• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 63 pagina's
Samenvatting

Samenvatting Sociaal Recht | Hogeschool Gent | 2025/26

Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 63 pagina's

Samenvatting sociaal recht sociaal werk hogeschool gent

Voorbeeld van de inhoud

SOCIAAL RECHT
LES 1: INLEIDING GESCHIEDENIS VAN HET SOCIAAL RECHT

WAT IS SOCIAAL RECHT?

Sociaal recht zit overal

- Het is het deelgebied van het recht dat zich richt op de bescherming van de
sociale en economische rechten van werknemers en burgers
 Focus op bescherming van de mens

WAT VALT ER ONDER SOCIAAL RECHT?

1. Arbeidsrecht
2. Sociaal zekerheidsrecht

GESCHIEDENIS

Halfweg 19de eeuw

- België is enorm arm
 Er is hongersnood en sociale ontwrichting
 Door een mislukte aardappeloogst
 Door opkomst industrialisering veroorzaakt neergang van
huisnijverheid
 gevolg mensen vertrekken naar stad
 Veel vraag naar jobs -> weinig aanbod = ernstige werk en leef
omstandigheden

- Er was een coalitieverbod: arbeiders mochten zich niet verenigen
 Maar verenigen zich toch in onderlinge bijstandsmaatschapijen
 Het idee leeft dat de overheid moet tussenkomen in sociale kwesties,
geïnspireerd op het model van kanselier Bismarck
 Vroege vorm van sociale zekerheid werknemers legden zelf geld
aan de kant voor andere als er ziekte was

- 1866: coalitieverbod werd opgeheven = ontstaan van vakbonden,
ziekenfondsen en vakverenigingen

- 1886: arbeidersprotesten en stakingen = eerste sociale maatregelen door de
overheid:
 Beperken van vrouwen- en kinderarbeid
 Uitbetaling van de lonen in cash geld

- 1903: eerste wet op de arbeidsongevallen
 Kritiek: uitkering was beperkt tot helft van het loon

- 1928: wet voor tegemoetkoming aan gebrekkigen en verminkten
- 1930: wet op kinderbijslag
- 1935: oprichting werklozenkassen door vakbonden
 Ledenbijdragen aangevuld met subsidies van de gemeenten

- 1936: betaalde vakantiedagen

1

, - 1944: besluitwet betreffende de maatschappelijke zekerheid werd
goedgekeurd verplichte sociale verzekeringen:
 Ziekte- en invaliditeitsverzekering
 Pensioenen
 Kinderbijslagregeling
 Werkloosheidsverzekering
 Jaarlijkse vakantie

- 1974: invoering brugpensioen en wet op het bestaansminimum (nu:
leefloon)

HEDEN: MET WELKE UITDAGINGEN WORDEN WE VANDAAG GECONFRONTEERD

- Vergrijzing, babyboomers met pensioen, arbeidsmarkt staat onderdruk door ziekte
of thuisblijven, onvoldoende financiering, …




HOOFDSTUK 2: IDEOLOGIE EN BASISPRINCIPES


2

,DEEL 1 – SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT

Het sociale zekerheidsrecht gaat over de bescherming van mensen tegen
inkomensverlies door ziekte, werkloosheid, invaliditeit, ouderdom, of andere sociale
risico’s, vaak via wettelijke verzekeringen zoals de ziekteverzekering,
werkloosheidsuitkeringen en pensioenen

IDEOLOGISCHE ACHTERGROND

Kanselier Otto Von Bismarck en Lord William Beveridge liggen aan de grond van de
sociale zekerheid

Bismarckiaanse stelsel Beveridgiaanse stelsel
Personeel Oorspronkelijk Alle inwoners van een
toepassingsgebied werknemers (nu eerder land
beroep actieve bevolking)
Uitkering Inkom gerelateerd Forfaitair
(levensstandaard) (basisbescherming)
Administratie Sociale partners (al dan overheid
niet met overheid)
Financiering Sociale Belastingen
zekerheidsbijdragen
- Bismarck: hij wou vermijden dat arbeiders in opstand kwamen dus gaf hij aan
hun rechten. Je betaald bijdragen en je baas ook en zo financier je samen een pot.
Het is een solidair systeem als je werkt
 Voordelen:
o als er iets gebeurd behoud je een stuk van je levenstandaard
o je uitkering hangt af van wat je verdiend

 nadelen:
o als je nooit gewerkt hebt dan val je uit de boot




- Beveridge: iedereen rijk of arm heeft recht op een uitkering. Het heeft universele
toegang iedereen krijgt een basis uitkering ongeacht of je gewerkt hebt of niet
 Voordelen:
o Vangnet is er voor iedereen er zijn geen uitzonderingen
o Bv. kinderbijslag, gezondheidszorg

 Nadelen:
o Het wordt betaald vanuit de belastingen dus die moeten omhoog
o Omdat het om een vaste uitkering gaat is het het minimum dus
volstaat het vaak niet om je levenstandaard te behouden




SYSTEEM IN BELGIË


3

, - België neemt een gemengd systeem
 Bismarckiaanse elementen
o Werknemers en zelfstandigen betalen bijdragen
o Wie werkt bouwt rechten op: pensioenen, ziekte, werkloosheid
o Hoe meer en hoe langer je gewerkt heb hoe meer je krijgt
o Beheer door sociale partners: werkgeverorganisaties, vakbonden en
overheid

 Beveridgiaanse elementen
o Iedereen krijgt kinderbijslag
o Wie nergens kan op terugvallen kan een leefloon aanvragen bij het
OCMW
o Gezondheidszorg is toegankelijk voor alle inwoners niet enkel de
mensen die werken
- Grote uitdaging
 De vergrijzing steeds meer mensen op pensioen die dan niet kunnen
bijdragen
 De arbeidsmarkt veranderd meer freelancers, platformwerkers, flexibele
jobs
 Financiering: als het vooral betaald wordt door arbeid en er minder
klassieke arbeid is moeten we ons systeem gaan bedenken


GESCHIEDENIS

- 19e eeuw – beging 20ste eeuw: nachtwakerstaat
 De overheid hield zich enkel bezig met basisfuncties zoals ordehandhaving

- Midden 20ste eeuw: verzorgingsstaat
 De overheid nam de verantwoordelijkheid voor het welzijn van haar
burgers

- Einde 20ste eeuw – heden: actieve welvaarsstaat
 De overheid gaat actief participatie in de samenleving en in de
arbeidsmarkt bevorderen


ARTIKEL 23 GRONDWET

- Ingevoerd in 1994
 Sociale grondrechten worden in de grondwet ingevoerd
o Overheid is verantwoordelijk dat jij een menswaardig leven kan
leiden




4

Inhoudsopgave

  1. 01 Sociaal recht 1
  2. 02 les 1: inleiding geschiedenis van het sociaal recht 1
    1. wat is sociaal recht? 1
    2. wat valt er onder sociaal recht? 1
    3. geschiedenis 1
    4. heden: met welke uitdagingen worden we vandaag geconfronteerd 2
  3. 03 hoofdstuk 2: ideologie en basisprincipes 2
    1. deel 1 – sociale zekerheidsrecht 3
    2. ideologische achtergrond 3
    3. centraal begrip: solidariteit 5
    4. inhoud van de sociale zekerheid 5
    5. wie beslist er over onze sociale zekerheid 6
    6. organisatie 6
    7. handvest van de sociaal verzekerde 8
  4. 04 Deel 1: sociale zekerheidsrecht 9
  5. 05 hoofdstuk 3: ziekte- en inviliditeitsverzekering 9
    1. vooraf 9
    2. geneeskundige verzorging 9
    3. arbeidsongeschiktheid 13
    4. moederschapsverzekering 16
  6. 06 4. professionele risico’s 18
    1. vooraf 18
    2. arbeidsongevalen 18
    3. beroepsziekten 26
  7. 07 5. werkloosheid 30
    1. enkele bedenkingen vooraf 30
    2. administratieve organisatie 30
    3. werkloosheidsuitkeringen voor voltijdse werklozen 31
    4. inschakelingsuitkering 35
    5. procedure 36
  8. 08 6. federale sociale bijstand 37
    1. enkele bedenkingen vooraf 37
    2. maatschappelijke integratie 37
    3. OCMW-DIENSTVERLENING 40
    4. inkomensgarantie voor ouderen 41
    5. inkomensvervangede tegemoetkoming aan personen met een handicap 42
    6. integratietegemoetkoming voor personen met een handicap 43
  9. 09 7. Vlaamse sociale bijstand 45
    1. groeipakket 45
  10. 10 8. de arbeidsovereenkomst 51
  11. 11 9. het einde van de arbeidsovereenkomst 56
    1. vooraf 56
    2. ALGEMENE CIVIELRECHTELIJKE WIJZEN VAN BEÊNDIGING 57
    3. arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag door opzegging 58
    4. arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag wegens dringende reden 62

Documentinformatie

Geüpload op
4 juni 2026
Aantal pagina's
63
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€6,99

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
5
Volgers
0
Items
17
Laatst verkocht
5 dagen geleden



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen