Groepsdynamisch begeleiden
DEEL 1: groepen en teams
- oplossingsgericht werken in teams is een krachtige manier om positieve
veranderingen te realiseren
1. Groepen en teams
1.1 Wat is een groep?
We gebruiken het woord ‘groep’ bijna dagelijks
-> iedereen behoort op elk moment in zijn leven tot verschillende
groepen
-> gedurende je leven veranderen ook de groepen waar je toe
behoort
Wanneer noem je een verzameling mensen een groep en wanneer niet?
Er zijn heel wat definities voor de term ‘groep’
-> David Johnson en Frank Johnson concluderen in hun onderzoek
dat sociale wetenschappers verscheidene definities gebruiken
-> door de accenten van die definities bij elkaar te voegen, krijg je
‘de essentiële kenmerken om van een groep te kunnen spreken’
Kenmerken van een groep:
1. een doel
-> een groep is een verzameling mensen die gezamenlijk een
bepaald doel willen bereiken
-> mensen worden lid van een groep omdat ze beseffen dat ze
met de groep meer kans maken om een doel te bereiken dan als
individu
-> het gezegde: ‘het geheel is meer dan de som van de
individuen’ illustreert dat criterium voor een groep
-> een groep vrijwilligers die instaat voor de maaltijdbedeling bij
kans- armen ervaart dagelijks dat dat niet haalbaar zou zijn
indien elk lid deze taak als individu op zich zou nemen. Allemaal
hebben ze hetzelfde doel, namelijk mensen in kansarmoede
voedsel geven
1
,2. een onderlinge afhankelijkheid
-> een groep is een verzameling individuen die op een bepaalde
manier van elkaar afhankelijk zijn
-> dit kenmerk legt de nadruk op het afhankelijk zijn van elkaar
-> als er een bepaalde gebeurtenis plaatsvindt, beïnvloedt die
niet alleen een individu, maar de hele groep
-> een groep voetballers is afhankelijk van elkaar om te scoren.
Wanneer een groepslid een rode kaart krijgt, lokt dat vaak
reactie uit bij de andere spelers
3. interactie
-> een groep is een verzameling individuen die directe contacten
met elkaar onderhouden
-> het accent ligt op de interactie die aanwezig moet zijn tussen
de groepsleden
-> de groepsleden kunnen iedereen aanspreken in een
klasgroep. Ze hebben direct contact met elkaar. Ze reageren op
elkaar en interageren met elkaar
4. een sociale eenheid
-> Een groep is een sociale eenheid die uit twee of meer
personen bestaat die zichzelf als lid van een groep beschouwen
-> volgens die definitie kan je pas spreken van een groep als
de individuen zichzelf zien als deel van die groep
-> een aantal studenten die jaarlijks naar Hongarije trekken om
daar te gaan werken met personen met een verstandelijke
beperking, zie je in de luchthaven in groep verzamelen en ze
dragen ook allemaal hetzelfde T-shirt, waardoor je in een
oogopslag kan zien wie al dan niet tot de groep behoort
5. wederzijdse beïnvloeding
-> Een groep is een verzameling individuen die elkaar
beïnvloeden
-> zonder wederzijdse beïnvloeding kan je niet van een groep
spreken
-> in de studentenclub bereiden de leden van het presidium
samen de studentendoop voor. De nieuwe preses vindt dat het
2
, vooral leuk moet zijn. De schachtentemmer vindt dat er sowieso
heel wat bier gedronken moet worden. Daarnaast zijn er nog heel
wat andere ideeën en menin gen over hoe de studentendoop
moet verlopen. De groepsleden van het presidium beïnvloeden
elkaar tijdens de voorbereidende vergaderingen en daardoor
krijgt die schachtendoop een uniek karakter.
6. normen en rollen
-> Een groep is een verzameling individuen van wie de
interacties door een aantal normen en rollen gestructureerd
worden
-> die rollen en normen kunnen schriftelijk of mondeling
vastgelegd zijn
-> in de Chirogroep van Emil vinden ze stoer zijn heel belangrijk.
In de winter gaat Emil met korte broek en blote benen naar de
Chiro. Wanneer zijn vriendje, dat niet naar de Chiro gaat, vraagt
of dat niet te koud is, zegt Emil onmiddellijk: ‘Dat is bij ons zo,
mietjes zijn bij ons niet toegelaten, dus jongens die huilen als ze
pijn hebben, horen niet in onze groep thuis.’
=> die groep heeft duidelijk een aantal regels die bepalen welk gedrag
goed of fout, gewenst of ongewenst is
-> de groep geeft aan welk gedrag normaal of abnormaal gevonden
wordt
Groepsnormen zijn (doorgaans onuitgesproken) gedragsregels die voor
ieder individu in de groep gelden
-> overtreding van de groepsnormen wordt door de Chiroleden
opgemerkt en al dan niet afgekeurd
Volgens Remmerswaal vergemakkelijken normen het samenwerken en
de omgang met elkaar in de groep omdat iedereen weet wat men van de
andere groepsleden mag verwachten en wat er van hem verwacht wordt
-> groepen oefenen een actieve druk uit op de leden om zich te
conformeren aan de groepsnormen die ze ontwikkeld hebben
-> dit is een van de belangrijkste redenen voor conformiteit en
uniformiteit in groepen
3
, Conformiteit is de mate waarin groepsleden zich aanpassen aan de
geldende groepsnormen
Uniformiteit in een groep verwijst naar het met elkaar in
overeenstemming zijn, de eenheid of samenhang
1.2 Wat is een team?
Kozlowski & Ilgen omschrijven teams als 2 of meer individuen waartussen
er sociale interactie is en die een of meer gemeenschappelijke doelen
hebben
-> die personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen heeft eigen
toegewezen specifieke rollen of functies
-> je herkent hier wellicht ook een aantal kenmerken van een groep
-> Kozlowski & Ilgen gaan niet in op wederzijdse beïnvloeding en
sociale eenheid
Het grote verschil tussen ‘zomaar’ een groep mensen en een team is dat
een team heeft geleerd zich te ‘verbinden’: samen te werken aan een
bepaald doel
-> binnen een team is bij de leden het besef dat ze door samen te
werken in staat zijn een doel te bereiken dat groter is dan ieders
individuele kracht
-> dat gezamenlijke doel bindt en verbindt
Een groep is een team als de volgende kenmerken aanwezig zijn:
1. Het grotere doel staat boven dat van het individu
-> het teambelang gaat vóór op het eigenbelang
-> de teamleden zijn gemotiveerd om het teamdoel te halen en
handelen doelgericht
2. Er is sprake van cohesie, verbondenheid, een wij-gevoel
-> de binding wordt gestimuleerd, maar er is ook weerstand als er
van buitenaf geprobeerd wordt de cohesie te doorbreken
4
DEEL 1: groepen en teams
- oplossingsgericht werken in teams is een krachtige manier om positieve
veranderingen te realiseren
1. Groepen en teams
1.1 Wat is een groep?
We gebruiken het woord ‘groep’ bijna dagelijks
-> iedereen behoort op elk moment in zijn leven tot verschillende
groepen
-> gedurende je leven veranderen ook de groepen waar je toe
behoort
Wanneer noem je een verzameling mensen een groep en wanneer niet?
Er zijn heel wat definities voor de term ‘groep’
-> David Johnson en Frank Johnson concluderen in hun onderzoek
dat sociale wetenschappers verscheidene definities gebruiken
-> door de accenten van die definities bij elkaar te voegen, krijg je
‘de essentiële kenmerken om van een groep te kunnen spreken’
Kenmerken van een groep:
1. een doel
-> een groep is een verzameling mensen die gezamenlijk een
bepaald doel willen bereiken
-> mensen worden lid van een groep omdat ze beseffen dat ze
met de groep meer kans maken om een doel te bereiken dan als
individu
-> het gezegde: ‘het geheel is meer dan de som van de
individuen’ illustreert dat criterium voor een groep
-> een groep vrijwilligers die instaat voor de maaltijdbedeling bij
kans- armen ervaart dagelijks dat dat niet haalbaar zou zijn
indien elk lid deze taak als individu op zich zou nemen. Allemaal
hebben ze hetzelfde doel, namelijk mensen in kansarmoede
voedsel geven
1
,2. een onderlinge afhankelijkheid
-> een groep is een verzameling individuen die op een bepaalde
manier van elkaar afhankelijk zijn
-> dit kenmerk legt de nadruk op het afhankelijk zijn van elkaar
-> als er een bepaalde gebeurtenis plaatsvindt, beïnvloedt die
niet alleen een individu, maar de hele groep
-> een groep voetballers is afhankelijk van elkaar om te scoren.
Wanneer een groepslid een rode kaart krijgt, lokt dat vaak
reactie uit bij de andere spelers
3. interactie
-> een groep is een verzameling individuen die directe contacten
met elkaar onderhouden
-> het accent ligt op de interactie die aanwezig moet zijn tussen
de groepsleden
-> de groepsleden kunnen iedereen aanspreken in een
klasgroep. Ze hebben direct contact met elkaar. Ze reageren op
elkaar en interageren met elkaar
4. een sociale eenheid
-> Een groep is een sociale eenheid die uit twee of meer
personen bestaat die zichzelf als lid van een groep beschouwen
-> volgens die definitie kan je pas spreken van een groep als
de individuen zichzelf zien als deel van die groep
-> een aantal studenten die jaarlijks naar Hongarije trekken om
daar te gaan werken met personen met een verstandelijke
beperking, zie je in de luchthaven in groep verzamelen en ze
dragen ook allemaal hetzelfde T-shirt, waardoor je in een
oogopslag kan zien wie al dan niet tot de groep behoort
5. wederzijdse beïnvloeding
-> Een groep is een verzameling individuen die elkaar
beïnvloeden
-> zonder wederzijdse beïnvloeding kan je niet van een groep
spreken
-> in de studentenclub bereiden de leden van het presidium
samen de studentendoop voor. De nieuwe preses vindt dat het
2
, vooral leuk moet zijn. De schachtentemmer vindt dat er sowieso
heel wat bier gedronken moet worden. Daarnaast zijn er nog heel
wat andere ideeën en menin gen over hoe de studentendoop
moet verlopen. De groepsleden van het presidium beïnvloeden
elkaar tijdens de voorbereidende vergaderingen en daardoor
krijgt die schachtendoop een uniek karakter.
6. normen en rollen
-> Een groep is een verzameling individuen van wie de
interacties door een aantal normen en rollen gestructureerd
worden
-> die rollen en normen kunnen schriftelijk of mondeling
vastgelegd zijn
-> in de Chirogroep van Emil vinden ze stoer zijn heel belangrijk.
In de winter gaat Emil met korte broek en blote benen naar de
Chiro. Wanneer zijn vriendje, dat niet naar de Chiro gaat, vraagt
of dat niet te koud is, zegt Emil onmiddellijk: ‘Dat is bij ons zo,
mietjes zijn bij ons niet toegelaten, dus jongens die huilen als ze
pijn hebben, horen niet in onze groep thuis.’
=> die groep heeft duidelijk een aantal regels die bepalen welk gedrag
goed of fout, gewenst of ongewenst is
-> de groep geeft aan welk gedrag normaal of abnormaal gevonden
wordt
Groepsnormen zijn (doorgaans onuitgesproken) gedragsregels die voor
ieder individu in de groep gelden
-> overtreding van de groepsnormen wordt door de Chiroleden
opgemerkt en al dan niet afgekeurd
Volgens Remmerswaal vergemakkelijken normen het samenwerken en
de omgang met elkaar in de groep omdat iedereen weet wat men van de
andere groepsleden mag verwachten en wat er van hem verwacht wordt
-> groepen oefenen een actieve druk uit op de leden om zich te
conformeren aan de groepsnormen die ze ontwikkeld hebben
-> dit is een van de belangrijkste redenen voor conformiteit en
uniformiteit in groepen
3
, Conformiteit is de mate waarin groepsleden zich aanpassen aan de
geldende groepsnormen
Uniformiteit in een groep verwijst naar het met elkaar in
overeenstemming zijn, de eenheid of samenhang
1.2 Wat is een team?
Kozlowski & Ilgen omschrijven teams als 2 of meer individuen waartussen
er sociale interactie is en die een of meer gemeenschappelijke doelen
hebben
-> die personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen heeft eigen
toegewezen specifieke rollen of functies
-> je herkent hier wellicht ook een aantal kenmerken van een groep
-> Kozlowski & Ilgen gaan niet in op wederzijdse beïnvloeding en
sociale eenheid
Het grote verschil tussen ‘zomaar’ een groep mensen en een team is dat
een team heeft geleerd zich te ‘verbinden’: samen te werken aan een
bepaald doel
-> binnen een team is bij de leden het besef dat ze door samen te
werken in staat zijn een doel te bereiken dat groter is dan ieders
individuele kracht
-> dat gezamenlijke doel bindt en verbindt
Een groep is een team als de volgende kenmerken aanwezig zijn:
1. Het grotere doel staat boven dat van het individu
-> het teambelang gaat vóór op het eigenbelang
-> de teamleden zijn gemotiveerd om het teamdoel te halen en
handelen doelgericht
2. Er is sprake van cohesie, verbondenheid, een wij-gevoel
-> de binding wordt gestimuleerd, maar er is ook weerstand als er
van buitenaf geprobeerd wordt de cohesie te doorbreken
4
