Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting WPO +Persoonlijkheidspsychologie | VUB | 2025/26

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
75
Geüpload op
08-06-2026
Geschreven in
2025/2026

Dit zijn werkcollegenotities voor Persoonlijkheidspsychologie aan de Vrije Universiteit Brussel, gericht op het psychodynamisch meetparadigma. De notities behandelen belangrijke projectieve tests zoals de Rorschach Test (met Comprehensive System en R-PAS), de Thematic Apperception Test (TAT), en de Menninger Assessment Batterij, inclusief codering, interpretatie en validiteit. Ideaal voor het voorbereiden op examens en het begrijpen van diagnostische instrumenten in de persoonlijkheidspsychologie. + de HOC

Meer zien Lees minder

Voorbeeld van de inhoud

PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE

WPO




1

,Inhoudsopgave
H1: PSYCHODYNAMISCH MEETPARADIGMA ................................................................................. 7

INHOUD .......................................................................................................................................... 7

INLEIDING ...................................................................................................................................... 7

Meetmethoden ............................................................................................................................. 7

Menninger assessment batterij ..................................................................................................... 8

RORSCHACH TEST ..................................................................................................................... 10

Inleiding ..................................................................................................................................... 10

Voordelen ROR.......................................................................................................................... 10

Validiteit ..................................................................................................................................... 10

Psychodynamische interpretatietechnieken ................................................................................ 11

Comprehensive system (cs) ....................................................................................................... 11

Afname................................................................................................................................... 13

Persoonlijkheidsmeting in CS ................................................................................................. 13

STIMULUS-PULL of Appèl van de platen ................................................................................ 14

Codering in cs ........................................................................................................................ 15

Interpretatie CS ...................................................................................................................... 16

Validiteit CS ............................................................................................................................ 17

Rorschach-Performance based assessment (R-PAS)................................................................. 18

R-pas: nieuwe naam, nieuwe benadering ............................................................................... 18

Belangrijke wijzigingen CV  R-PAS ......................................................................................... 19

Afname................................................................................................................................... 19

Codering ................................................................................................................................ 19

Mutuality of autonomy schaal (moa) .................................................................................... 20

Oral dependency LANGUAGE SCALE (odL) ....................................................................... 21

Agressieve inhouden........................................................................................................... 21

Ego IMPAIRMENT INDEX – derde versie (EII-III) .................................................................... 22

Structuur R-PAS......................................................................................................................... 23

Welke informatie biedt de r-pas? ................................................................................................ 24




2

, Implicaties voor validiteit R-PAS ................................................................................................. 24

THEMATIC APPERCEPTION TEST (TAT) ..................................................................................... 25

Inleiding ..................................................................................................................................... 25

Afname ...................................................................................................................................... 26

Voorbeelden interpretatie volgens Murray .................................................................................. 26

Systeem van Bellak ................................................................................................................... 27

Illustratie hoofdthema bij interpretatie volgens Bellak .............................................................. 28

Interpretatiesysteem Westen ...................................................................................................... 28

Domein 1: Representatie van personen .................................................................................. 30

Domein 2: Affectieve lading van de interpersoonlijke relaties ................................................... 30

Domein 3: Het vermogen om emotioneel in relaties te investeren............................................ 30

Domein 4: Begrip van sociale causaliteit ................................................................................. 31

Evoluatie SCORS ................................................................................................................... 31

Wat meet TAT? .......................................................................................................................... 32

Bedenkingen bij TAT .................................................................................................................. 33

PERFORMANCE-BASED ASSESMENT ....................................................................................... 34

TAT vs RORSCHACH ................................................................................................................ 34

Huidige tendens ......................................................................................................................... 34

Praktische overwegingen ........................................................................................................... 35

Specifieke indicaties .................................................................................................................. 36

Validiteit ..................................................................................................................................... 36


H2: MULTIVARIAAT MEETPARADIGMA ......................................................................................... 38

OVERZICHT ................................................................................................................................. 38

INLEIDING .................................................................................................................................... 38

Trekbenadering PH .................................................................................................................... 38

Trektaxonomie ........................................................................................................................... 39

Identificatie van belangrijke traits................................................................................................ 39

Lexicale benadering ............................................................................................................... 40

Statistische benadering .......................................................................................................... 41



3

, Factoranalyse (FA) .............................................................................................................. 41

Voorbeeld intercorrelatiematrix ............................................................................................ 43

Voorbeeld factorladingen (zonder rotatie) ............................................................................ 43

Voorbeeld factorladingen na varimax rotatie ........................................................................ 44

Theoretische benadering ........................................................................................................ 45

Praktijk: combinatie van de benaderingen .................................................................................. 45

TREKTAXONOMIEËN ................................................................................................................... 46

Raymond B.Catell ...................................................................................................................... 46

Vbn neologismen voor ‘source traits’....................................................................................... 46

Tweede orde factoren 16PF.................................................................................................... 47

16PF ...................................................................................................................................... 47

Hans J. Eysenck ........................................................................................................................ 48

Psychoticisme ........................................................................................................................ 48

EPQ-R.................................................................................................................................... 49

Interpretatie extraversie .......................................................................................................... 50

Interpretatie introversie ........................................................................................................... 50

Interpretatie neuroticisme ....................................................................................................... 51

Interpretatie psychotisisme ..................................................................................................... 51

Interpretatie leugenschaal....................................................................................................... 51

Eysneck personality profiler (EPP) .......................................................................................... 52

Big Five ..................................................................................................................................... 52

Vijfcatorenmodel (VFM) .......................................................................................................... 53

B5 vs VFM.............................................................................................................................. 53

Psychometrische eigenschappen NEO-PI-R & NEO-PI-3........................................................ 56

BIG VIFE INVENTORY-II ............................................................................................................... 56

Doel ........................................................................................................................................... 56

Openheid voor ervaringen .......................................................................................................... 57

Consciëntieusheid...................................................................................................................... 57

Extraversie................................................................................................................................. 57

altruïsme.................................................................................................................................... 57



4

, Neuroticisme.............................................................................................................................. 58

Scoring ...................................................................................................................................... 58

Oefening ................................................................................................................................ 58


H3: INTERPERSOONLIJK MEETPARADIGMA ............................................................................... 59

OVERZICHT ................................................................................................................................. 59

INLEIDING .................................................................................................................................... 59

Historiek .................................................................................................................................... 59

Timothy Leary ............................................................................................................................ 61

Leary’s principes ........................................................................................................................ 61

INTRERPERSOONLIJK CIRCUMPLEXMODEL (ICM)................................................................... 65

Circumplexmodel ....................................................................................................................... 65

ideaaltypische correlatiematrix ................................................................................................ 67

Bloemvormige configuratie ..................................................................................................... 67

Vectorvoorstelling ................................................................................................................... 67

ICM INSTRUMENTEN................................................................................................................... 68

Interpersonal checklist (icl; LaForge & Suczek, 1954)................................................................. 68

Hedendaagse ICL................................................................................................................... 69

Interpersonal Adjective Checklist (IAS; Wiggins, 1979/1983) ...................................................... 69

Nederlandse Interpersoonlijke Adjectieven Schalen (NIAS; Rouckhout & Schacht) ..................... 69

oefening ................................................................................................................................. 71

INTEGRATIE ICM & BIG VIFE / VFM ............................................................................................ 72

Interpersoonlijk vs multivariaat ................................................................................................... 72




5

,6

,H1: PSYCHODYNAMISCH MEETPARADIGMA

INHOUD

 Inleiding

 Rorschach test (ROR)

 Thematic Apperception Test (TAT)

 Performance-based assessment




INLEIDING

 Meest conceptueel uitgewerkte paradigma

 Stamt af van de psychoanalytische theorie van Freud (zie HOC)

- Ontwikkeling:

Klassieke theorie (id-ego-superego)  ego-psychologisch perspectief  object relatie

theorie

 Id: onderbewusten

 Ego: persoon zelf (cognities, waarden, overtuigingen, emoties…)

 Superego: geweten, moraliteit

 ego-psychologisch perspectief: meer focus beginnen leggen op het ego, het

bewuste, de persoon (verschoven van de focus op driften naar de focus op

relaties)

 Object relatie theorie: Deze theorie stelt dat interacties met externe 'objecten'

(meestal de ouders of verzorgers in de vroege jeugd) leiden tot interne

representaties van jezelf en van anderen. Deze representaties fungeren als

interne modellen (blauwdrukken) voor hoe je in latere interpersoonlijke relaties

handelt.


Meetmethoden

 Standaard meetmethode voor persoonlijkheidsstudie: indirecte methoden

- Gegevens verzamelen die onbereikbaar zijn via directe methoden (bijv. zelfrapportering,

gedragsobservatie,…)

- Men probeert het id (onbewusten) te meten



7

,  Menninger testbatterij (David Rapaport): Hoewel deze testen vaak los van

elkaar worden gezien, bracht Rapaport ze samen in één batterij om een ROR

compleet beeld van het psychologisch functioneren te krijgen:

- Rorschach test (ROR; Rorschach, 1921) = Maakt gebruik van inktvlekken om de structuur

van de persoonlijkheid en de manier waarop men de wereld waarneemt in kaart te

brengen.

- Thematic Apperception Test (TAT; Morgan & Murray, 1938) = Maakt gebruik van platen

met scènes waarbij de cliënt een verhaal moet vertellen. Dit onthult interpersoonlijke

thema's en behoeften.

- Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS; Wechsler, 1958) = Hoewel dit een

intelligentietest is, wordt deze binnen dit paradigma gebruikt om te zien hoe cognitieve

functies (het Ego) standhouden onder invloed van emoties.

 Allemaal geïnterpreteerd binnen een ego-psychologisch perspectief, maar werden

wel ontwikkeld via verschillende theoretische perspectieven

 Er is een belangrijk onderscheid tussen een test en een paradigma:

Geen equivalentie: Een test is niet hetzelfde als een paradigma. De Rorschach

test werd bijvoorbeeld door Hermann Rorschach ontwikkeld als een

experimentele perceptietest, niet specifiek om deel uit te maken van het

psychodynamische paradigma.
TAT
Ego-psychologische interpretatie: Hoewel de tests in de batterij vanuit

verschillende theoretische hoeken zijn ontstaan, worden ze binnen de Menninger-

aanpak allemaal geïnterpreteerd vanuit een ego-psychologisch perspectief. Men

kijkt dus hoe het Ego omgaat met de impulsen die door de test worden

opgeroepen.




Menninger assessment batterij

Menninger assessment batterij, samengesteld door David Rapaport, hanteert drie fundamentele

interpretatie-principes om de resultaten van indirecte testen (zoals de ROR en TAT) te duiden binnen

het psychodynamisch paradigma




8

, 3 interpretatie-principes:

- Projectieve hypothese

 Kern: Alle gedragsmanifestaties, zowel bewust als onbewust, onthullen iets over

de persoonlijkheid.

 Projectie: Responsen op betekenisloze stimuli worden gezien als projecties van

de innerlijke wereld. Dit omvat onbewuste conflicten, behoeften, verlangens,

angsten en impliciete motieven.

 Onbewuste keuzes: Omdat de stimuli (zoals inktvlekken) geen vaststaande

betekenis hebben, dwingen ze de proefpersoon tot keuzes die de emotionele

organisatie van diens leven weerspiegelen.

 Responsen op ambigue/betekenisloze stimuli  impliseren onbewusten,

vrijwillige keuzes



- Niveaus van functioneren

 Continuüm: Er wordt uitgegaan van een continuüm van volwassen psychologisch

functioneren.

 Van logisch denken (WAIS) tot meer persoonlijke denken (TAT) tot totaal

ongestructureerde situaties (ROR, echt zelf betekenis beginnen toekennen)

o WAIS: een niet-projectieve test (er is geen projectie van innerlijke

dynamiek)



- Psychologische aanpassing

 Capaciteiten en beperkingen: Men onderzoekt de adaptieve vermogens van het

individu, maar brengt ook de beperkingen in kaart.

 Zichtbaarheid van stoornissen: Psychologische kwetsbaarheden, zoals een

zwakke realiteitstoetsing, denkstoornissen of psychosegevoeligheid, worden vaak

pas zichtbaar wanneer iemand geconfronteerd wordt met ambigu materiaal. Bij

directere methoden (zoals zelfrapportering) kunnen deze verborgen blijven achter

sociaal wenselijke antwoorden of bewuste verdediging.




9

, RORSCHACH TEST

Inleiding

 Ontwikkeld door Hermann Rorschach (1885-1922)

 Ongestructureerde taak: ‘wat zie je in deze vlek?’

- Omvat 10 symmetrisch opgebouwde inktvlekken (cfr. powerpoint met de platen)

- Ambigue stimuli uitnodigend tot projectie

 Oorspronkelijke meetpretentie: schizofrenie

 Psychodynamische meetpretentie: onbewuste persoonlijkheidsfunctioneren




Voordelen ROR

 Kan vele responsen uitlokken door de vrij ambigue stimuliv (rijkdom aan data)

 Geen bewuste zelfrapportage  simulatie (doen alsof) en manipulatie is moeilijk

- Inhoud van duidingen valt te manipuleren, structurele antwoorden niet

 Multi-method diagnostiek (uitermate geschikt om te gebruiken in combinatie met andere

testmethoden)

 Geschikt voor indicatiestelling bij complexe problematieken (geeft uniek kijkje onder de

motorkap bij mensen met ingewikkelde psychische problemen)




Validiteit

 Grote verdeeldheid: anti-kamp en pro-kamp




10

Documentinformatie

Geüpload op
8 juni 2026
Aantal pagina's
75
Geschreven in
2025/2026
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

€9,86
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
maite01022006

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
maite01022006 Vrije Universiteit Brussel
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
11
Lid sinds
1 jaar
Aantal volgers
0
Documenten
15
Laatst verkocht
1 maand geleden

0,0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen