📘 1.3 De Bestuurlijke Rechtshandeling
Wat is een bestuurlijke rechtshandeling?
Een bestuurlijke rechtshandeling is een eenzijdige beslissing van het bestuur die de rechtspositie van
burgers verandert of verhindert dat die verandert.
Kenmerken:
• Eenzijdig: het bestuur beslist zonder instemming van de burger.
• Rechtsgevolgen: de beslissing heeft juridische impact.
• Voorbeelden:
• Verlenen of weigeren van een vergunning.
• Benoemen of ontslaan van een ambtenaar.
• Toekennen of weigeren van een subsidie.
Voorwaarden voor een bestuurlijke rechtshandeling
1. Rechtshandeling: een bewuste handeling met het doel rechtsgevolgen te creëren.
o Voorbeeld: het verlenen van een bouwvergunning.
2. Niet alle handelingen zijn rechtshandelingen:
• Inlichtingen geven aan burgers.
• Uitvoerende handelingen (bv. ontruiming na onbewoonbaarverklaring).
• Voorbereidende handelingen (bv. intern overleg).
Eenzijdig optreden
• Het bestuur kan rechten en plichten opleggen zonder instemming van de burger.
• Een contract is géén bestuurlijke rechtshandeling, want dat vereist wederzijdse instemming.
Wie mag bestuurlijke rechtshandelingen stellen?
Een administratieve overheid moet voldoen aan drie criteria:
̶ Organiek: oprichting/erkenning door (Grond)wet of ander bestuur
➢ Bv. stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen, NMBS
̶ Doelmatigheid: vervullen van een taak van algemeen belang
➢ Bv. Proximus, bpost (reclame mag niet, als men dat toch wilt dan kan hier
extra geld voor vragen = reclame is namelijk geen administratieve overheid)
̶ Gezag: bevoegdheid hebben voor stellen van eenzijdig bindende rechtshandelingen
(gezagshandelingen)
1
, - Negatief criterium: parlementen, hoven en rechtbanken zijn géén bestuur (tenzij
uitzonderlijk).
Privileges van de Bestuurlijke Rechtshandeling
Privilège du préalable
• Verbindende kracht: burgers moeten zich houden aan de beslissing, ook zonder instemming.
• Vermoeden van wettigheid: de beslissing wordt als wettig beschouwd tot het tegendeel
bewezen is.
Privilège de l’exécution d’office
• Uitvoerbare kracht: het bestuur mag de beslissing uitvoeren zonder tussenkomst van de
rechter.
• In het privaatrecht moet je wél eerst naar de rechter.
Indeling: Gebonden vs. Discretionaire Bevoegdheid
Gebonden bevoegdheid
• Geen beoordelingsruimte: het bestuur moet handelen volgens de wet.
• Voorbeelden: toekenning pensioen, leefloon.
• Rechterlijke controle: volledig.
Discretionaire bevoegdheid
• Wel beoordelingsruimte: het bestuur mag kiezen of het handelt.
• Voorbeelden: weigeren vergunning, opleggen sanctie.
• Rechterlijke controle: marginaal (beperkt).
• Reden: scheiding der machten – rechter mag niet in de plaats van bestuur treden.
Werking in de Tijd
Regel
• Bestuurlijke rechtshandelingen werken voor de toekomst.
• Geen retroactieve werking.
• Kan onbepaald (bv. rijbewijs) of tijdelijk (bv. subsidie) zijn.
Opheffing
• Verwijderen uit rechtsverkeer door het bestuur.
• Werkt ex nunc (vanaf nu).
• Toelaatbaarheid:
• Reglementair: altijd mogelijk.
• Individueel:
2
Wat is een bestuurlijke rechtshandeling?
Een bestuurlijke rechtshandeling is een eenzijdige beslissing van het bestuur die de rechtspositie van
burgers verandert of verhindert dat die verandert.
Kenmerken:
• Eenzijdig: het bestuur beslist zonder instemming van de burger.
• Rechtsgevolgen: de beslissing heeft juridische impact.
• Voorbeelden:
• Verlenen of weigeren van een vergunning.
• Benoemen of ontslaan van een ambtenaar.
• Toekennen of weigeren van een subsidie.
Voorwaarden voor een bestuurlijke rechtshandeling
1. Rechtshandeling: een bewuste handeling met het doel rechtsgevolgen te creëren.
o Voorbeeld: het verlenen van een bouwvergunning.
2. Niet alle handelingen zijn rechtshandelingen:
• Inlichtingen geven aan burgers.
• Uitvoerende handelingen (bv. ontruiming na onbewoonbaarverklaring).
• Voorbereidende handelingen (bv. intern overleg).
Eenzijdig optreden
• Het bestuur kan rechten en plichten opleggen zonder instemming van de burger.
• Een contract is géén bestuurlijke rechtshandeling, want dat vereist wederzijdse instemming.
Wie mag bestuurlijke rechtshandelingen stellen?
Een administratieve overheid moet voldoen aan drie criteria:
̶ Organiek: oprichting/erkenning door (Grond)wet of ander bestuur
➢ Bv. stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen, NMBS
̶ Doelmatigheid: vervullen van een taak van algemeen belang
➢ Bv. Proximus, bpost (reclame mag niet, als men dat toch wilt dan kan hier
extra geld voor vragen = reclame is namelijk geen administratieve overheid)
̶ Gezag: bevoegdheid hebben voor stellen van eenzijdig bindende rechtshandelingen
(gezagshandelingen)
1
, - Negatief criterium: parlementen, hoven en rechtbanken zijn géén bestuur (tenzij
uitzonderlijk).
Privileges van de Bestuurlijke Rechtshandeling
Privilège du préalable
• Verbindende kracht: burgers moeten zich houden aan de beslissing, ook zonder instemming.
• Vermoeden van wettigheid: de beslissing wordt als wettig beschouwd tot het tegendeel
bewezen is.
Privilège de l’exécution d’office
• Uitvoerbare kracht: het bestuur mag de beslissing uitvoeren zonder tussenkomst van de
rechter.
• In het privaatrecht moet je wél eerst naar de rechter.
Indeling: Gebonden vs. Discretionaire Bevoegdheid
Gebonden bevoegdheid
• Geen beoordelingsruimte: het bestuur moet handelen volgens de wet.
• Voorbeelden: toekenning pensioen, leefloon.
• Rechterlijke controle: volledig.
Discretionaire bevoegdheid
• Wel beoordelingsruimte: het bestuur mag kiezen of het handelt.
• Voorbeelden: weigeren vergunning, opleggen sanctie.
• Rechterlijke controle: marginaal (beperkt).
• Reden: scheiding der machten – rechter mag niet in de plaats van bestuur treden.
Werking in de Tijd
Regel
• Bestuurlijke rechtshandelingen werken voor de toekomst.
• Geen retroactieve werking.
• Kan onbepaald (bv. rijbewijs) of tijdelijk (bv. subsidie) zijn.
Opheffing
• Verwijderen uit rechtsverkeer door het bestuur.
• Werkt ex nunc (vanaf nu).
• Toelaatbaarheid:
• Reglementair: altijd mogelijk.
• Individueel:
2
