Samenvatting Natuur | Oriënteren op Natuur en Techniek | VIVES | 2025/26

NATUUR
DIDACTIEK WERO

WELKE ELEMENTEN HEB JE NODIG VOOR EEN GOEDE WERO-LES?


ENKELE GRONDPRINCIPES VAN GOED NATUURONDERWIJS

NATUURONDERWIJS MOET KANSEN BIEDEN TOT VERWONDERING EN BEWONDERING
 Kinderen hebben een spontane belangstelling voor, zijn heel snel verwonderd over heel wat
zaken
 Door verwondering op te wekken en tot bewondering te komen, kom je tot beleving!
 Jij creëert kansen tot verwondering en bewondering:
o Stel gerichte vragen
 Wat zie je?
 Wees eens stil, heb je het ook gehoord?
 …
o Vertel zelf niet eerst over datgene wat te zien valt. Laat de kinderen zoeken en ontdekken
o Probeer een dialoog te krijgen.
 Praat niet te veel
 Geef de kinderen de kans om zelf vragen te stellen en antwoorden te bedenken
 Pak niet (te veel) met je kennis uit
 Let op: wat volwassenen mooi/vies vinden, zullen kinderen ook mooi/vies vinden (= imitatie)

DE WERKELIJKHEID MOET ALS UITGANGSPUNT GENOMEN WORDEN
 Beste manier is de directe waarneming  betere begripsvorming. Indien dit niet mogelijk is, zorg
je telkens voor een alternatief: video of film
 Waarnemen is niet alleen zien, alle zintuigen zoveel mogelijk betrekken. En aandacht voor kleine
als grote dingen
o Vb. les rond ‘de ananas’?
 Voelen, proeven, ruiken, intensief kijken

DE KINDEREN MOETEN BIJ NATUURONDERWIJS ACTIEF ZIJN
 Kinderen moeten zelf waarnemen, zelf experimenteren en zelf denken
 Zoveel mogelijk zintuigen gebruiken
 Nadien, waarnemingen vergelijken, ordenen, bespreken,…
 Actief betrekken:
o Ga met een groep over een sloot en help elkaar
o Je komt aan een hek en je laat er eerst iedereen overheen kruipen. Als laatste doe je het
hek open en je loopt er gewoon door

NATUURONDERWIJS MOET KINDEREN AANSPOREN OM VERANTWOORDELIJK OM TE GAAN
MET MENS, DIER EN OMGEVING
 Verantwoordelijkheid voor mens, dier en omgeving
o Ga zelf liggen om iets te bekijken
o Loop vooraan als je je met de groep een weg baant doorheen de prikplanten

,NATUURONDERWIJS MAG GEEN VAK APART ZIJN
 Bijvoorbeeld. Inhouden uit het rekenonderwijs tijdens een slootonderzoek integreren


ELKE LES MOET DE 3 H’S BEVATTEN

HOOFD
 Hoe werkt de natuur?
 Welke functies heeft de natuur?
o Natuur als bron
o Holistische visie
o Esthetische en ethische waarden
 Hoe komt het dat de natuur is zoals ze is?
o Wetenschappelijk leren denken

Begripsontwikkeling!

HART
 Zorgzaamheid
o Respect voor natuur
o Hoe zich gedragen
 Betrokkenheid
 Verantwoordelijkheid
 Verwondering

Vormingsaspecten!

HANDEN
 Het leren van zorgvaardigheid
 Het gericht leren waarnemen met alle zintuigen
 Het gericht leren onderzoeken (vanuit onderzoeksvragen)
 Het leren omgaan met materialen
 Het leren discussiëren, keuzes leren maken, samenwerken

Onderzoeksvaardigheden!


VERWERVEN MET OUTDOOR EDUCATION




Defoor L. Oriënteren op natuur Pagina 2 van 88

,ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE EN NATUURONDERWIJS


KLEUTERKLAS
 Geen duidelijk onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid (egocentrisme)
o Wat ik leuk vind, zal die poes ook wel leuk vinden
 Animisme = natuur krijgt menselijke kenmerken
o Slappe bloem, de bloem is verdrietig
 Motorisch ingesteld
o Spelen
o Ontdekken met de handen
 Vooral waarnemen, vele prikkels opdoen


EERSTE GRAAD
 Onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid (afname egocentrisme)
 Basis causale redenering
o Als ik geen water geef, gaat de plant dood
 Spelen in de natuur krijgt een meer sociale functie
o Natuurspel met reglement
o Vooral gericht op spel
 Zoek het niet te ver om hen iets te laten ontdekken
o Sluit een buitenpracticum af met een verrassing, een wedstrijdje, een spel of een schat
die gevonden wordt


TWEEDE GRAAD
 De werkelijkheid primeert
 Sociale ontwikkeling groeit verder
o Groepswerk
o Verantwoordelijkheid
o Zorg dragen voor de natuur
 Natuur als gebruiksnatuur:
o Zaken voor de natuur maken en van de natuur gebruiken


DERDE GRAAD
 Willen gehoord worden (mini-volwassenen)
o In actie komen
 Sociale en morele ontwikkeling breidt uit
o Nadenken over wat er zal gebeuren
o Verantwoordelijkheid, milieuproblematiek, discussiëren
 Onderzoeken in binnen- (experimenten) of in buitenpracticum (zwerftochten met veldwerk- en
observatieopdrachten)




Defoor L. Oriënteren op natuur Pagina 3 van 88

, 5-STAPPEN VAN EEN WERO-LES

Didactiek WERO-didactiek
Inleiding Introductie
Vrije exploratie
Midden Onderzoeksfase
Rapportagefase
Slot Verankering in een breder perspectief: verdieping/engagement


INTRODUCTIE
 Nieuwsgierigheid prikkelen (vanuit hun leefwereld,…)
 Nieuwsgierigheid voor het onderwerp opwekken
 Concentratie opwekken
 Herhalen wat reeds gebeurd is


(VRIJE) EXPLORATIE
 Zicht krijgen op wat kinderen reeds weten en nog willen weten over het onderwerp van de les
o Polsen naar de problemen binnen dit onderwerp


ONDERZOEKSFASE
 Doelgericht op zoek gaan naar de antwoorden
o OLG
o Aanschouwelijk werken
o Opzoekwerk
o Groepswerk


RAPPORTAGE
 Klassikaal verwerken van de vragen uit de onderzoeksfase


VERANKERING IN EEN BREDER PERSPECTIEF: VERDIEPING/ENGAGEMENT
 Inzichten uitbreiden
o Verbreden en verdiepen
 Niet-beantwoorde vragen uit vrije exploratie oplossen
 Actief afsluiten
 Gericht op hun engagement




Defoor L. Oriënteren op natuur Pagina 4 van 88