Samenvatting Groepsdynamica | Verpleegkundig leiderschap en coaching | Arteveldehogeschool | 2025/26

Het ontstaan van groepsdynamica
- Verschillende benaderingen
o Psychologische benadering
 Gedrag is een individueel verschijnsel: motieven, gevoelens,
gedachten, opvattingen, … komen van binnenuit het individu
en sturen ons gedrag aan
 Maar ook de sociale omgeving beïnvloedt het gedrag 
socialisatieproces in primaire groepen tijdens de eerste
levensjaren
o Ieder mens is sterk sociaal bepaald door de
groepen waartoe hij vroeger behoord heeft, zoals
ouderlijk gezin, of van de groepen waarvan hij op
dit moment deel uitmaakt
 Een mens heeft anderen, vooral de primaire groepen
nodig, om tot persoonlijkheidsontwikkeling te komen,
vorming van sociale psychologie en sociologie
 Interacties tussen de groepsleden als focus
o Sociologische benadering
 Groepsdynamica = studie van het gedrag van mensen in
kleine groepen
 Komt het gedrag voort uit het individu of is de
dynamiek in de groep bepalend?
 Veel menselijk gedrag kan beter begrepen worden door
aandacht voor de groepen waarin dat gedrag
plaatsvindt
 Groepen zijn een brug tussen het individu en
maatschappij: groep wordt gezien als een bouwsteen
van maatschappij
o  psycho-sociale benadering

Definitie van een groep
- = samenstelling van 2 of meer van elkaar afhankelijke individuen die
elkaar beïnvloeden door sociale interactie
o Een groep is meer dan de optelsom van de individuen
o Een groep kan meer presteren dan de optelling van de krachten van
individuen
o In een groep kan je elkaars krachten versterken
o Een groep beïnvloedt het gedrag en de ontwikkeling van de
deelnemers
o Specifieke kenmerken zoals: grootte, doel, ontwikkeling
 Directe contactsituatie: fysiek, online. Een verzameling van
individuen die in een bepaalde context meer interactie
hebben met elkaar dan met anderen daarbuiten
 Groepsbewustzijn: het lid zijn van een groep is een deel van
hun identiteit
 Motivatie: persoonlijk belang of behoefte
 Doelstelling: een gemeenschappelijke doel te bereiken,
zinvolle activiteiten

,  Structuur: rol- en statusrelaties, groepswaarden en normen,
machtsrelaties, affectieve relaties
 Interdependentie: wederzijdse betrokkenheid; een
gebeurtenis die invloed heeft op een groepslid of een
subgroep, heeft een weerslag op alle andere groepsleden
 Interactie: verbale, lichamelijke, emotionele interactie.
Wederkerige beïnvloeding
o 4 processtructuren die zich in een groep ontwikkelen:
 Normen
 Opgelegd door groepsleden of autoriteit
o Duidelijke richtlijnen hoe men zich moet
gedragen in de groep
o Komen uit algemene waarden
o Soms opgelegd door de groep
o Soms opgelegd door docent
 Interactie
 Observeren van elkaar, praten met elkaar, leren van en
aan elkaar
o Verbaal, non-verbaal, emotioneel
o Regelmatige interactie nodig om een groep
functioneel te houden
 Structuur en rollen
 Opgenomen of voorgelegd
o Bij rollen horen ook verantwoordelijkheid,
bevoegdheden, doelen, taken
 Verbondenheid of cohesie
 Samenhang tussen groepsleden
o Sterke verbondenheid  grotere invloed van de
groep op individu, meer plezier en tevredenheid,
meer zelfvertrouwen en minder angst
o Individuele verbondenheid: elkaar leuk vinden,
elkaar respecteren, elkaar vertrouwen
o Groepsniveau: wij-gevoel
o Gebrek aan cohesie: sneller verlaten van groep

Soorten groepen
- Primaire en secundaire groepen
o Om onze sociaal-emotionele behoeften te bevredigen; persoonlijke,
affectieve groepen  primaire groepen
o Om onze belangen en rationele behoeften tegemoet te komen;
rationele, formele groepen  secundaire groepen
- Informele en formele groepen
o Graad van organisatie en structuur, normen, doelen
- Ingroep en outgroep
o Wij-gevoel binnen de groep, wij-zij -denken, stereotiep denken over
mensen in outgroep
- Trainingsgroepen en therapiegroepen
o Trainingsgroep: ontwikkelen van vaardigheden en competenties,
vaste programma: leiderschapsstijl sturend, directief