Notarieel Familierecht
Examen: schriftelijk – open en meerkeuze vragen, casussen, te verbeteren akte
1. De samenwoningsrelatie, het gezin en de familie.........................................9
1) Context....................................................................................................................... 9
2) De burgerrechtelijke aspecten....................................................................................9
A. Toetreding en uittreding........................................................................................... 9
Het huwelijk............................................................................................................... 9
De wettelijke samenwoning.....................................................................................10
De feitelijke samenwoning......................................................................................11
B. De erfrechtelijke gevolgen en situatie van de kinderen..........................................11
Het huwelijk............................................................................................................. 11
C. Persoonlijke gevolgen en solidariteit......................................................................12
Het huwelijk............................................................................................................. 13
Wettelijke samenwoning......................................................................................... 13
Feitelijke samenwoning........................................................................................... 14
D. Vermogensrechtelijke gevolgen.............................................................................14
Het huwelijk............................................................................................................. 14
De wettelijke samenwoning.....................................................................................15
De feitelijke samenwoning......................................................................................16
E. Kinderen................................................................................................................. 21
Conclusie.................................................................................................................... 22
3) Fiscaalrechtelijke aspecten.......................................................................................23
4) Sociale zekerheidsrechtelijke aandachtspunten bij familiale vermogensplanning.....24
A. Pensioenverzekering.............................................................................................. 25
B. Arbeidsongevallenverzekering...............................................................................29
C. Arbeidsongeschiktheidsverzekering.......................................................................30
D. Werkloosheidsverzekering.....................................................................................31
E. Verzekering voor geneeskundige verzorging..........................................................32
F. Gezinsbijslagen....................................................................................................... 33
1bis. De zorgvolmacht..................................................................................34
1) Het buitengerechtelijk karakter van de zorgvolmacht...............................................34
2) Kunnen koppels in eenzelfde akte elkaar volmacht geven of vereist dit 2
volmachten?.................................................................................................................. 35
3) Partijen bij een zorgvolmacht....................................................................................35
4) Reikwijdte van de zorgvolmacht................................................................................36
5) Quid schenkingen of wijzigingen HC?........................................................................37
6) Vennootschapsrechtelijke regelingen........................................................................37
7) Beslissingen met betrekking tot de persoon.............................................................38
Verklaring van patiëntenrechten................................................................................38
1
, 8) Rekening en verantwoording & kwijting....................................................................38
9) Tussenkomst vrederechter........................................................................................39
10) Aandachtspunten bij het gebruik van een bestaande (zorg)volmacht.....................39
11) Territoriale bevoegdheid notaris.............................................................................39
2. Het opstellen van een notariële akte.........................................................40
1) De notariële akte....................................................................................................... 40
2) Geldigheidsvoorwaarden........................................................................................... 40
3) Vereisten voor de leesbaarheid.................................................................................40
Taalkeuze................................................................................................................... 40
Taalgebruik................................................................................................................. 40
Woordkeuze................................................................................................................ 40
Zinsbouw.................................................................................................................... 41
3. De huwelijksovereenkomst: algemeen luik.................................................41
1) Context..................................................................................................................... 41
2) De huwelijksovereenkomst.......................................................................................41
A. Notariële tussenkomst........................................................................................... 42
B. Kenbaarheid en publiciteit.....................................................................................42
C. Contractuele aspecten.......................................................................................... 43
Contractsvrijheid..................................................................................................... 43
D. Advies huwelijksovereenkomst..............................................................................44
4. Het huwelijkscontract met keuze voor een gemeenschap (algemeen).........44
1) De keuze voor een stelsel van gemeenschap............................................................44
A. Verschil tussen huwgemeenschap en gewone onverdeeldheid:.............................45
B. Gemeenschap van aanwinsten...............................................................................45
2) Opties bij keuze voor een gemeenschapsstelsel.......................................................46
A. Gevolgen zero situatie............................................................................................ 46
B. Aandachtspunten bij bepaalde categorieën van goederen.....................................47
C. Oplijsting van eigen goederen................................................................................48
D. Levensverzekeringen en pensioenen.....................................................................48
E. Eigen goederen gemeenschappelijk maken...........................................................49
F. Gemeenschappelijke goederen eigen maken.........................................................50
G. Wijziging van de regels m.b.t. het passief..............................................................50
H. Bescherming van de gezinswoning........................................................................51
I. het bestuur.............................................................................................................. 51
J. Ontbinding............................................................................................................... 51
K. Vergoedingen (bij vereffening)...............................................................................51
L. verdeling................................................................................................................. 52
Examenvragen.............................................................................................................. 52
5. Het huwelijkscontract met keuze voor een gemeenschap II –
Successieplanning en overlevingsrechten......................................................53
1) Vermogens- en successieplanning............................................................................53
2
, 2) De huwelijksovereenkomst als instrument van vermogens- en successieplanning...53
A. Inbreng in gemeenschap en uitbreng.....................................................................53
B. Vaak voorkomende bedingen.................................................................................54
Beding van vooruitmaking.......................................................................................54
Ongelijke verdeling.................................................................................................. 54
Verblijvingsbeding................................................................................................... 54
C. Civielrechtelijk effect van dergelijke bedingen: huwelijksvoordelen.......................55
Theorie van de huwelijksvoordelen.........................................................................55
D. Fiscaalrechtelijk effect van dergelijke bedingen: belastbaarheid van
huwelijksvoordelen..................................................................................................... 56
Draagwijdte artikel 5 W.Succ of artikel 2.7.1.0.4 VCF..............................................56
E. Contractuele erfstelling.......................................................................................... 57
F. Voorkinderen en valkeniersbedingen......................................................................58
Herinnering: erfrecht LLE......................................................................................... 58
VALKENIERSBEDING................................................................................................ 58
G. Voordelen en echtscheiding...................................................................................59
Art. 299 o BW.......................................................................................................... 59
Art. 2.3.60 en 4.237 BW.......................................................................................... 59
Hypothese van echtscheiding verwerken in dergelijke bedingen?...........................59
Verstoorde verstandhouding tussen de echtgenoten..............................................59
Beding van verval bij onterving...............................................................................59
Beding van verval bij onwaardig gedrag.................................................................59
Examenvragen.............................................................................................................. 60
6. Het huwelijkscontract met keuze voor een stelsel van scheiding van
goederen..................................................................................................... 60
1) Inleiding.................................................................................................................... 60
2) Conventionele regeling.............................................................................................61
A. Activa..................................................................................................................... 61
B. Passiva................................................................................................................... 62
Het vermoeden van dagelijkse bijdrage in de gezinslasten.....................................62
Lasten en kosten die onder het vermoeden vallen..................................................62
C. Bestuur................................................................................................................... 62
D. Vereffening en verdeling........................................................................................63
Verrekening wegens geldbewegingen.....................................................................63
Verrekening wegens diensten en prestaties............................................................63
3) Correctiemechanismen ter verrekening van aanwinsten..........................................63
A. Een beding van verrekening van aanwinsten.........................................................64
Wettelijk verrekenbeding (finaal)............................................................................64
B. Uitkeringsbeding.................................................................................................... 66
C. Toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen.................................................66
4) Billijkheidscorrectie................................................................................................... 67
5) Kwalificatie van huwelijksvoordelen bij SvG..............................................................67
A. Civielrechtelijk........................................................................................................ 67
B. Fiscaalrechtelijk...................................................................................................... 67
Voorbeelden van examenvragen...................................................................................68
3
, 7. De samenwoningsovereenkomst voor ongehuwd samenwonenden.............68
1) Inleiding.................................................................................................................... 68
2) Samenwoningsvermogensrecht................................................................................69
3) Contractuele aspecten..............................................................................................69
A. Contractsvrijheid = principe...................................................................................70
B. Scheiding van goederen......................................................................................... 70
C. Wat kan wel bedongen worden?.............................................................................71
Correctiemechanismen: TIGV..................................................................................71
Punctuele problemen: Regels inzake gezinwoning bij breuk....................................71
Punctuele bepalingen: Regeling “afrekening” bij breuk...........................................72
Regeling “uitkering” bij breuk.................................................................................73
Regelingen na overlijden......................................................................................... 73
Mogelijke examenvragen..............................................................................................74
Extra: bemiddeling.......................................................................................74
1. Wat doet een bemiddelaar anders dan een jurist die verzoenend optreedt?.............74
A. Een methode om conflicten op te lossen................................................................74
B. Partijen nemen zelf beslissingen............................................................................74
C. Partijen onderhandelen met elkaar........................................................................75
D. Een oplossing die voor iedereen aanvaardbaar is..................................................75
E. Partijen worden begeleid door een derde...............................................................75
F. Bemiddelaar is meerzijdig partijdig.........................................................................75
G. Vertrouwelijkheid................................................................................................... 75
H. Overzicht 5 ethische principes...............................................................................75
2. De notaris-bemiddelaar............................................................................................. 76
1. De advocaat-bemiddelaar......................................................................................... 76
2. De notaris en bemiddeling........................................................................................77
3. De advocaat en bemiddeling.....................................................................................77
4. Multidisciplinaire samenwerking................................................................................77
7. Praktisch.................................................................................................................... 77
8. Nieuwe bemiddelingswet en notariaat......................................................................77
10. De echtscheiding door onderlinge toestemming.......................................78
1) Echtscheidingswetgeving sinds 2007........................................................................78
A. Wetswijzigingen...................................................................................................... 78
2) Grondvoorwaarden voor een EOT.............................................................................80
A. Volgehouden toestemming.....................................................................................80
B. Geen leeftijdsvoorwaarde en geen voorwaarde omtrent duur van het huwelijk.....80
C. Geen boedelbeschrijving vereist............................................................................80
D. Voorafgaande overeenkomsten.............................................................................80
3) Overzicht van de procedure......................................................................................80
A. De bevoegde rechtbank......................................................................................... 80
B. inleiding van de procedure.....................................................................................81
C. advies van het openbaar ministerie.......................................................................82
4
Examen: schriftelijk – open en meerkeuze vragen, casussen, te verbeteren akte
1. De samenwoningsrelatie, het gezin en de familie.........................................9
1) Context....................................................................................................................... 9
2) De burgerrechtelijke aspecten....................................................................................9
A. Toetreding en uittreding........................................................................................... 9
Het huwelijk............................................................................................................... 9
De wettelijke samenwoning.....................................................................................10
De feitelijke samenwoning......................................................................................11
B. De erfrechtelijke gevolgen en situatie van de kinderen..........................................11
Het huwelijk............................................................................................................. 11
C. Persoonlijke gevolgen en solidariteit......................................................................12
Het huwelijk............................................................................................................. 13
Wettelijke samenwoning......................................................................................... 13
Feitelijke samenwoning........................................................................................... 14
D. Vermogensrechtelijke gevolgen.............................................................................14
Het huwelijk............................................................................................................. 14
De wettelijke samenwoning.....................................................................................15
De feitelijke samenwoning......................................................................................16
E. Kinderen................................................................................................................. 21
Conclusie.................................................................................................................... 22
3) Fiscaalrechtelijke aspecten.......................................................................................23
4) Sociale zekerheidsrechtelijke aandachtspunten bij familiale vermogensplanning.....24
A. Pensioenverzekering.............................................................................................. 25
B. Arbeidsongevallenverzekering...............................................................................29
C. Arbeidsongeschiktheidsverzekering.......................................................................30
D. Werkloosheidsverzekering.....................................................................................31
E. Verzekering voor geneeskundige verzorging..........................................................32
F. Gezinsbijslagen....................................................................................................... 33
1bis. De zorgvolmacht..................................................................................34
1) Het buitengerechtelijk karakter van de zorgvolmacht...............................................34
2) Kunnen koppels in eenzelfde akte elkaar volmacht geven of vereist dit 2
volmachten?.................................................................................................................. 35
3) Partijen bij een zorgvolmacht....................................................................................35
4) Reikwijdte van de zorgvolmacht................................................................................36
5) Quid schenkingen of wijzigingen HC?........................................................................37
6) Vennootschapsrechtelijke regelingen........................................................................37
7) Beslissingen met betrekking tot de persoon.............................................................38
Verklaring van patiëntenrechten................................................................................38
1
, 8) Rekening en verantwoording & kwijting....................................................................38
9) Tussenkomst vrederechter........................................................................................39
10) Aandachtspunten bij het gebruik van een bestaande (zorg)volmacht.....................39
11) Territoriale bevoegdheid notaris.............................................................................39
2. Het opstellen van een notariële akte.........................................................40
1) De notariële akte....................................................................................................... 40
2) Geldigheidsvoorwaarden........................................................................................... 40
3) Vereisten voor de leesbaarheid.................................................................................40
Taalkeuze................................................................................................................... 40
Taalgebruik................................................................................................................. 40
Woordkeuze................................................................................................................ 40
Zinsbouw.................................................................................................................... 41
3. De huwelijksovereenkomst: algemeen luik.................................................41
1) Context..................................................................................................................... 41
2) De huwelijksovereenkomst.......................................................................................41
A. Notariële tussenkomst........................................................................................... 42
B. Kenbaarheid en publiciteit.....................................................................................42
C. Contractuele aspecten.......................................................................................... 43
Contractsvrijheid..................................................................................................... 43
D. Advies huwelijksovereenkomst..............................................................................44
4. Het huwelijkscontract met keuze voor een gemeenschap (algemeen).........44
1) De keuze voor een stelsel van gemeenschap............................................................44
A. Verschil tussen huwgemeenschap en gewone onverdeeldheid:.............................45
B. Gemeenschap van aanwinsten...............................................................................45
2) Opties bij keuze voor een gemeenschapsstelsel.......................................................46
A. Gevolgen zero situatie............................................................................................ 46
B. Aandachtspunten bij bepaalde categorieën van goederen.....................................47
C. Oplijsting van eigen goederen................................................................................48
D. Levensverzekeringen en pensioenen.....................................................................48
E. Eigen goederen gemeenschappelijk maken...........................................................49
F. Gemeenschappelijke goederen eigen maken.........................................................50
G. Wijziging van de regels m.b.t. het passief..............................................................50
H. Bescherming van de gezinswoning........................................................................51
I. het bestuur.............................................................................................................. 51
J. Ontbinding............................................................................................................... 51
K. Vergoedingen (bij vereffening)...............................................................................51
L. verdeling................................................................................................................. 52
Examenvragen.............................................................................................................. 52
5. Het huwelijkscontract met keuze voor een gemeenschap II –
Successieplanning en overlevingsrechten......................................................53
1) Vermogens- en successieplanning............................................................................53
2
, 2) De huwelijksovereenkomst als instrument van vermogens- en successieplanning...53
A. Inbreng in gemeenschap en uitbreng.....................................................................53
B. Vaak voorkomende bedingen.................................................................................54
Beding van vooruitmaking.......................................................................................54
Ongelijke verdeling.................................................................................................. 54
Verblijvingsbeding................................................................................................... 54
C. Civielrechtelijk effect van dergelijke bedingen: huwelijksvoordelen.......................55
Theorie van de huwelijksvoordelen.........................................................................55
D. Fiscaalrechtelijk effect van dergelijke bedingen: belastbaarheid van
huwelijksvoordelen..................................................................................................... 56
Draagwijdte artikel 5 W.Succ of artikel 2.7.1.0.4 VCF..............................................56
E. Contractuele erfstelling.......................................................................................... 57
F. Voorkinderen en valkeniersbedingen......................................................................58
Herinnering: erfrecht LLE......................................................................................... 58
VALKENIERSBEDING................................................................................................ 58
G. Voordelen en echtscheiding...................................................................................59
Art. 299 o BW.......................................................................................................... 59
Art. 2.3.60 en 4.237 BW.......................................................................................... 59
Hypothese van echtscheiding verwerken in dergelijke bedingen?...........................59
Verstoorde verstandhouding tussen de echtgenoten..............................................59
Beding van verval bij onterving...............................................................................59
Beding van verval bij onwaardig gedrag.................................................................59
Examenvragen.............................................................................................................. 60
6. Het huwelijkscontract met keuze voor een stelsel van scheiding van
goederen..................................................................................................... 60
1) Inleiding.................................................................................................................... 60
2) Conventionele regeling.............................................................................................61
A. Activa..................................................................................................................... 61
B. Passiva................................................................................................................... 62
Het vermoeden van dagelijkse bijdrage in de gezinslasten.....................................62
Lasten en kosten die onder het vermoeden vallen..................................................62
C. Bestuur................................................................................................................... 62
D. Vereffening en verdeling........................................................................................63
Verrekening wegens geldbewegingen.....................................................................63
Verrekening wegens diensten en prestaties............................................................63
3) Correctiemechanismen ter verrekening van aanwinsten..........................................63
A. Een beding van verrekening van aanwinsten.........................................................64
Wettelijk verrekenbeding (finaal)............................................................................64
B. Uitkeringsbeding.................................................................................................... 66
C. Toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen.................................................66
4) Billijkheidscorrectie................................................................................................... 67
5) Kwalificatie van huwelijksvoordelen bij SvG..............................................................67
A. Civielrechtelijk........................................................................................................ 67
B. Fiscaalrechtelijk...................................................................................................... 67
Voorbeelden van examenvragen...................................................................................68
3
, 7. De samenwoningsovereenkomst voor ongehuwd samenwonenden.............68
1) Inleiding.................................................................................................................... 68
2) Samenwoningsvermogensrecht................................................................................69
3) Contractuele aspecten..............................................................................................69
A. Contractsvrijheid = principe...................................................................................70
B. Scheiding van goederen......................................................................................... 70
C. Wat kan wel bedongen worden?.............................................................................71
Correctiemechanismen: TIGV..................................................................................71
Punctuele problemen: Regels inzake gezinwoning bij breuk....................................71
Punctuele bepalingen: Regeling “afrekening” bij breuk...........................................72
Regeling “uitkering” bij breuk.................................................................................73
Regelingen na overlijden......................................................................................... 73
Mogelijke examenvragen..............................................................................................74
Extra: bemiddeling.......................................................................................74
1. Wat doet een bemiddelaar anders dan een jurist die verzoenend optreedt?.............74
A. Een methode om conflicten op te lossen................................................................74
B. Partijen nemen zelf beslissingen............................................................................74
C. Partijen onderhandelen met elkaar........................................................................75
D. Een oplossing die voor iedereen aanvaardbaar is..................................................75
E. Partijen worden begeleid door een derde...............................................................75
F. Bemiddelaar is meerzijdig partijdig.........................................................................75
G. Vertrouwelijkheid................................................................................................... 75
H. Overzicht 5 ethische principes...............................................................................75
2. De notaris-bemiddelaar............................................................................................. 76
1. De advocaat-bemiddelaar......................................................................................... 76
2. De notaris en bemiddeling........................................................................................77
3. De advocaat en bemiddeling.....................................................................................77
4. Multidisciplinaire samenwerking................................................................................77
7. Praktisch.................................................................................................................... 77
8. Nieuwe bemiddelingswet en notariaat......................................................................77
10. De echtscheiding door onderlinge toestemming.......................................78
1) Echtscheidingswetgeving sinds 2007........................................................................78
A. Wetswijzigingen...................................................................................................... 78
2) Grondvoorwaarden voor een EOT.............................................................................80
A. Volgehouden toestemming.....................................................................................80
B. Geen leeftijdsvoorwaarde en geen voorwaarde omtrent duur van het huwelijk.....80
C. Geen boedelbeschrijving vereist............................................................................80
D. Voorafgaande overeenkomsten.............................................................................80
3) Overzicht van de procedure......................................................................................80
A. De bevoegde rechtbank......................................................................................... 80
B. inleiding van de procedure.....................................................................................81
C. advies van het openbaar ministerie.......................................................................82
4
