Vrije Universiteit Brussel
Macro-economie
0 Inleiding ............................................................................................................5
0.1 Wat is macro-economie ...................................................................................... 5
0.2 Overzicht van de cursus ...................................................................................... 5
0.3 Macro-economische modellen ............................................................................ 6
0.4 Een korte geschiedenis van het macro-economisch denken .................................. 7
0.5 Twee conclusies ................................................................................................10
1 Nationaal inkomen .......................................................................................... 11
1.1 Aanbod van goederen en diensten .......................................................................11
1.2 Inkomen over de productiefactoren.....................................................................12
1.3 Vraag naar goederen en diensten ........................................................................13
1.4 Belangrijkste conclusies ....................................................................................14
2 Het monetaire systeem.................................................................................... 15
2.1 Wat is geld? .......................................................................................................15
2.2 Geldcreatie .......................................................................................................15
2.3 Financiële beleidsschokken ...............................................................................18
2.4 De Grote Depressie ............................................................................................20
2.5 Global Financial Crisis .......................................................................................21
2.6 Belangrijkste conclusies ....................................................................................22
3 Inflatie ............................................................................................................ 23
3.1 Wat is inflatie? ...................................................................................................23
3.2 Nominale en reële rentes ...................................................................................23
3.3 Welk inflatieniveau is wenselijk?.........................................................................23
3.4 Wat drijft inflatie? ..............................................................................................25
3.5 Hyperinflatie-episodes.......................................................................................27
3.6 Belangrijke conclusies .......................................................................................28
4 Open economie ............................................................................................... 29
4.1 Inleiding ............................................................................................................29
4.2 Internationale stromen van goederen en kapitaal .................................................30
4.3 Wisselkoersen ...................................................................................................31
4.4 Kleine open economie ........................................................................................32
Macro-economie 1
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
4.5 Belangrijkste conclusies ....................................................................................36
5 Arbeidsmarkt .................................................................................................. 37
5.1 Opsplitsing van de beroepsbevolking ..................................................................37
5.2 Natuurlijke en conjuncturele werkloosheid..........................................................37
5.3 Wie zijn de structureel werklozen? ......................................................................39
5.4 VS versus Europa ...............................................................................................39
5.5 Belangrijke conclusies .......................................................................................40
6 Basis Solow-model – Kapitaalaccumulatie en groei........................................... 41
6.1 Empirisch feit 1 ..................................................................................................41
6.2 Empirisch feit 2 ..................................................................................................41
6.3 Bbp per capita vs. andere maatstaven .................................................................42
6.4 Het basis Solow-model ......................................................................................42
6.5 Verschillen in bbp per capita-niveaus ..................................................................44
6.6 Verschillen in bbp per capita-groei ......................................................................45
6.7 Tussenstand ......................................................................................................45
6.8 Gulden regel ......................................................................................................46
6.9 Belangrijkste conclusies ....................................................................................47
7 Geavanceerd Solow-model - Bevolkingsgroei & technologische vooruitgang ..... 48
7.1 Bevolkingsgroei .................................................................................................48
7.2 Technologische vooruitgang ...............................................................................50
7.3 Overzicht...........................................................................................................53
7.4 Uitbreidingen.....................................................................................................55
7.5 Belangrijkste conclusies ....................................................................................56
8 Inleiding tot Macro-economische fluctuaties .................................................... 57
8.1 Lange termijn versus korte termijn ......................................................................57
8.2 Conjunctuurcycli ...............................................................................................57
8.3 AD-AS-kader ......................................................................................................58
8.4 Schokken in het AD-AS-kader .............................................................................61
8.5 Monetair en budgetair beleid ..............................................................................62
8.6 Belangrijkste conclusies ....................................................................................64
9 Geaggregeerde vraag I: IS-LM-model ................................................................ 65
9.1 Inleiding ............................................................................................................65
9.2 Keynesiaanse cross theory .................................................................................65
Macro-economie 2
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
9.3 Budgettaire multiplicatoren ................................................................................68
9.4 IS-curve ............................................................................................................69
9.5 Liquititeitsvoorkeurtheorie .................................................................................71
9.6 LM-curve ...........................................................................................................73
9.7 IS-LM-model ......................................................................................................75
9.8 Uitbreidingen .....................................................................................................76
9.9 Belangrijkste conclusies ....................................................................................76
10 Geaggregeerde vraag II: de AD-curve ............................................................. 77
10.1 Van IS-LM naar AD-curve ....................................................................................77
10.2 IS-curve schokken .............................................................................................78
10.3 LM-curve schokken ............................................................................................79
10.4 Belangrijkste conclusies ....................................................................................80
11 Conjunctuurfluctuaties in een gesloten economie ......................................... 82
11.1 Kortetermijn AS-curve ........................................................................................82
11.2 Terugkoppeling vraag- en aanbodzijde .................................................................83
11.3 Budgettaire multiplicatoren opnieuw ..................................................................84
11.4 Langetermijn AS-curve .......................................................................................85
11.5 Het IS-LM-AD-AS-model .....................................................................................85
11.6 Belangrijkste conclusies ....................................................................................87
12 Toepassingen van het IS-LM-AD-AS-model .................................................... 88
12.1 Grote Depressie .................................................................................................88
12.2 Great Inflation ...................................................................................................92
12.3 Onconventioneel monetair beleid .......................................................................93
12.4 Belangrijkste conclusies ....................................................................................95
13 Open economie: Mundell-Fleming Model & IS-LM-BP model .......................... 97
13.1 Inleiding ............................................................................................................97
13.2 Mundell-Fleming model......................................................................................97
13.3 Vlottende wisselkoersen ....................................................................................99
13.4 Vaste wisselkoersen ........................................................................................ 101
13.5 IS-LM-BP model ............................................................................................... 104
13.6 Belangrijkste conclusies .................................................................................. 107
14 Open economie toepassingen: IS-LM-BP model .......................................... 108
14.1 Valutacrisis ..................................................................................................... 108
Macro-economie 3
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
14.2 Belangrijkste conclusies .................................................................................. 110
15 Geaggregeerd aanbod en de morderne Phillipscurve ................................... 111
15.1 Prijzenmodel ................................................................................................... 111
15.2 Phillipscurve ................................................................................................... 112
15.3 Beleidsafweging .............................................................................................. 113
15.4 Inflatieverwachtingen ...................................................................................... 113
15.5 Belangrijkste conclusies .................................................................................. 116
Macro-economie 4
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
0 Inleiding
0.1 Wat is macro-economie
Macro-economie = studie van de economie van een land, maatschappij of regio als geheel
→ geaggregeerde variabelen: berekend over de huishoudens of individuen in een
geografisch gebied (bv output/ inkomen (bbp), inflatie, korte- en langetermijnrente,
vermogen, etc.)
→ stelt verschillende onderzoekvragen die we beantwoorden in de cursus
0.2 Overzicht van de cursus
Alle onderzoeksvragen onmogelijk te beantwoorden in één model of theorie →
categorisering
1. Basisconcepten in de macro-economie:
• Wat zijn de componenten van de geaggregeerde macro-economische vraag
& aanbod?
• Hoe werkt het monetaire en financiële systeem? Wat drijft de
geldhoeveelheid?
• Wat zijn de oorzaken, effecten en maatschappelijke kosten van inflatie? Wat
is het optimale inflatieniveau?
• Wat zijn de drijvende krachten achter langetermijnwerkloosheid? Welke
soorten werkloosheid bestaan er?
2. Langetermijngroeitheorie:
• Waarom begonnen sommige economieën snel te groeien na de Industriële
Revolutie in de 18e eeuw?
• Wat zijn de drijvende krachten achter de langetermijngroei van economieën?
• Wat verklaart de grote verschillen in bbp per capita tussen landen? Waarom
zijn sommige landen arm en andere rijk?
• Is langetermijngroei wenselijk in een context van klimaatverandering en
biodiversiteitsverlies?
3. Kortetermijnconjunctuurtheorie:
• Wat verklaart kortetermijnschommelingen in economische groei, inflatie,
rentes, etc.?
• Hoe moeten budgettair en monetair beleid worden georganiseerd om de
economie te stabiliseren?
• Welke instrumenten kunnen monetaire beleidsmakers gebruiken om de
economie te stabiliseren?
• Hoe effectief is het budgettair beleid in het stabiliseren van de economie en
het beïnvloeden van de economische output?
4. Andere macro-economische onderwerpen:
• Hoe creëer je een financieel systeem dat stabiel is en economische groei
bevordert?
Macro-economie 5
2025-2026
, Vrije Universiteit Brussel
• Hoe beïnvloeden financiële marktschommelingen macro-economische
uitkomsten?
• Wat is een houdbaar niveau van overheidsschuld voor de overheid van een
land?
• Wat zijn de drijvende krachten achter het niveau van vermogensongelijkheid
in een land?
0.3 Macro-economische modellen
Macro-economisch onderzoek bevat:
Empirische modellen Theoretische modellen
Vertrekken vanuit empirische data en Bouwen een model vanuit logisch denken,
trekken daar conclusies uit en toetsen dit aan de empirische data
➔ beide benaderingen zijn complementair en communiceren met elkaar!
1. De waarden van exogene variabelen worden buiten het model bepaald
→ model neemt de waarden en onderliggende processen aan als gegeven
Bv: bepaalde bevolking
2. De waarden van endogene variabelen worden in het model bepaald
→ vertegenwoordigen de output/uitkomst van het model
→ de variabelen die men wil verklaren
Bv: bbp per capita
Een stijging van het inkomen verhoogt de Een stijging van de inputprijzen verlaagt de
hoeveelheid pizza die consumenten vragen hoeveelheid pizza die aanbieders
bij elke prijs → evenwichtsprijs en - aanbieden bij elke prijs → evenwichtsprijs
hoeveelheid verhoogt. verhoogt en evenwichtshoeveelheid
verlaagt.
Macro-economie 6
2025-2026
Macro-economie
0 Inleiding ............................................................................................................5
0.1 Wat is macro-economie ...................................................................................... 5
0.2 Overzicht van de cursus ...................................................................................... 5
0.3 Macro-economische modellen ............................................................................ 6
0.4 Een korte geschiedenis van het macro-economisch denken .................................. 7
0.5 Twee conclusies ................................................................................................10
1 Nationaal inkomen .......................................................................................... 11
1.1 Aanbod van goederen en diensten .......................................................................11
1.2 Inkomen over de productiefactoren.....................................................................12
1.3 Vraag naar goederen en diensten ........................................................................13
1.4 Belangrijkste conclusies ....................................................................................14
2 Het monetaire systeem.................................................................................... 15
2.1 Wat is geld? .......................................................................................................15
2.2 Geldcreatie .......................................................................................................15
2.3 Financiële beleidsschokken ...............................................................................18
2.4 De Grote Depressie ............................................................................................20
2.5 Global Financial Crisis .......................................................................................21
2.6 Belangrijkste conclusies ....................................................................................22
3 Inflatie ............................................................................................................ 23
3.1 Wat is inflatie? ...................................................................................................23
3.2 Nominale en reële rentes ...................................................................................23
3.3 Welk inflatieniveau is wenselijk?.........................................................................23
3.4 Wat drijft inflatie? ..............................................................................................25
3.5 Hyperinflatie-episodes.......................................................................................27
3.6 Belangrijke conclusies .......................................................................................28
4 Open economie ............................................................................................... 29
4.1 Inleiding ............................................................................................................29
4.2 Internationale stromen van goederen en kapitaal .................................................30
4.3 Wisselkoersen ...................................................................................................31
4.4 Kleine open economie ........................................................................................32
Macro-economie 1
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
4.5 Belangrijkste conclusies ....................................................................................36
5 Arbeidsmarkt .................................................................................................. 37
5.1 Opsplitsing van de beroepsbevolking ..................................................................37
5.2 Natuurlijke en conjuncturele werkloosheid..........................................................37
5.3 Wie zijn de structureel werklozen? ......................................................................39
5.4 VS versus Europa ...............................................................................................39
5.5 Belangrijke conclusies .......................................................................................40
6 Basis Solow-model – Kapitaalaccumulatie en groei........................................... 41
6.1 Empirisch feit 1 ..................................................................................................41
6.2 Empirisch feit 2 ..................................................................................................41
6.3 Bbp per capita vs. andere maatstaven .................................................................42
6.4 Het basis Solow-model ......................................................................................42
6.5 Verschillen in bbp per capita-niveaus ..................................................................44
6.6 Verschillen in bbp per capita-groei ......................................................................45
6.7 Tussenstand ......................................................................................................45
6.8 Gulden regel ......................................................................................................46
6.9 Belangrijkste conclusies ....................................................................................47
7 Geavanceerd Solow-model - Bevolkingsgroei & technologische vooruitgang ..... 48
7.1 Bevolkingsgroei .................................................................................................48
7.2 Technologische vooruitgang ...............................................................................50
7.3 Overzicht...........................................................................................................53
7.4 Uitbreidingen.....................................................................................................55
7.5 Belangrijkste conclusies ....................................................................................56
8 Inleiding tot Macro-economische fluctuaties .................................................... 57
8.1 Lange termijn versus korte termijn ......................................................................57
8.2 Conjunctuurcycli ...............................................................................................57
8.3 AD-AS-kader ......................................................................................................58
8.4 Schokken in het AD-AS-kader .............................................................................61
8.5 Monetair en budgetair beleid ..............................................................................62
8.6 Belangrijkste conclusies ....................................................................................64
9 Geaggregeerde vraag I: IS-LM-model ................................................................ 65
9.1 Inleiding ............................................................................................................65
9.2 Keynesiaanse cross theory .................................................................................65
Macro-economie 2
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
9.3 Budgettaire multiplicatoren ................................................................................68
9.4 IS-curve ............................................................................................................69
9.5 Liquititeitsvoorkeurtheorie .................................................................................71
9.6 LM-curve ...........................................................................................................73
9.7 IS-LM-model ......................................................................................................75
9.8 Uitbreidingen .....................................................................................................76
9.9 Belangrijkste conclusies ....................................................................................76
10 Geaggregeerde vraag II: de AD-curve ............................................................. 77
10.1 Van IS-LM naar AD-curve ....................................................................................77
10.2 IS-curve schokken .............................................................................................78
10.3 LM-curve schokken ............................................................................................79
10.4 Belangrijkste conclusies ....................................................................................80
11 Conjunctuurfluctuaties in een gesloten economie ......................................... 82
11.1 Kortetermijn AS-curve ........................................................................................82
11.2 Terugkoppeling vraag- en aanbodzijde .................................................................83
11.3 Budgettaire multiplicatoren opnieuw ..................................................................84
11.4 Langetermijn AS-curve .......................................................................................85
11.5 Het IS-LM-AD-AS-model .....................................................................................85
11.6 Belangrijkste conclusies ....................................................................................87
12 Toepassingen van het IS-LM-AD-AS-model .................................................... 88
12.1 Grote Depressie .................................................................................................88
12.2 Great Inflation ...................................................................................................92
12.3 Onconventioneel monetair beleid .......................................................................93
12.4 Belangrijkste conclusies ....................................................................................95
13 Open economie: Mundell-Fleming Model & IS-LM-BP model .......................... 97
13.1 Inleiding ............................................................................................................97
13.2 Mundell-Fleming model......................................................................................97
13.3 Vlottende wisselkoersen ....................................................................................99
13.4 Vaste wisselkoersen ........................................................................................ 101
13.5 IS-LM-BP model ............................................................................................... 104
13.6 Belangrijkste conclusies .................................................................................. 107
14 Open economie toepassingen: IS-LM-BP model .......................................... 108
14.1 Valutacrisis ..................................................................................................... 108
Macro-economie 3
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
14.2 Belangrijkste conclusies .................................................................................. 110
15 Geaggregeerd aanbod en de morderne Phillipscurve ................................... 111
15.1 Prijzenmodel ................................................................................................... 111
15.2 Phillipscurve ................................................................................................... 112
15.3 Beleidsafweging .............................................................................................. 113
15.4 Inflatieverwachtingen ...................................................................................... 113
15.5 Belangrijkste conclusies .................................................................................. 116
Macro-economie 4
2025-2026
,Vrije Universiteit Brussel
0 Inleiding
0.1 Wat is macro-economie
Macro-economie = studie van de economie van een land, maatschappij of regio als geheel
→ geaggregeerde variabelen: berekend over de huishoudens of individuen in een
geografisch gebied (bv output/ inkomen (bbp), inflatie, korte- en langetermijnrente,
vermogen, etc.)
→ stelt verschillende onderzoekvragen die we beantwoorden in de cursus
0.2 Overzicht van de cursus
Alle onderzoeksvragen onmogelijk te beantwoorden in één model of theorie →
categorisering
1. Basisconcepten in de macro-economie:
• Wat zijn de componenten van de geaggregeerde macro-economische vraag
& aanbod?
• Hoe werkt het monetaire en financiële systeem? Wat drijft de
geldhoeveelheid?
• Wat zijn de oorzaken, effecten en maatschappelijke kosten van inflatie? Wat
is het optimale inflatieniveau?
• Wat zijn de drijvende krachten achter langetermijnwerkloosheid? Welke
soorten werkloosheid bestaan er?
2. Langetermijngroeitheorie:
• Waarom begonnen sommige economieën snel te groeien na de Industriële
Revolutie in de 18e eeuw?
• Wat zijn de drijvende krachten achter de langetermijngroei van economieën?
• Wat verklaart de grote verschillen in bbp per capita tussen landen? Waarom
zijn sommige landen arm en andere rijk?
• Is langetermijngroei wenselijk in een context van klimaatverandering en
biodiversiteitsverlies?
3. Kortetermijnconjunctuurtheorie:
• Wat verklaart kortetermijnschommelingen in economische groei, inflatie,
rentes, etc.?
• Hoe moeten budgettair en monetair beleid worden georganiseerd om de
economie te stabiliseren?
• Welke instrumenten kunnen monetaire beleidsmakers gebruiken om de
economie te stabiliseren?
• Hoe effectief is het budgettair beleid in het stabiliseren van de economie en
het beïnvloeden van de economische output?
4. Andere macro-economische onderwerpen:
• Hoe creëer je een financieel systeem dat stabiel is en economische groei
bevordert?
Macro-economie 5
2025-2026
, Vrije Universiteit Brussel
• Hoe beïnvloeden financiële marktschommelingen macro-economische
uitkomsten?
• Wat is een houdbaar niveau van overheidsschuld voor de overheid van een
land?
• Wat zijn de drijvende krachten achter het niveau van vermogensongelijkheid
in een land?
0.3 Macro-economische modellen
Macro-economisch onderzoek bevat:
Empirische modellen Theoretische modellen
Vertrekken vanuit empirische data en Bouwen een model vanuit logisch denken,
trekken daar conclusies uit en toetsen dit aan de empirische data
➔ beide benaderingen zijn complementair en communiceren met elkaar!
1. De waarden van exogene variabelen worden buiten het model bepaald
→ model neemt de waarden en onderliggende processen aan als gegeven
Bv: bepaalde bevolking
2. De waarden van endogene variabelen worden in het model bepaald
→ vertegenwoordigen de output/uitkomst van het model
→ de variabelen die men wil verklaren
Bv: bbp per capita
Een stijging van het inkomen verhoogt de Een stijging van de inputprijzen verlaagt de
hoeveelheid pizza die consumenten vragen hoeveelheid pizza die aanbieders
bij elke prijs → evenwichtsprijs en - aanbieden bij elke prijs → evenwichtsprijs
hoeveelheid verhoogt. verhoogt en evenwichtshoeveelheid
verlaagt.
Macro-economie 6
2025-2026
