezen MAAR gaat zelf regeren als koning
→ hij heerst binnen structuren van RR (senaat, Ravenna)
Wordt erkent in zijn positie door keizer ORR → wordt deels aan de kant geschoven
want Odoaker heerst in zijn naam
INTUSSEN groot gebiedsverlies in WRR aan
'barbaarse' volkeren
WRR = Italië, Kroatië (Ilyrrië), stukje Provence
ORR wel nog groot, hier leeft Romeinse
cultuur verder
Val van Odoaker:
Druk op de grenzen van ORR (slagen er wel in deze
in te perken) MAAR Theodorik en zijn Ostrogoten
zijn sterk.
=> keizer ORR zegt dat ze zich er mogen vestigen als
ze naar Italië gaan en Odoaker van de troon stoten
= dé volksverhuizingen
Krijgers, vrouwen en kinderen gaan naar Italië → veroveren met gemak Italië tot ze op troepen van Odoaker stoten
(driejarig beleg van Ravenna) : Theodorik stelt etentje voor => vermoord Odoaker
Theodorik neemt de macht
2. Theodorik en Ostrogotisch Italië (493-526)
Theodorik veroverde Italië in naam van de OR keizer en regeert ook in zijn naam
MAAR is zelf koning (rex)
Hij wil regeren in de voetsporen van de Romeinse keizers voor zich → post-imperiale bewaarder van RR
- Behoud structuur senaat, wetten, vrijheden,…
Bestaat uit veel meer dan Italië (ZO frankrijk, zwitersland, oostenrijk, Illyrië)
+ strategische allianties met buurlanden (huwelijkspolitiek) → vreedzaam
==> Italië weer cultureel/politiek centrum
2.1. Bestuur
Romeinse burgers = meerderheid
→ betalen belastingen aan Ostrogoten + civiele functies vb. senaat voor elite
Ostrogoten 'barbaren' = minderheid
→ militaire functies (beschermen Romeinen) => betalen geen belastingen maar mogen ook geen publieke ambten
beoefenen
Gedeeltelijke assimilatie :
- Verbod op gemengde huwelijken
- Meeste Ostrogoten hangen aan andere stroming van Christendom dan Romeinen → Ketters
Theodorik + volgelingen bekeerden zich van Arianisme naar Katholicisme + spreken Latijn
=> zo Romeins mogelijk zijn
→ Theodorik werd opgevoed door Romeinen aan het Byzantijnse hof
Voortzetting Romeinse cultuur = res publica romana
▪ Bouwpolitiek: herstel Romeinse gebouwen (vooral in Ravenna, de hoofdplek) en kerken voor Arianen
▪ Goede banden Katholieke kerk + clerus Rome
▪ Vormelijke imitatie: protocol van keizers (festiviteiten in Rome, ontvangst door paus en senaat,…
▪ Gedeeltelijke heraanleg Via Appia (inscriptie : Theodorik semper augustus)
→ spiegelt zijn bestuur aan dat van het ORR en weet daardoor dat hij hoger staat dan andere barbaarse volkeren
2.2. Culturele revival onder Theodorik
Heropbloei van Romeinse cultuur → laatste bloei in lange tijd in Italië
▪ Bloei filosofie, theologie
▪ Commentaren op Griekse teksten
Capita Selecta Pagina 1
, ▪ Commentaren op Griekse teksten
▪ Architectuur en kunst
Belangrijke namen:
○ Boëthius (477-524)
→ Romeins patriciër, senator en consul van Rome (regelt leven in Rome)
Groot geleerde → is Grieks nog machtig = teken van beschaving (Gr zal verloren gaan in W)
▪ Kent, vertaalt en vat werken van grote Griekse geleerden samen (Plato, Aristoteles)
→ kennis van de werken zal verdwijnen tot ze herontdekt worden bij Arabieren in 11e -12e E (zijn
vertalingen)
Wordt vals beschuldigd van hoogverraad → 2 jaar gevangen
Schrijft boek over de vertroosting van de filosofie (zoektocht naar wijsheid en liefde voor god)
=> terechtgesteld
○ Cassiodorus (ca 485 - 585)
→ opvolger Boëthius als consul Rome
Richt na dood Theodorik (526) Vivarium op
= klooster: kopiëren antieke Latijns en Griekse handschriften → werken van christenen en
heidenen, wereldse en seculiere teksten
→ schreef zelf ook historiografische werken (geschiedenis van Rome en " van de Goten), ook kloosteregels
2.3. Einde van Theodorik
Ondertussen andere keizer in ORR : wil geen ketters aan macht in WRR
=> sfeer van samenzweringen, verdachtmakingen en executies (vb. Boëthius)
526: Dood Theodorik
→ geen mannelijke troonopvolger: dochter = regentes in naam van haar minderjarige zoon
Haar bewind wordt moeilijk aanvaard (vrouw + Gotische elites boos door pro-Romeinse symp.)
Zoon sterft => Amalasuentha regina => vermoord
3. Justinianus en de Byzantijnen
• Situatie ORR ca 500
Superieure positie tov Westerse heersers
▪ Geen verbrokkeling
▪ Christelijker: christendom hier ontstaan → sterk gevestigde bisschoppelijke orde
MAAR veel theologische debatten en verdeeldheid
▪ Meer verstedelijkt
▪ Barbaarse vorsten in WRR ondergeschikt aan hen 'cliënten'
Ook grote uitdagingen: economische moeilijkheden, religieuze spanningen rond christologie (aard van Jezus), spanningen
met Perzische Rijk (inval en zwakke grens)
3.1. Justinianus en de renovatio imperii
Justinianus afkomstig uit Illyrië met goede opleiding (recht, theologie,..)
→ kan Latijn en Grieks
Had adviseursfunctie en was schaduw-keizer onder nonkel : effectief keizer in 517 tot 565 => stabiliteit
Droom: 1 rijk, 1 keizer, 1 geloof = hernieuwing oude imperium (renovatio imperii)
=> niet vechten op 2 fronten:
- Vrede met perzen om te kunnen richten op W
- Intense veroveringscampagnes in W
→ profiteert van interne verdeeldheid 'barbaarse' rijken: opvolgingscrisissen
Verovert Noord-Afrika, Zuid-Hispania, Italië (Gotische oorlogen)
○ Gotische oorlogen (535-553)
Verwoestende oorlog vooral in N-Italië
→ politieke en sociaal-economische ontwrichting verergerd door pestepidemie
▪ Voortaan provincie v ORR bestuurd door gouverneur (exarch) in Ravenna
▪ Onderscheid militaire en civiele ambten vervaagt
▪ Senaat verliest politiek belang → opmars bisschop v Rome = paus (bestuurt Rome)
▪ Materiële verarming, minder intellectuele activiteit, terugval boekproductie
Ondanks grote plannen verre van grote rijk van vroeger.
3.2. Bestuur, recht en religie
3.2.1. Codificatie van het recht
Codificatie van het recht: 1 gemaakt rijk met 1 rechtssysteem →
Capita Selecta Pagina 2
, 3.2. Bestuur, recht en religie
3.2.1. Codificatie van het recht
Codificatie van het recht: 1 gemaakt rijk met 1 rechtssysteem →
Corpus luris Civilis ca 530
=> actualiseren, uniformiseren en systematiseren wetsysteem: in
WRR was er geen overzicht op dit vlak
Keizer als opperrechter
Komt speciale commissie met juridische specialisten en
samenwerking met rechtsscholen
Wetboek burgerlijk recht in 4 delen
1. Codex: alle keizerlijke edicten 117-533
2. Novellae: aanvulling na 533
3. Digesta/Pandectae: selectie van rechtscommentaren uit Romeinse keizertijd ter interpretatie
4. Institutiones: handboek voor rechtenstudenten
===> standaardwetboek ORR en vanaf 12e E impact op rechtspraak/opvattingen
3.2.2. Eenheid van godsdienst
Justinianus streefde naar eenheid van geloof en doctrine binnen Rijk:
- Verwevenheid van keizerschap en leiding christenheid
- Keizer als godsplaatsvervanger op aarde
- De voorspoed van het rijk rust op gebed: dingen gaan goed als er gebeden wordt
→ nood aan orthodoxie binnen oikouméne
Orthodox = rechtlijnig volgens de originele doctrine
Justinianus gaat in tegen mensen die niet het geloof volgen
→ hoe hierover 'waken'?
- Bestrijden heidendom
○ Missiecampagnes
○ Sluiting filosofische academie van Athene: geen discussie meer
- Bestrijden van ketters
○ Oorlog en vervolging
Heiden (vanuit christelijk standpunt) = niet-christenen die (nog) niet bekeerd zijn tot het christendom, geloven in ander
geloof dan christendom.
Ketter = christen maar zijn/haar ideeën wijken af van de 'rechte leer', de door de kerk officieel erkende leer. Ze hebben
alternatieve interpretaties.
→ hét discussiepunt = natuur van God
▪ 1 God met 3 verschijningsvormen: Vader, Zoon, Heilige Geest
= dogma van de goddelijke Drievuldigheid
▪ Christus de zoon van God is mens geworden: 1 persoon met een goddelijke en menselijke natuur
=> Concilie van Nicea 325 : legde de goddelijke Drievuldigheid vast
Er was altijd ruimte tot interpretatie tot dat er te veel onenigheid was en er dus een beslissing gemaakt moest
worden.
Vroegmiddeleeuwse ketterijen:
- Arianen = volgelingen van de leer van Arius, priester uit Alexandrië
→ christus is enkel mens, schepsel van God => enkel menselijke natuur
- Monofysieten : leefden in byzantijnse rijk en werden gesteund door vrouw vd keizer
→ Christus heeft enkel een goddelijke natuur
3.2.3 Bouwwerken
Nieuwe bouwwerken en restauraties
- forten aan de grenzen
- Publieke bouwwerken Constantinopel: weeshuis, tehuis voor prostituees,…
--> eerste jaren waren er hier veel opstanden tegen hem waardoor hier veel verwoestingen waren
=> heropbouw na Nika revolutie
- Kathedraal Hagia Sofia heropgebouwd
Capita Selecta Pagina 3
, 3.2.4. Keizerin Theodora
Bescheiden komaf (actrice) maar trouwt met Justinianus
→ was nochtans wet die dit verbood
Intelligent en mooi:
- Sympathie voor monofysieten
- Belangrijke rol in bestuur → slaat Nika rebellie neer
=> adviseerde haar man
- Komt voor in Anekdota (geheime geschiedenis) van Procopius
→ zeggen dat zij een betovering heeft gedaan van haar man waardoor zij de macht kan overnemen
MAAR veel kritiek van de mensen omdat ze van lage komaf was
3.3 Beperkingen
Intern:
- Natuurrampen, hongersnood, aardbeving, epidemie builenpest,…
- Nika rebellie in begin van zijn bewind en dingen moeten herop gebouwd worden --> belastingdruk ook door de
militaire campagnes
Extern
- Nieuwe conflicten met Perzen en vrede dankzij tribuutgeld
- In centraal Europa nieuwe barbaarse confederaties die het byzantijnse rijk willen binnen dringen
3.4. Ondertussen in Italië
Vanaf 568: inname N-Italië door Longobarden
Justilianus schakelt het barbaars volk in om mee te vechten in Italië, eens hij terug is naar oosten gaan die barbaren zich
hier vestigen (in Lombardije)
→ ethinisch gemende krijgersbendes uit de Balkan en huurlingen van Byzantijnse leger
Ze vormen een koninkrijk en autonome hertogdommen
===> verbrokkeld Italië
- Byzantijnse rijk: Sicilië, stuk Calabrië en Apulië,
Napels, Rome, Ravenna, Genua
- Longobardische Koninkrijk: N-schiereiland met
hoofdstad Pavia
- Hertogdommen Spoleto en Benevento: relatief
Autonome rijken, formeel onder Longobarden
4. Byzantijnse Rijk na Justinianus tot ca. 1050
4.1. Implosie (7e E - ca. 850)
Bedreiging van de Arabieren, Slaven en Bulgaren
→ gebiedsverlies aan Arabieren: Egypte, Syrië en
Palestina, Z-Hispania, kust N-Afrika
=> behouden dus (tijdelijk) nog: Balearen, Sicilië, Sardinië en delen in Italië
Grieks vuur = wanneer de Arabieren Constantinopel proberen te veroveren, jagen de Byzantijnen hen weg met vuur van
petroleum
Opmars van de islam zorgt voor verplaatsingen:
- Migratie:
○ byzantijnse vluchtelingen naar west Europa → vaak religieuzen die zich vestigen rond Rome en hier kloosters
oprichten → meer Grieks sprekenden in Rome, sommigen van hen zullen ook bisschop van Rome worden (=>
Capita Selecta Pagina 4
zaterdag 4 oktober 2025 14:34
1.Einde WRR: Italië onder Odoaker
476 Zet Odoaker (O-Germaan) de W-romeinse keizer af
→ Odoaker was zijn raadgever en opperbevelhebber (keizer=marionet)
Er wordt geen nieuwe keizer aangewezen MAAR gaat zelf regeren als koning
→ hij heerst binnen structuren van RR (senaat, Ravenna)
Wordt erkent in zijn positie door keizer ORR → wordt deels aan de kant geschoven
want Odoaker heerst in zijn naam
INTUSSEN groot gebiedsverlies in WRR aan
'barbaarse' volkeren
WRR = Italië, Kroatië (Ilyrrië), stukje Provence
ORR wel nog groot, hier leeft Romeinse
cultuur verder
Val van Odoaker:
Druk op de grenzen van ORR (slagen er wel in deze
in te perken) MAAR Theodorik en zijn Ostrogoten
zijn sterk.
=> keizer ORR zegt dat ze zich er mogen vestigen als
ze naar Italië gaan en Odoaker van de troon stoten
= dé volksverhuizingen
Krijgers, vrouwen en kinderen gaan naar Italië → veroveren met gemak Italië tot ze op troepen van Odoaker stoten
(driejarig beleg van Ravenna) : Theodorik stelt etentje voor => vermoord Odoaker
Theodorik neemt de macht
2. Theodorik en Ostrogotisch Italië (493-526)
Theodorik veroverde Italië in naam van de OR keizer en regeert ook in zijn naam
MAAR is zelf koning (rex)
Hij wil regeren in de voetsporen van de Romeinse keizers voor zich → post-imperiale bewaarder van RR
- Behoud structuur senaat, wetten, vrijheden,…
Bestaat uit veel meer dan Italië (ZO frankrijk, zwitersland, oostenrijk, Illyrië)
+ strategische allianties met buurlanden (huwelijkspolitiek) → vreedzaam
==> Italië weer cultureel/politiek centrum
2.1. Bestuur
Romeinse burgers = meerderheid
→ betalen belastingen aan Ostrogoten + civiele functies vb. senaat voor elite
Ostrogoten 'barbaren' = minderheid
→ militaire functies (beschermen Romeinen) => betalen geen belastingen maar mogen ook geen publieke ambten
beoefenen
Gedeeltelijke assimilatie :
- Verbod op gemengde huwelijken
- Meeste Ostrogoten hangen aan andere stroming van Christendom dan Romeinen → Ketters
Theodorik + volgelingen bekeerden zich van Arianisme naar Katholicisme + spreken Latijn
=> zo Romeins mogelijk zijn
→ Theodorik werd opgevoed door Romeinen aan het Byzantijnse hof
Voortzetting Romeinse cultuur = res publica romana
▪ Bouwpolitiek: herstel Romeinse gebouwen (vooral in Ravenna, de hoofdplek) en kerken voor Arianen
▪ Goede banden Katholieke kerk + clerus Rome
▪ Vormelijke imitatie: protocol van keizers (festiviteiten in Rome, ontvangst door paus en senaat,…
▪ Gedeeltelijke heraanleg Via Appia (inscriptie : Theodorik semper augustus)
→ spiegelt zijn bestuur aan dat van het ORR en weet daardoor dat hij hoger staat dan andere barbaarse volkeren
2.2. Culturele revival onder Theodorik
Heropbloei van Romeinse cultuur → laatste bloei in lange tijd in Italië
▪ Bloei filosofie, theologie
▪ Commentaren op Griekse teksten
Capita Selecta Pagina 1
, ▪ Commentaren op Griekse teksten
▪ Architectuur en kunst
Belangrijke namen:
○ Boëthius (477-524)
→ Romeins patriciër, senator en consul van Rome (regelt leven in Rome)
Groot geleerde → is Grieks nog machtig = teken van beschaving (Gr zal verloren gaan in W)
▪ Kent, vertaalt en vat werken van grote Griekse geleerden samen (Plato, Aristoteles)
→ kennis van de werken zal verdwijnen tot ze herontdekt worden bij Arabieren in 11e -12e E (zijn
vertalingen)
Wordt vals beschuldigd van hoogverraad → 2 jaar gevangen
Schrijft boek over de vertroosting van de filosofie (zoektocht naar wijsheid en liefde voor god)
=> terechtgesteld
○ Cassiodorus (ca 485 - 585)
→ opvolger Boëthius als consul Rome
Richt na dood Theodorik (526) Vivarium op
= klooster: kopiëren antieke Latijns en Griekse handschriften → werken van christenen en
heidenen, wereldse en seculiere teksten
→ schreef zelf ook historiografische werken (geschiedenis van Rome en " van de Goten), ook kloosteregels
2.3. Einde van Theodorik
Ondertussen andere keizer in ORR : wil geen ketters aan macht in WRR
=> sfeer van samenzweringen, verdachtmakingen en executies (vb. Boëthius)
526: Dood Theodorik
→ geen mannelijke troonopvolger: dochter = regentes in naam van haar minderjarige zoon
Haar bewind wordt moeilijk aanvaard (vrouw + Gotische elites boos door pro-Romeinse symp.)
Zoon sterft => Amalasuentha regina => vermoord
3. Justinianus en de Byzantijnen
• Situatie ORR ca 500
Superieure positie tov Westerse heersers
▪ Geen verbrokkeling
▪ Christelijker: christendom hier ontstaan → sterk gevestigde bisschoppelijke orde
MAAR veel theologische debatten en verdeeldheid
▪ Meer verstedelijkt
▪ Barbaarse vorsten in WRR ondergeschikt aan hen 'cliënten'
Ook grote uitdagingen: economische moeilijkheden, religieuze spanningen rond christologie (aard van Jezus), spanningen
met Perzische Rijk (inval en zwakke grens)
3.1. Justinianus en de renovatio imperii
Justinianus afkomstig uit Illyrië met goede opleiding (recht, theologie,..)
→ kan Latijn en Grieks
Had adviseursfunctie en was schaduw-keizer onder nonkel : effectief keizer in 517 tot 565 => stabiliteit
Droom: 1 rijk, 1 keizer, 1 geloof = hernieuwing oude imperium (renovatio imperii)
=> niet vechten op 2 fronten:
- Vrede met perzen om te kunnen richten op W
- Intense veroveringscampagnes in W
→ profiteert van interne verdeeldheid 'barbaarse' rijken: opvolgingscrisissen
Verovert Noord-Afrika, Zuid-Hispania, Italië (Gotische oorlogen)
○ Gotische oorlogen (535-553)
Verwoestende oorlog vooral in N-Italië
→ politieke en sociaal-economische ontwrichting verergerd door pestepidemie
▪ Voortaan provincie v ORR bestuurd door gouverneur (exarch) in Ravenna
▪ Onderscheid militaire en civiele ambten vervaagt
▪ Senaat verliest politiek belang → opmars bisschop v Rome = paus (bestuurt Rome)
▪ Materiële verarming, minder intellectuele activiteit, terugval boekproductie
Ondanks grote plannen verre van grote rijk van vroeger.
3.2. Bestuur, recht en religie
3.2.1. Codificatie van het recht
Codificatie van het recht: 1 gemaakt rijk met 1 rechtssysteem →
Capita Selecta Pagina 2
, 3.2. Bestuur, recht en religie
3.2.1. Codificatie van het recht
Codificatie van het recht: 1 gemaakt rijk met 1 rechtssysteem →
Corpus luris Civilis ca 530
=> actualiseren, uniformiseren en systematiseren wetsysteem: in
WRR was er geen overzicht op dit vlak
Keizer als opperrechter
Komt speciale commissie met juridische specialisten en
samenwerking met rechtsscholen
Wetboek burgerlijk recht in 4 delen
1. Codex: alle keizerlijke edicten 117-533
2. Novellae: aanvulling na 533
3. Digesta/Pandectae: selectie van rechtscommentaren uit Romeinse keizertijd ter interpretatie
4. Institutiones: handboek voor rechtenstudenten
===> standaardwetboek ORR en vanaf 12e E impact op rechtspraak/opvattingen
3.2.2. Eenheid van godsdienst
Justinianus streefde naar eenheid van geloof en doctrine binnen Rijk:
- Verwevenheid van keizerschap en leiding christenheid
- Keizer als godsplaatsvervanger op aarde
- De voorspoed van het rijk rust op gebed: dingen gaan goed als er gebeden wordt
→ nood aan orthodoxie binnen oikouméne
Orthodox = rechtlijnig volgens de originele doctrine
Justinianus gaat in tegen mensen die niet het geloof volgen
→ hoe hierover 'waken'?
- Bestrijden heidendom
○ Missiecampagnes
○ Sluiting filosofische academie van Athene: geen discussie meer
- Bestrijden van ketters
○ Oorlog en vervolging
Heiden (vanuit christelijk standpunt) = niet-christenen die (nog) niet bekeerd zijn tot het christendom, geloven in ander
geloof dan christendom.
Ketter = christen maar zijn/haar ideeën wijken af van de 'rechte leer', de door de kerk officieel erkende leer. Ze hebben
alternatieve interpretaties.
→ hét discussiepunt = natuur van God
▪ 1 God met 3 verschijningsvormen: Vader, Zoon, Heilige Geest
= dogma van de goddelijke Drievuldigheid
▪ Christus de zoon van God is mens geworden: 1 persoon met een goddelijke en menselijke natuur
=> Concilie van Nicea 325 : legde de goddelijke Drievuldigheid vast
Er was altijd ruimte tot interpretatie tot dat er te veel onenigheid was en er dus een beslissing gemaakt moest
worden.
Vroegmiddeleeuwse ketterijen:
- Arianen = volgelingen van de leer van Arius, priester uit Alexandrië
→ christus is enkel mens, schepsel van God => enkel menselijke natuur
- Monofysieten : leefden in byzantijnse rijk en werden gesteund door vrouw vd keizer
→ Christus heeft enkel een goddelijke natuur
3.2.3 Bouwwerken
Nieuwe bouwwerken en restauraties
- forten aan de grenzen
- Publieke bouwwerken Constantinopel: weeshuis, tehuis voor prostituees,…
--> eerste jaren waren er hier veel opstanden tegen hem waardoor hier veel verwoestingen waren
=> heropbouw na Nika revolutie
- Kathedraal Hagia Sofia heropgebouwd
Capita Selecta Pagina 3
, 3.2.4. Keizerin Theodora
Bescheiden komaf (actrice) maar trouwt met Justinianus
→ was nochtans wet die dit verbood
Intelligent en mooi:
- Sympathie voor monofysieten
- Belangrijke rol in bestuur → slaat Nika rebellie neer
=> adviseerde haar man
- Komt voor in Anekdota (geheime geschiedenis) van Procopius
→ zeggen dat zij een betovering heeft gedaan van haar man waardoor zij de macht kan overnemen
MAAR veel kritiek van de mensen omdat ze van lage komaf was
3.3 Beperkingen
Intern:
- Natuurrampen, hongersnood, aardbeving, epidemie builenpest,…
- Nika rebellie in begin van zijn bewind en dingen moeten herop gebouwd worden --> belastingdruk ook door de
militaire campagnes
Extern
- Nieuwe conflicten met Perzen en vrede dankzij tribuutgeld
- In centraal Europa nieuwe barbaarse confederaties die het byzantijnse rijk willen binnen dringen
3.4. Ondertussen in Italië
Vanaf 568: inname N-Italië door Longobarden
Justilianus schakelt het barbaars volk in om mee te vechten in Italië, eens hij terug is naar oosten gaan die barbaren zich
hier vestigen (in Lombardije)
→ ethinisch gemende krijgersbendes uit de Balkan en huurlingen van Byzantijnse leger
Ze vormen een koninkrijk en autonome hertogdommen
===> verbrokkeld Italië
- Byzantijnse rijk: Sicilië, stuk Calabrië en Apulië,
Napels, Rome, Ravenna, Genua
- Longobardische Koninkrijk: N-schiereiland met
hoofdstad Pavia
- Hertogdommen Spoleto en Benevento: relatief
Autonome rijken, formeel onder Longobarden
4. Byzantijnse Rijk na Justinianus tot ca. 1050
4.1. Implosie (7e E - ca. 850)
Bedreiging van de Arabieren, Slaven en Bulgaren
→ gebiedsverlies aan Arabieren: Egypte, Syrië en
Palestina, Z-Hispania, kust N-Afrika
=> behouden dus (tijdelijk) nog: Balearen, Sicilië, Sardinië en delen in Italië
Grieks vuur = wanneer de Arabieren Constantinopel proberen te veroveren, jagen de Byzantijnen hen weg met vuur van
petroleum
Opmars van de islam zorgt voor verplaatsingen:
- Migratie:
○ byzantijnse vluchtelingen naar west Europa → vaak religieuzen die zich vestigen rond Rome en hier kloosters
oprichten → meer Grieks sprekenden in Rome, sommigen van hen zullen ook bisschop van Rome worden (=>
Capita Selecta Pagina 4
