Samenvatting STEM HoWest | 2025/26

Les 1: Van een visie naar een model


Stem

Wat is STEM?
○​ Het is een raamwerk dat bruikbaar is voor iedereen in het onderwijs, dat alle
enthousiasme rond STEM wil ondersteunen maar ook verdiepen. Het kader
zet zowel in op “STEM-geletterdheid” als op “STEM-specialisatie”. Het wil
vooral iedereen die met STEM bezig is, verder inspireren. Daartoe zet het in
op tien dimensies (gebaseerd op Vlaamse en internationale referentiekaders)
en de erkenning van Lerende Netwerken STEM.

○​ STEM = science, technology, engineering and mathematics.
○​ Het is een internationaal gebruikte term.
○​ STEM bundelt deze domeinen in één samenhangend geheel.
○​ Het gaat niet om losse vakken, maar om hun samenhang en integratie.
○​ STEM is meer dan een hypothese:
■​ Jongeren voorzien van 21ste eeuwse vaardigheden en attitudes.
■​ Oplossingen bieden op maatschappelijke en wetenschappelijke
uitdagingen.
○​ STEM-didactiek is gelanceerd door H. Crevits.

○​ STEM-geletterdheid: de mogelijkheid van iemand om fundamentele
concepten uit wetenschappen, technieken, engineering en wiskunde te
verstaan en toe te passen om zo te komen tot weloverwogen beslissingen,
om problemen op te lossen en/of nieuwe producten en processen te creëren.

○​ STEM-specialisatie: betekent een vergaande STEM-geletterdheid en een
bewuste keuze voor STEM-richting en/of STEM-beroep. STEM-specialisatie
mag niet enkel geassocieerd worden met cognitief, maar specialisatie moet er
zijn voor alle leerlingen.




1

,STEAM




●​ Het acroniem STEM, zoals je het vaak aantreft, geeft weinig aanduiding over de
onderlinge verhouding van de disciplines die aan de letters verbonden worden.

●​ Wetenschappen en techniek worden in het onderwijsaanbod vaak verbonden met
onderzoekend respectievelijk ontwerpend leren.
●​ De E, van Engineering, kan worden verbonden met een onderdeel van het technisch
proces. Dit gaat dan over ontwerpen of het bijstellen van een ontwerp op basis van
de evaluatie.
➔​ E kleiner en naar boven
◆​ Het op zich staan van de E is moeilijk, in principe kan deze letter meer
diepgang aan T geven en deze daardoor tot een hogere verheffen. In
de literatuur zien we niet enkel het acroniem STEM. Het invoegen van
de letter A zorgt vaak voor een debat.

➔​ Plaats maken voor A
◆​ De A, in de zin van Art, lijkt ons een te eenzijdige invulling. Het zou de
indruk kunnen opwekken dat creativiteit exclusief verbonden is met
Arts (in de zin van kunst), maar in wezen de essentie inhoudt van
innovatie en wetenschap: echt onderzoek beweegt zich altijd op de
grens van weten en niet-weten. Creativiteit en innovativiteit zijn daar
onlosmakelijk mee verbonden. Creativiteit is eigenlijk inherent/typisch
voor STEM. De A is dus meer dan dat…

➔​ A laten draaien
◆​ Maar, de A kan bovendien in verband worden gebracht met ieder
ander vakgebied en staat in dit geval voor het symbool ‘for all’.

➔​ M naar boven
◆​ De letter M, van wiskunde, moet vooral gezien worden als een
discipline, met een hoge toepassingsgerichtheid, die vooral ingezet
kan worden binnen de andere disciplines.




2

, ➔​ M naar boven
◆​ Het gebruiken van wiskundige concepten gebeurt vaak in context van
techniek, wetenschappen en engineering. Daarnaast vormen
problemen vanuit deze disciplines wel een voer voor wiskundige
vernuft (vb. workshop bruggen).



De 10 dimensies: waar mikken we op?
●​ Interactie tussen vakgebieden;
●​ Vlaams en internationaal afgestemd;
●​ Ook ruimte voor 21ste eeuwse vaardigheden;
●​ Ondersteunend voor STEM-teams/leerkrachten;
●​ Gelden voor STEM-geletterdheid en specialisatie.




3

, Enkele initiatieven op een rijtje? Reeds een lange weg.
●​ 2012 STEM-actieplan
○​ Verhogen in- en uitstroom in STEM-onderwijs en opleidingen.
○​ Sterke focus op onderwijs.
●​ 2016: STEM-kader voor het Vlaamse onderwijs
○​ Biedt een houvast voor scholen: richtlijnen voor het organiseren van STEM in
basis- en secundair onderwijs.
●​ … STEM-agenda 2030
○​ STEM-competenties versterken: iedereen STEM-geletterd en ook
STEM-specialisten
○​ Zet in op verbinding van verschillende beleidsagenda’s en breder
maatschappelijk draagvlak.
○​ Oog voor maatschappelijke-economische en sociale aspecten (o.a.
vergrijzing, digitalisering, circulaire economie, klimaatsverandering…)




Wat betekent STEM in het onderwijs?
○​ Het geïntegreerd samenbrengen van:
■​ Wetenschappelijke inzichten;
■​ Technische vaardigheden;
■​ Wiskundige concepten;
■​ Engineeringpraktijken

○​ Doel: complexe, levensechte problemen oplossen.

○​ Vertrekt altijd vanuit:
■​ Een maatschappelijk vraagstuk;
■​ Een technisch probleem;
■​ Een wetenschappelijk kernbegrip.

○​ Belangrijk:
■​ De interdisciplinariteit staat centraal.
■​ De link met de maatschappelijke realiteit is essentieel.
■​ Alle disciplines moeten kwaliteitsvol worden aangeboden.




4