Criminaliteit en samenleving
Criminaliteit als maatschappelijk vraagstuk
• We bestuderen criminaliteit als maatschappelijk fenomeen en we doen dit aan de hand van concrete fenomenen zoals
collectief geweld, terrorisme en radicalisering, georganiseerde criminaliteit en cybercrime
• cursus gaat niet over het kwade te bestrijden maar om gedrag beter te begrijpen en binnen een liberaal democratisch
kader mee om te gaan (bv: doodstraf wordt niet gedaan)
3 populaire misvattingen over de oorzaken van criminaliteit
• Criminaliteit wordt vaak gezien als een individuele handeling, gepleegd door mensen die ofwel “ziek” of “slecht” zijn
(abnormaal), ofwel gepleegd door mensen die een weloverwogen keuze, een kosten-baten analyse, hebben gemaakt
(normaal)
1. “Criminaliteit als manifestatie van het kwaad”
Þ Een veruitwendiging van het kwade, handelen vanuit het kwaadaardige = abnormale mensen
2. “Criminaliteit is een ziekte”
Þ Door hun ziekten plegen ze delicten = abnormale mensen
3. “Criminaliteit is een berekende keuze”
Þ Een overwogen keuze maken = geen abnormale mensen
1. Criminaliteit als manifestatie van het kwaad
Marc Dutroux Andrej Romanovitsj Tsjikatilo (“de slager van Rostov”) Andras Pandy
• Draagt mee aan beeldvorming: “een wild dier” Hitler en Stalin
• Wat hebben we in de samenleving niet goed aangepakt? • Politieke misdrijven
Þ Verontwaardiging politioneel en justitieel systeem Þ Hoe een maatschappij
(falen van) dat niet in staat is ons te beschermen tegen structureren?
zulke figuren Þ Organisatie maatschappij,
Þ Seriemoordenaars afgeschreven als westers wat politieke ideologieën
fascinatie groter maakte want kwam ineens voor in • Misleidende kwaad
Sovjetunie Þ Corruptie van de samenleving
door moraal zieken aan de top te
zetten
Þ Veronderstelling: neem deze
figuren weg uit de maatschappij
en dan kan deze terug normaal
worden (oncriminologische
Richard Ramirez Ted Bundy Jeffrey opvatten maar wel belangrijk
(the night Dahmer idee)
stalker) • Media en beeldvorming: the rise of
evil
Þ Titel zegt veel: we stellen de
leider verantwoordelijk want hij
heeft ons beeld gevormd (dat
niet is zoals wij)
• gemeenschappelijk aan deze mensen
Þ Meerdere mensen vermoord
, Þ Kwaadaardig
Þ Ze lijken normaal (gewone mensen)
Þ Onvoorspelbaar
§ Het kan iedereen overkomen om slachtoffer te zijn
§ Geen systematiek (bv. maakt niet uit in welk huis ze inbreken)
§ Zeker bij geestelijke (de kerk) onbegrijpelijk want dat verwachten we niet (ondenkbaar)
lord of the flies: William Golding
• Conflict tussen twee tegengestelde krachten: normconform gedrag versus geweld, macht en verlangens bevredigen
(beschaving><wreedheid, orde><chaos, goed><kwaad)
Þ mensen hebben een natuur in zich dat kwaadaardig is maar daar komt een vernislaag over door de dingen die we
leren maar vanas dat het vernislaagje weggekrast wordt gaan mensen over tot het kwade (in lord of the flies zie je
hoe de norm/ “vernislaagje” verdwijnt waardoor men kwaadaardig wordt)
• Zodra maatschappelijke structuren wegvallen, vervallen mensen in geweld en primeert de primitieve, gewelddadige
natuur van de mens
Þ cf. Merton (anomie)
Þ the lizard brain: gaat over hoe onze hersenen werken
§ vanbinnen zijn we gedreven door onze impulsen en gaandeweg komen daar lagen bij die ons beschaafd maken
en daardoor reageren we niet met geweld = maakt dat we gedrag kunnen begrijpen
§ kwaad wordt tegengehouden door de beschaving
Liber ad milites templi de laude novae militiae (Bernard van Clairvaux,+-1136)
• “Er lijkt een nieuwe ridderorde op aarde te zijn verschenen die onvermoeibaar een tweeledige strijd levert tegen het
vlees en bloed en tegen de geestelijke legermachten van het kwaad in de hemelen”
Þ Hoe kunnen we christelijke waarden nastreven maar toch het doden van tegenstanders rechtvaardigen?
Þ er ontstaan ordes om kruisvaarders te beschermen (bv. tempeliers)
Þ Er wordt gevraagd voor een legitimering = hoe geestelijken een militaire opdracht geven?
Þ Op een geven moment wordt die orde met tempeliers (geestelijken) zeer machtig
• Onderscheid tussen homicide (zonde van het doden van een mens) versus malicide (het doden van het kwaad zelf)
Þ Clairvaux = ridderorde (van geestelijken) en die plegen geen homicide
maar malicide: het kwade bestrijden en niet de mens
Þ Idee dat bij de tegenstander het kwade speelt (= een morele kwalificatie)
Thomas Hobbes: Leviathan
• De natuurlijke toestand van de mens zou betekenen dat we elkaar slecht doen en er conflicten ontstaan en daar
hebben we iets voor nodig om dat tegen te gaan
vooronderstellingen
• Criminaliteit is een bewuste morele keuze (“Criminelen kiezen bewust voor het kwaad”)
Þ De dader wil het kwade doen, niet noodzakelijk omdat het voordelen oplevert (cf. rationele keuzedenken), maar
omdat hij slecht, zondig of immoreel is en het kwade verkiest boven het goede
§ tot inkeer laten komen: geen rationele keuze maar iemand die immoreel zondig is/ een bezetenen
• Criminaliteit is een onveranderlijke eigenschap van bepaalde mensen (“Criminelen zijn onverbeterlijk slecht”)
Þ De dader doet het kwade, omdat hij het moet doen; hij is ofwel bezeten of het maakt deel uit van zijn natuur
• Criminaliteit is zichtbaar (fysieke kenmerken als bewijs voor morele verdorvenheid of kwaadaardigheid)
Þ duidelijk bezeten, identificeerbaar slecht
§ vandaar buurtinterviewen (“heeft u niets gezien”?)
§ suggereert dat we het wel hadden moeten zien (bv. satanisme)
§ in de voorbeelden is dat zichtbare er juist niet dus wordt deze vooronderstelling weerlegt
• Dualistische visie: een strijd tussen goed en kwaad (en mensen zijn ofwel goed of slecht)
Þ er zijn tempeliers (ridders) en die gaan het kwade bestrijden
, • Streng straffen en eliminatie als oplossing voor criminaliteit
Þ om morele kwalificatie bij te sturen
kritieken
• Een normatieve beoordeling van gedrag, maar geen verklaring voor gedrag
Þ emotioneel zeggen we dat we het kwade in de ogen hebben gekeken maar normatief (morele opvatting/
afkeuring) kunnen we daar niets aan doen
• Ofwel individuele vrije keuze die niet kan worden verklaard, ofwel het gevolg van een eigenschap (“kwade”) die niet
kan worden verklaard
• Daderschap vertaalt zich niet in fysieke kenmerken
Þ geen wetenschappelijke evidentie voor het zichtbare
• Een dualistische visie die de wereld opdeelt in goed en kwaad doet dat steeds in functie van een specifieke ideologie of
wereldbeeld (belang van culturele, historisch-religieuze en filosofische context)
Þ een wereldbeeld waardoor we denken dat we het goede doen om kwaad te bestrijden
2. criminaliteit als ziekte
vooronderstellingen
• Criminaliteit heeft een pathologische basis (“Homo morbidus”)
• Criminaliteit is de directe en exclusieve uitkomst van een onderliggende biomedisch
Þ psychische elementen die deel uitmaken van verklaring/ oorzaak maar is geen 1 op 1 relatie met criminaliteit
(mensen die leiden aan X zullen A plegen is een foute vooronderstelling) = complexe relatie psychopathologie en
criminaliteit
• identificeerbare pathologie in het individu (biologisch identificeerbaar)
Þ NFL players kampen met psychologische problemen door tackles
• Dualistische visie: deviant gedrag kan herleid worden tot neurologische, genetische of psychiatrische dysfuncties
waardoor criminelen fundamenteel verschillen van niet-criminelen
Þ mensen met normale biologie en de abnormale (en die willen we terug normaal maken)
• Criminaliteit is een ziekte die gediagnosticeerd, behandeld en eventueel genezen moet worden
kritieken
• Reductionisme: gedrag wordt herleid tot een individuele pathologie. Contextuele factoren spelen geen rol
Þ als er wel reductionisme is kan iemand dan nog vrije keuzes maken? (dader kan niet doen aan biologisch effect)
• problematische opvatting over causaliteit: de dader heeft geen keuzevrijheid. Criminaliteit is het rechtstreeks gevolg
van een biologisch defect
• Een dualistische visie die de wereld opdeelt in pathologisch en niet-pathologisch doet dat steeds in functie van een
specifieke ideologie of wereldbeeld; m.a.w. de keuze om situaties of personen als ziek of gezond te omschrijven is nooit
neutraal, maar afhankelijk van maatschappelijke opvattingen
Þ bv. Tsjikatilo: woonde in Sovjetunie en seriemoordenaars kwamen alleen voor in het westen
Þ bv. homoseksualiteit: als iets pathologisch gezien maar veranderd in de tijd met wereldbeeld
§ daardoor kunnen we begrijpen dat gedrag geproblematiseerd wordt
3. rationele individu
Gary Becker (1930 – 2014)
• Econoom en socioloog (University of Chicago)
• Nobelprijs Economie (1992)
• Toepassing van economische inzichten op het verklaren van menselijk gedrag (homo economicus)
• Crime and punishment: an economic approach". Journal of Political Economy. 76 (2): 169–217
• hij was op weg naar een vergadering en was net te laat waardoor hij of veel te laat kon komen door zich legaal te
parken of illegaal te parkeren dichtbij het gebouw van de vergadering maar een boete krijgt van 50 euro = afweging
maken van kosten en baten
, Þ begrijpen mensen dat ik te laat ben of het is maar een boete van 50 euro
het rationele individu
• Criminaliteit is “normaal” (rationele keuze)
Þ rationeel betekent kosten en baten afwegen en daarom verschilt het van de rationele keuzetheorie
• Criminaliteit is niet de uitkomst van biologische verschillen, socialisatieprocessen of sociaal leergedrag maar moet
begrepen worden in functie van gedragsmogelijkheden en gedragsbeperkingen (kosten en baten)
Þ Vb. jongeren plegen meer criminaliteit dan ouderen omdat ze minder te verliezen hebben dan mensen op latere
leeftijd (status, etc.)
Þ Vb. er wordt minder ingebroken wanneer de beveiliging van woningen verbetert omdat het daardoor minder
aantrekkelijk is om in te breken (zie ook Kleemans, 2001: 158) of juist meer wanneer men weet dat de vrouw ook is
gaan werken
Assumptions criminal opportunities choice structuring
Humans are rational and unlocked car/ bedroom Is this target vulnerable? /
motivated to maximize window open/ woman walking How do I go about getting it? / criminal
pleasure and minimize pain alone in the dark/ Drunk Is anyone around/ How do I event
(nutsmaximalisatie zoals lying on the ground etc. make my escape? etc. GO!
plezier of geld), pijn (zaken waarover afweging Is er een kwetsbaarheid?
minimaliseren gemaakt wordt) Beinvloeden van afweging
belangrijke beleidstheorie: routine activiteit theorie
• Clarke en Felson = routine activiteit theorie (= doorheen de dag pleger of slachtoffer worden)
Þ Geeft handvaten om aan hele concrete feiten iets te doen
Þ maakt geen onderscheidt tussen de feitenpleger en diegene die dat niet doet zoals bij vorige theorieën
Þ Bv: vermogensdelicten aan de kust in de zomer (pickpocket): veel toeristen en er is niet altijd adequaat toezicht =
aantrekkelijk voor misdrijf te plegen
• Guardian (toezicht): buitenwipper of een oud vrouwtje?
Þ Bepaalt mee of er feiten gepleegd worden
10 principes (Felson & Clark, 1998; Kleemans, 2001)
Gelegenheid Gelegenheden tot Gelegenheden tot Gelegenheden tot Een criminele
speelt een rol bij criminaliteit zijn criminaliteit criminaliteit gebeurtenis
het veroorzaken zeer specifiek kennen worden bepaald veroorzaakt weer de
van alle vormen (= soort misdrijf) concentraties in door alledaagse gelegenheid tot een
van criminaliteit tijd en ruimte activiteiten andere criminele
(= opportuniteit) (bv. hotspots = (bv. stations = routine) gebeurtenis
voorspelbaarheid) (bv. diefstal en heling)
Bepaalde producten Sociale en Criminaliteit kan Gelegenheidsbeperkende Gerichte maatregelen
bieden betere technologische worden bestreden maatregelen leiden niet kunnen
mogelijkheden voor veranderingen door gelegenheids- noodzakelijk tot een zelfs een nog grotere
criminaliteit dan veroorzaken nieuwe beperkende verplaatsing van het criminaliteitsreductie
andere mogelijkheden voor maatregelen probleem veroorzaken
criminaliteit (reduceren van)
vooronderstellingen
• De rationele dader is ofwel iemand die handelt volgens de klassieke rationele keuzetheorie of de
routineactiviteitstheorie
Criminaliteit als maatschappelijk vraagstuk
• We bestuderen criminaliteit als maatschappelijk fenomeen en we doen dit aan de hand van concrete fenomenen zoals
collectief geweld, terrorisme en radicalisering, georganiseerde criminaliteit en cybercrime
• cursus gaat niet over het kwade te bestrijden maar om gedrag beter te begrijpen en binnen een liberaal democratisch
kader mee om te gaan (bv: doodstraf wordt niet gedaan)
3 populaire misvattingen over de oorzaken van criminaliteit
• Criminaliteit wordt vaak gezien als een individuele handeling, gepleegd door mensen die ofwel “ziek” of “slecht” zijn
(abnormaal), ofwel gepleegd door mensen die een weloverwogen keuze, een kosten-baten analyse, hebben gemaakt
(normaal)
1. “Criminaliteit als manifestatie van het kwaad”
Þ Een veruitwendiging van het kwade, handelen vanuit het kwaadaardige = abnormale mensen
2. “Criminaliteit is een ziekte”
Þ Door hun ziekten plegen ze delicten = abnormale mensen
3. “Criminaliteit is een berekende keuze”
Þ Een overwogen keuze maken = geen abnormale mensen
1. Criminaliteit als manifestatie van het kwaad
Marc Dutroux Andrej Romanovitsj Tsjikatilo (“de slager van Rostov”) Andras Pandy
• Draagt mee aan beeldvorming: “een wild dier” Hitler en Stalin
• Wat hebben we in de samenleving niet goed aangepakt? • Politieke misdrijven
Þ Verontwaardiging politioneel en justitieel systeem Þ Hoe een maatschappij
(falen van) dat niet in staat is ons te beschermen tegen structureren?
zulke figuren Þ Organisatie maatschappij,
Þ Seriemoordenaars afgeschreven als westers wat politieke ideologieën
fascinatie groter maakte want kwam ineens voor in • Misleidende kwaad
Sovjetunie Þ Corruptie van de samenleving
door moraal zieken aan de top te
zetten
Þ Veronderstelling: neem deze
figuren weg uit de maatschappij
en dan kan deze terug normaal
worden (oncriminologische
Richard Ramirez Ted Bundy Jeffrey opvatten maar wel belangrijk
(the night Dahmer idee)
stalker) • Media en beeldvorming: the rise of
evil
Þ Titel zegt veel: we stellen de
leider verantwoordelijk want hij
heeft ons beeld gevormd (dat
niet is zoals wij)
• gemeenschappelijk aan deze mensen
Þ Meerdere mensen vermoord
, Þ Kwaadaardig
Þ Ze lijken normaal (gewone mensen)
Þ Onvoorspelbaar
§ Het kan iedereen overkomen om slachtoffer te zijn
§ Geen systematiek (bv. maakt niet uit in welk huis ze inbreken)
§ Zeker bij geestelijke (de kerk) onbegrijpelijk want dat verwachten we niet (ondenkbaar)
lord of the flies: William Golding
• Conflict tussen twee tegengestelde krachten: normconform gedrag versus geweld, macht en verlangens bevredigen
(beschaving><wreedheid, orde><chaos, goed><kwaad)
Þ mensen hebben een natuur in zich dat kwaadaardig is maar daar komt een vernislaag over door de dingen die we
leren maar vanas dat het vernislaagje weggekrast wordt gaan mensen over tot het kwade (in lord of the flies zie je
hoe de norm/ “vernislaagje” verdwijnt waardoor men kwaadaardig wordt)
• Zodra maatschappelijke structuren wegvallen, vervallen mensen in geweld en primeert de primitieve, gewelddadige
natuur van de mens
Þ cf. Merton (anomie)
Þ the lizard brain: gaat over hoe onze hersenen werken
§ vanbinnen zijn we gedreven door onze impulsen en gaandeweg komen daar lagen bij die ons beschaafd maken
en daardoor reageren we niet met geweld = maakt dat we gedrag kunnen begrijpen
§ kwaad wordt tegengehouden door de beschaving
Liber ad milites templi de laude novae militiae (Bernard van Clairvaux,+-1136)
• “Er lijkt een nieuwe ridderorde op aarde te zijn verschenen die onvermoeibaar een tweeledige strijd levert tegen het
vlees en bloed en tegen de geestelijke legermachten van het kwaad in de hemelen”
Þ Hoe kunnen we christelijke waarden nastreven maar toch het doden van tegenstanders rechtvaardigen?
Þ er ontstaan ordes om kruisvaarders te beschermen (bv. tempeliers)
Þ Er wordt gevraagd voor een legitimering = hoe geestelijken een militaire opdracht geven?
Þ Op een geven moment wordt die orde met tempeliers (geestelijken) zeer machtig
• Onderscheid tussen homicide (zonde van het doden van een mens) versus malicide (het doden van het kwaad zelf)
Þ Clairvaux = ridderorde (van geestelijken) en die plegen geen homicide
maar malicide: het kwade bestrijden en niet de mens
Þ Idee dat bij de tegenstander het kwade speelt (= een morele kwalificatie)
Thomas Hobbes: Leviathan
• De natuurlijke toestand van de mens zou betekenen dat we elkaar slecht doen en er conflicten ontstaan en daar
hebben we iets voor nodig om dat tegen te gaan
vooronderstellingen
• Criminaliteit is een bewuste morele keuze (“Criminelen kiezen bewust voor het kwaad”)
Þ De dader wil het kwade doen, niet noodzakelijk omdat het voordelen oplevert (cf. rationele keuzedenken), maar
omdat hij slecht, zondig of immoreel is en het kwade verkiest boven het goede
§ tot inkeer laten komen: geen rationele keuze maar iemand die immoreel zondig is/ een bezetenen
• Criminaliteit is een onveranderlijke eigenschap van bepaalde mensen (“Criminelen zijn onverbeterlijk slecht”)
Þ De dader doet het kwade, omdat hij het moet doen; hij is ofwel bezeten of het maakt deel uit van zijn natuur
• Criminaliteit is zichtbaar (fysieke kenmerken als bewijs voor morele verdorvenheid of kwaadaardigheid)
Þ duidelijk bezeten, identificeerbaar slecht
§ vandaar buurtinterviewen (“heeft u niets gezien”?)
§ suggereert dat we het wel hadden moeten zien (bv. satanisme)
§ in de voorbeelden is dat zichtbare er juist niet dus wordt deze vooronderstelling weerlegt
• Dualistische visie: een strijd tussen goed en kwaad (en mensen zijn ofwel goed of slecht)
Þ er zijn tempeliers (ridders) en die gaan het kwade bestrijden
, • Streng straffen en eliminatie als oplossing voor criminaliteit
Þ om morele kwalificatie bij te sturen
kritieken
• Een normatieve beoordeling van gedrag, maar geen verklaring voor gedrag
Þ emotioneel zeggen we dat we het kwade in de ogen hebben gekeken maar normatief (morele opvatting/
afkeuring) kunnen we daar niets aan doen
• Ofwel individuele vrije keuze die niet kan worden verklaard, ofwel het gevolg van een eigenschap (“kwade”) die niet
kan worden verklaard
• Daderschap vertaalt zich niet in fysieke kenmerken
Þ geen wetenschappelijke evidentie voor het zichtbare
• Een dualistische visie die de wereld opdeelt in goed en kwaad doet dat steeds in functie van een specifieke ideologie of
wereldbeeld (belang van culturele, historisch-religieuze en filosofische context)
Þ een wereldbeeld waardoor we denken dat we het goede doen om kwaad te bestrijden
2. criminaliteit als ziekte
vooronderstellingen
• Criminaliteit heeft een pathologische basis (“Homo morbidus”)
• Criminaliteit is de directe en exclusieve uitkomst van een onderliggende biomedisch
Þ psychische elementen die deel uitmaken van verklaring/ oorzaak maar is geen 1 op 1 relatie met criminaliteit
(mensen die leiden aan X zullen A plegen is een foute vooronderstelling) = complexe relatie psychopathologie en
criminaliteit
• identificeerbare pathologie in het individu (biologisch identificeerbaar)
Þ NFL players kampen met psychologische problemen door tackles
• Dualistische visie: deviant gedrag kan herleid worden tot neurologische, genetische of psychiatrische dysfuncties
waardoor criminelen fundamenteel verschillen van niet-criminelen
Þ mensen met normale biologie en de abnormale (en die willen we terug normaal maken)
• Criminaliteit is een ziekte die gediagnosticeerd, behandeld en eventueel genezen moet worden
kritieken
• Reductionisme: gedrag wordt herleid tot een individuele pathologie. Contextuele factoren spelen geen rol
Þ als er wel reductionisme is kan iemand dan nog vrije keuzes maken? (dader kan niet doen aan biologisch effect)
• problematische opvatting over causaliteit: de dader heeft geen keuzevrijheid. Criminaliteit is het rechtstreeks gevolg
van een biologisch defect
• Een dualistische visie die de wereld opdeelt in pathologisch en niet-pathologisch doet dat steeds in functie van een
specifieke ideologie of wereldbeeld; m.a.w. de keuze om situaties of personen als ziek of gezond te omschrijven is nooit
neutraal, maar afhankelijk van maatschappelijke opvattingen
Þ bv. Tsjikatilo: woonde in Sovjetunie en seriemoordenaars kwamen alleen voor in het westen
Þ bv. homoseksualiteit: als iets pathologisch gezien maar veranderd in de tijd met wereldbeeld
§ daardoor kunnen we begrijpen dat gedrag geproblematiseerd wordt
3. rationele individu
Gary Becker (1930 – 2014)
• Econoom en socioloog (University of Chicago)
• Nobelprijs Economie (1992)
• Toepassing van economische inzichten op het verklaren van menselijk gedrag (homo economicus)
• Crime and punishment: an economic approach". Journal of Political Economy. 76 (2): 169–217
• hij was op weg naar een vergadering en was net te laat waardoor hij of veel te laat kon komen door zich legaal te
parken of illegaal te parkeren dichtbij het gebouw van de vergadering maar een boete krijgt van 50 euro = afweging
maken van kosten en baten
, Þ begrijpen mensen dat ik te laat ben of het is maar een boete van 50 euro
het rationele individu
• Criminaliteit is “normaal” (rationele keuze)
Þ rationeel betekent kosten en baten afwegen en daarom verschilt het van de rationele keuzetheorie
• Criminaliteit is niet de uitkomst van biologische verschillen, socialisatieprocessen of sociaal leergedrag maar moet
begrepen worden in functie van gedragsmogelijkheden en gedragsbeperkingen (kosten en baten)
Þ Vb. jongeren plegen meer criminaliteit dan ouderen omdat ze minder te verliezen hebben dan mensen op latere
leeftijd (status, etc.)
Þ Vb. er wordt minder ingebroken wanneer de beveiliging van woningen verbetert omdat het daardoor minder
aantrekkelijk is om in te breken (zie ook Kleemans, 2001: 158) of juist meer wanneer men weet dat de vrouw ook is
gaan werken
Assumptions criminal opportunities choice structuring
Humans are rational and unlocked car/ bedroom Is this target vulnerable? /
motivated to maximize window open/ woman walking How do I go about getting it? / criminal
pleasure and minimize pain alone in the dark/ Drunk Is anyone around/ How do I event
(nutsmaximalisatie zoals lying on the ground etc. make my escape? etc. GO!
plezier of geld), pijn (zaken waarover afweging Is er een kwetsbaarheid?
minimaliseren gemaakt wordt) Beinvloeden van afweging
belangrijke beleidstheorie: routine activiteit theorie
• Clarke en Felson = routine activiteit theorie (= doorheen de dag pleger of slachtoffer worden)
Þ Geeft handvaten om aan hele concrete feiten iets te doen
Þ maakt geen onderscheidt tussen de feitenpleger en diegene die dat niet doet zoals bij vorige theorieën
Þ Bv: vermogensdelicten aan de kust in de zomer (pickpocket): veel toeristen en er is niet altijd adequaat toezicht =
aantrekkelijk voor misdrijf te plegen
• Guardian (toezicht): buitenwipper of een oud vrouwtje?
Þ Bepaalt mee of er feiten gepleegd worden
10 principes (Felson & Clark, 1998; Kleemans, 2001)
Gelegenheid Gelegenheden tot Gelegenheden tot Gelegenheden tot Een criminele
speelt een rol bij criminaliteit zijn criminaliteit criminaliteit gebeurtenis
het veroorzaken zeer specifiek kennen worden bepaald veroorzaakt weer de
van alle vormen (= soort misdrijf) concentraties in door alledaagse gelegenheid tot een
van criminaliteit tijd en ruimte activiteiten andere criminele
(= opportuniteit) (bv. hotspots = (bv. stations = routine) gebeurtenis
voorspelbaarheid) (bv. diefstal en heling)
Bepaalde producten Sociale en Criminaliteit kan Gelegenheidsbeperkende Gerichte maatregelen
bieden betere technologische worden bestreden maatregelen leiden niet kunnen
mogelijkheden voor veranderingen door gelegenheids- noodzakelijk tot een zelfs een nog grotere
criminaliteit dan veroorzaken nieuwe beperkende verplaatsing van het criminaliteitsreductie
andere mogelijkheden voor maatregelen probleem veroorzaken
criminaliteit (reduceren van)
vooronderstellingen
• De rationele dader is ofwel iemand die handelt volgens de klassieke rationele keuzetheorie of de
routineactiviteitstheorie
