lOMoARcPSD|62244993
ALGEMENE PSYCHOLOGIE
Inhoud
Evaluatie....................................................................................................................................... 2
Inleiding........................................................................................................................................ 3
HOOFDSTUK 3: WAARNEMING....................................................................................................... 4
3.1 Het waarnemingsproces in vogelvlucht................................................................................4
3.1.1 De lange weg van prikkel tot waarneming.....................................................................5
3.1.2 drie psychologische activiteiten.....................................................................................6
3.2 Waarnemen is selecteren..................................................................................................... 7
3.2.1 de verschillende zintuigen............................................................................................. 7
3.2.2 het waarneembare spectrum......................................................................................... 7
3.2.3 de minimumintensiteit van de prikkels..........................................................................7
3.2.4 de selectieve aandacht.................................................................................................. 8
3.3 WAARNEMEN is structureren................................................................................................ 8
3.3.1 figuur en achtergrond.................................................................................................... 9
3.3.2 structureringsfactoren.................................................................................................... 9
3.3.3 Herkennen van gestalten............................................................................................. 11
3.3.4 waarnemingsconstanties..............................................................................................12
3.3.5 waarnemingsillusies..................................................................................................... 13
3.3.6 culturele verschillen..................................................................................................... 15
3.4 WAARNEMEN is interpreteren.............................................................................................15
3.4.1 rol van vroegere ervaringen.........................................................................................15
3.4.2 affectieve ingesteldheid............................................................................................... 15
3.4.3 invloed vanuit de bredere situatie................................................................................16
Hoofdstuk 4: Het geheugen......................................................................................................... 16
4.1 De vele betekenissen van geheugen..................................................................................16
4.1.1 Automatische en bewuste nawerking van geheugeninhouden.....................................17
4.1.2 Verschillen in tijdsduur en capaciteit............................................................................17
Hoofdstuk 5: leerprocessen......................................................................................................... 19
5.1 Soorten leerprocessen........................................................................................................ 19
5.1.1 Wat is leren?................................................................................................................ 19
5.1.2 HABITUATIE.................................................................................................................. 19
5.2 Klassieke conditionering..................................................................................................... 20
5.2.1het eigenlijke conditioneringsproces.............................................................................20
5.2.2 bijkomende processen.................................................................................................21
5.2.3 Een cognitieve interpretatie van de klassieke conditionering......................................23
1
, lOMoARcPSD|62244993
5.3 Operante conditionering..................................................................................................... 24
5.3.1leren door gissen en missen Operante conditionering is actief.....................................24
5.3.2 Cognitieve interpretatie van operant leren..................................................................25
5.3.3 Operante conditioneringsmechanismen.......................................................................26
5.3.4 Toepassingen............................................................................................................... 28
5.4 Modeling............................................................................................................................. 29
Hoofdstuk 6: denken en intelligentie...........................................................................................30
6.1 De bouwstenen van het denken.........................................................................................30
6.1.4 Denken met beweringen en proposities.......................................................................31
6.2 Het denken in actie............................................................................................................ 32
6.2.1 twee denkstijlen: duale procestheorie..........................................................................32
6.3 Valstrikken bij het denken.................................................................................................. 32
6.3.1 Misleidende input......................................................................................................... 32
6.3.3fouten bij de verwerking................................................................................................... 34
1) Instellingseffect................................................................................................................. 34
2) Beschikbaarheidsheuristiek..............................................................................................34
3) Representativiteitsheuristiek............................................................................................34
4) Conformatie bias............................................................................................................... 34
5) Illusoire waarheidseffect................................................................................................... 35
6) Blijvend invloedseffect...................................................................................................... 35
HOOFDSTUK 8: EMOTIES............................................................................................................. 35
8.1 De plaats van emoties in het gedrag..................................................................................35
8.1.1 Emoties, gevoelens en stemmingen.............................................................................35
8.1.2 Op het snijpunt tussen cognitie en motivatie...............................................................36
8.2 Autonome lichaamsveranderingen bij emoties...................................................................36
8.2.1 De belangrijkste lichaamsveranderingen.....................................................................37
8.2.2 Biologisch nut van autonome lichaamsveranderingen.................................................37
8.3 De psychologische aspecten van emoties..........................................................................39
8.3.1 De expressie van emoties............................................................................................39
8.4 Theorieën over emoties...................................................................................................... 39
8.4.3 Poging tot synthese...................................................................................................... 39
8.5 Toepassingen..................................................................................................................... 40
8.6 Voorbeeldexamenvragen................................................................................................... 41
EVALUATIE
• Schriftelijk gesloten boek examen
• Combinatie van meerkeuzevragen (zonder giscorrectie of verhoogde cesuur), gesloten
vragen en open vragen.
, lOMoARcPSD|62244993
• Kennis, begrip en toepassing
• Plusminus 2/3 algemene psychologie, 1/3 ontwikkelingspsychologie
INLEIDING
Leerdoelen:
- Je kan psychologie definiëren. Je kan hierbij verschil duiden tussen wetenschappelijke
psychologie en pseudopsychologie.
- Je kan de inhoud van dit vak positioneren binnen de deelgebieden van de
psychologie, en uitleggen hoe dit relevant is voor de gezondheidszorg.
Wat is psychologie?
Wetenschap van gedrag en mentale processen van het individu
Psychologie als wetenschap…
WAAR/NIET WAAR?
• Tegengestelden trekken elkaar aan
• Je kan onderscheid maken tussen visuele en auditieve leertypes en leertypes die al
doende leren.
• Mannen over alle culturen heen vallen vooral op vrouwen die fysiek aantrekkelijk zijn en
iets jonger zijn. Vrouwen over alle culturen heen vallen vooral op mannen die ambitie
tonen en iets ouder zijn dan hen.
• Woede afreageren is beter dan ze binnen te houden
Wetenschap Intuïtieve kennis of pseudo-wetenschap
Gegeven • Zo objectief • Persoonlijke meningen of ideeën
s mogelijk
• Losse, willekeurige observaties
verzamel • Systematisch
en • Storende variabelen
• Geen
storende
variabelen
Theorie Herhaaldelijk toetsen Voor waar aannemen
3
, lOMoARcPSD|62244993
HOOFDSTUK 3: WAARNEMING
Leerdoelen:
• Je kan het waarnemingsproces globaal beschrijven, van prikkel tot waarneming, en kan
daarbij het verschil uitleggen tussen gewaarwording en perceptie.
• Je kan de voorwaarden benoemen die bepalen of prikkels of prikkelverschillen tot het
bewustzijn doordringen (zintuigen, adequate prikkel, waarneembaar spectrum, absolute drempel en
verschildrempel, selectieve aandacht).
• Je kan blindzicht en het cocktailpartyfenomeen toelichten als voorbeelden van onbewuste
waarneming.
• Je kan de mechanismen uitleggen waarmee het brein waarnemingen structureert
(figuur/grond, gestaltewetten waarnemingsconstanties) en kan daarbij verklaren dat het geheel
meer is dan de som van de delen. Je kan dit toepassen op voorbeelden en kan illusies verklaren
door ze te koppelen aan het toepasselijke principe.
• Je kan uitleggen hoe bottom-up- en top-downprocessen samenwerken bij het tot stand komen
van waarneming, en kan dit toepassen op relevante voorbeelden.
• Je kan de componenten toelichten die een rol spelen bij het toekennen van betekenis aan
waargenomen structuren (vroegere ervaringen, affectieve ingesteldheid, bredere situatie).
3.1 HET WAARNEMINGSPROCES IN VOGELVLUCHT
Wat we waarnemen is een eigen constructie, een beeld dat onze hersenen zelf creeëren op
basis van de info die ze vanuit de zintuigen toegespeeld krijgen/
Registreren van prikkels = sensaties/gewaarwordingen
ALGEMENE PSYCHOLOGIE
Inhoud
Evaluatie....................................................................................................................................... 2
Inleiding........................................................................................................................................ 3
HOOFDSTUK 3: WAARNEMING....................................................................................................... 4
3.1 Het waarnemingsproces in vogelvlucht................................................................................4
3.1.1 De lange weg van prikkel tot waarneming.....................................................................5
3.1.2 drie psychologische activiteiten.....................................................................................6
3.2 Waarnemen is selecteren..................................................................................................... 7
3.2.1 de verschillende zintuigen............................................................................................. 7
3.2.2 het waarneembare spectrum......................................................................................... 7
3.2.3 de minimumintensiteit van de prikkels..........................................................................7
3.2.4 de selectieve aandacht.................................................................................................. 8
3.3 WAARNEMEN is structureren................................................................................................ 8
3.3.1 figuur en achtergrond.................................................................................................... 9
3.3.2 structureringsfactoren.................................................................................................... 9
3.3.3 Herkennen van gestalten............................................................................................. 11
3.3.4 waarnemingsconstanties..............................................................................................12
3.3.5 waarnemingsillusies..................................................................................................... 13
3.3.6 culturele verschillen..................................................................................................... 15
3.4 WAARNEMEN is interpreteren.............................................................................................15
3.4.1 rol van vroegere ervaringen.........................................................................................15
3.4.2 affectieve ingesteldheid............................................................................................... 15
3.4.3 invloed vanuit de bredere situatie................................................................................16
Hoofdstuk 4: Het geheugen......................................................................................................... 16
4.1 De vele betekenissen van geheugen..................................................................................16
4.1.1 Automatische en bewuste nawerking van geheugeninhouden.....................................17
4.1.2 Verschillen in tijdsduur en capaciteit............................................................................17
Hoofdstuk 5: leerprocessen......................................................................................................... 19
5.1 Soorten leerprocessen........................................................................................................ 19
5.1.1 Wat is leren?................................................................................................................ 19
5.1.2 HABITUATIE.................................................................................................................. 19
5.2 Klassieke conditionering..................................................................................................... 20
5.2.1het eigenlijke conditioneringsproces.............................................................................20
5.2.2 bijkomende processen.................................................................................................21
5.2.3 Een cognitieve interpretatie van de klassieke conditionering......................................23
1
, lOMoARcPSD|62244993
5.3 Operante conditionering..................................................................................................... 24
5.3.1leren door gissen en missen Operante conditionering is actief.....................................24
5.3.2 Cognitieve interpretatie van operant leren..................................................................25
5.3.3 Operante conditioneringsmechanismen.......................................................................26
5.3.4 Toepassingen............................................................................................................... 28
5.4 Modeling............................................................................................................................. 29
Hoofdstuk 6: denken en intelligentie...........................................................................................30
6.1 De bouwstenen van het denken.........................................................................................30
6.1.4 Denken met beweringen en proposities.......................................................................31
6.2 Het denken in actie............................................................................................................ 32
6.2.1 twee denkstijlen: duale procestheorie..........................................................................32
6.3 Valstrikken bij het denken.................................................................................................. 32
6.3.1 Misleidende input......................................................................................................... 32
6.3.3fouten bij de verwerking................................................................................................... 34
1) Instellingseffect................................................................................................................. 34
2) Beschikbaarheidsheuristiek..............................................................................................34
3) Representativiteitsheuristiek............................................................................................34
4) Conformatie bias............................................................................................................... 34
5) Illusoire waarheidseffect................................................................................................... 35
6) Blijvend invloedseffect...................................................................................................... 35
HOOFDSTUK 8: EMOTIES............................................................................................................. 35
8.1 De plaats van emoties in het gedrag..................................................................................35
8.1.1 Emoties, gevoelens en stemmingen.............................................................................35
8.1.2 Op het snijpunt tussen cognitie en motivatie...............................................................36
8.2 Autonome lichaamsveranderingen bij emoties...................................................................36
8.2.1 De belangrijkste lichaamsveranderingen.....................................................................37
8.2.2 Biologisch nut van autonome lichaamsveranderingen.................................................37
8.3 De psychologische aspecten van emoties..........................................................................39
8.3.1 De expressie van emoties............................................................................................39
8.4 Theorieën over emoties...................................................................................................... 39
8.4.3 Poging tot synthese...................................................................................................... 39
8.5 Toepassingen..................................................................................................................... 40
8.6 Voorbeeldexamenvragen................................................................................................... 41
EVALUATIE
• Schriftelijk gesloten boek examen
• Combinatie van meerkeuzevragen (zonder giscorrectie of verhoogde cesuur), gesloten
vragen en open vragen.
, lOMoARcPSD|62244993
• Kennis, begrip en toepassing
• Plusminus 2/3 algemene psychologie, 1/3 ontwikkelingspsychologie
INLEIDING
Leerdoelen:
- Je kan psychologie definiëren. Je kan hierbij verschil duiden tussen wetenschappelijke
psychologie en pseudopsychologie.
- Je kan de inhoud van dit vak positioneren binnen de deelgebieden van de
psychologie, en uitleggen hoe dit relevant is voor de gezondheidszorg.
Wat is psychologie?
Wetenschap van gedrag en mentale processen van het individu
Psychologie als wetenschap…
WAAR/NIET WAAR?
• Tegengestelden trekken elkaar aan
• Je kan onderscheid maken tussen visuele en auditieve leertypes en leertypes die al
doende leren.
• Mannen over alle culturen heen vallen vooral op vrouwen die fysiek aantrekkelijk zijn en
iets jonger zijn. Vrouwen over alle culturen heen vallen vooral op mannen die ambitie
tonen en iets ouder zijn dan hen.
• Woede afreageren is beter dan ze binnen te houden
Wetenschap Intuïtieve kennis of pseudo-wetenschap
Gegeven • Zo objectief • Persoonlijke meningen of ideeën
s mogelijk
• Losse, willekeurige observaties
verzamel • Systematisch
en • Storende variabelen
• Geen
storende
variabelen
Theorie Herhaaldelijk toetsen Voor waar aannemen
3
, lOMoARcPSD|62244993
HOOFDSTUK 3: WAARNEMING
Leerdoelen:
• Je kan het waarnemingsproces globaal beschrijven, van prikkel tot waarneming, en kan
daarbij het verschil uitleggen tussen gewaarwording en perceptie.
• Je kan de voorwaarden benoemen die bepalen of prikkels of prikkelverschillen tot het
bewustzijn doordringen (zintuigen, adequate prikkel, waarneembaar spectrum, absolute drempel en
verschildrempel, selectieve aandacht).
• Je kan blindzicht en het cocktailpartyfenomeen toelichten als voorbeelden van onbewuste
waarneming.
• Je kan de mechanismen uitleggen waarmee het brein waarnemingen structureert
(figuur/grond, gestaltewetten waarnemingsconstanties) en kan daarbij verklaren dat het geheel
meer is dan de som van de delen. Je kan dit toepassen op voorbeelden en kan illusies verklaren
door ze te koppelen aan het toepasselijke principe.
• Je kan uitleggen hoe bottom-up- en top-downprocessen samenwerken bij het tot stand komen
van waarneming, en kan dit toepassen op relevante voorbeelden.
• Je kan de componenten toelichten die een rol spelen bij het toekennen van betekenis aan
waargenomen structuren (vroegere ervaringen, affectieve ingesteldheid, bredere situatie).
3.1 HET WAARNEMINGSPROCES IN VOGELVLUCHT
Wat we waarnemen is een eigen constructie, een beeld dat onze hersenen zelf creeëren op
basis van de info die ze vanuit de zintuigen toegespeeld krijgen/
Registreren van prikkels = sensaties/gewaarwordingen
