Oriënteren op natuur & techniek - Deel 2
Inhoud: Eigen lichaam en gezond gedrag (27 blz.)
A.Eigen lichaam en gezond gedrag
Inhoud:
1) Waarneming 4) Ademhaling en bloedsomloop
2) Stevigheid en beweging 5) Afweer en gezondheid
3) Spijsvertering en voeding 6) Voortplanting en seksualiteit
1. Waarneming
Inhoud: 1) Zintuigen om te overleven
2) De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren
3) De belangrijkste zintuigen
1.1.Zintuigen om te overleven
-> denk aan voedsel, water, bescherming & voortplanting
⇒ reageren op waarnemingen
1.2.De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren
1. Zintuig = ontvanger; reageert op prikkel
2. Boodschap naar hersenen sturen
3. Hersenen ontcijferen boodschap ⇒ ° gewaarwording & betekenisgeving
4. Hersenen beslissen: is er actie nodig?
5. Hersenen sturen opdracht naar spieren
6. ° gedrag
o Hoe verloopt communicatie tss zintuigen & hersenen + hersenen & spieren?
= zenuwen geven signalen door als elektriciteit
⇒ bewegingszenuwen zijn ook elektrische signalen ⇒ spier trekt samen
o Ruggenmerg = zintuig- en bewegingzenuwen
o Reflex: 1. pijnzintuig wordt geprikkeld
2. Impulsen gaan via sensorische zenuwen naar ruggenmerg
3. Vanuit ruggenmerg stroomstootjes naar motorische zenuwen
4. Spieren bewegen
(5. Je wordt je er bewust van)
o Reflex = shortcut: niet eerst nog langs hersenen, dat is pas achteraf
, o Blinde vlek: plaats van netvlies waar oogzenuw uittreedt naar hersenen
! hersenen vullen die blinde vlek zelf in
o Filtering: hersenen selecteren info die ze verwerken
>< hersenschudding: filterend vermogen verstoord ⇒ te veel info uit zintuigen dringt nu door
1.3.De belangrijkste zintuigen
eigenlijk niet gewoon de 5 waar iedereen het over heeft
-> veel meer: ook warmtezintuig, koudezintuig,...
o Orgaan = 1/+ functies; bestaat uit weefsels (= groep gelijksoortige cellen)
-> Vb. Huid heeft verschillende functies en is een orgaan
o Zintuigen in huid nemen prikkels (druk, warmte, beschadiging,...) waar
Zintuig Orgaan Prikkel
Zicht Oog (netvlies) Licht en kleur
Gehoor Gehoororgaan (slakkenhuis) Geluid
Evenwicht Evenwichtsorgaan Beweging
Smaak Tong Smaak
Reuk Neus Geur
Tast Huid Voorwerp
ZICHT
o Licht komt oog binnen via pupil
o Pupilreflex: vergroot bij weinig licht /verkleint bij veel licht
o Licht gaat in rechte lijn ⇒ licht dat van boven komt, wordt onder op netvlies geprojecteerd
⇒ hersenen draaien beeld weer om
o Beeld op netvlies is kleiner dan oorspronkelijk object, want lens buigt licht af & bundelt het
,
o Zintuigcellen zitten in netvlies = kegeltjes (kleur) & staafjes (lichtsterkte)
o Gele vlek = plaats op netvlies waar veel kegeltjes dicht bij elkaar zijn
o Staafjes: onderscheiden enkel contrast tussen zwart, wit en grijstinten
⇒ worden sneller geprikkeld ⇒ in het donker zie je enkel wat staafjes verwerken
o Voordeel 2 ogen ipv 1: ° dieptezicht (afstand schatten)
GEHOOR
o 3 gedeeltes van oor: 1) Uitwendig oor 2) Middenoor 3) Binnenoor
o 3 onderdelen uitwendig oor:
1) Oorschelp 2) Gehoorgang 3) Trommelvlies
o Functie trommelvlies: opvangen geluid (trillingen)
o Functie oorsmeer: trommelvlies soepel houden
o Onderdeel middenoor: Trommelholte met gehoorsbeentjes (3):
1) Hamer 2) Aambeeld 3) Stijgbeugel
o 2 functies gehoorsbeentjes: 1) Trilling versterken
2) Trilling van trommelvlies naar binnenoor brengen
o Onderdeel binnenoor: slakkenhuis, gevuld met vloeistof & haartjes ( echte zintuigcellen)
o 2 functies slakkenhuis: 1) Omvormen van trilling naar elektrische signalen
2) Gehoorzenuw brengt elektrische signalen naar hersenen
o Werking slakkenhuis: vloeistof in beweging door trilling
⇒ haartjes bewegen & geven elektrisch signaal aan hersenen
o Hoge tonen in slakkenhuis:
begin van gang
>< lagere tonen = verder
Inhoud: Eigen lichaam en gezond gedrag (27 blz.)
A.Eigen lichaam en gezond gedrag
Inhoud:
1) Waarneming 4) Ademhaling en bloedsomloop
2) Stevigheid en beweging 5) Afweer en gezondheid
3) Spijsvertering en voeding 6) Voortplanting en seksualiteit
1. Waarneming
Inhoud: 1) Zintuigen om te overleven
2) De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren
3) De belangrijkste zintuigen
1.1.Zintuigen om te overleven
-> denk aan voedsel, water, bescherming & voortplanting
⇒ reageren op waarnemingen
1.2.De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren
1. Zintuig = ontvanger; reageert op prikkel
2. Boodschap naar hersenen sturen
3. Hersenen ontcijferen boodschap ⇒ ° gewaarwording & betekenisgeving
4. Hersenen beslissen: is er actie nodig?
5. Hersenen sturen opdracht naar spieren
6. ° gedrag
o Hoe verloopt communicatie tss zintuigen & hersenen + hersenen & spieren?
= zenuwen geven signalen door als elektriciteit
⇒ bewegingszenuwen zijn ook elektrische signalen ⇒ spier trekt samen
o Ruggenmerg = zintuig- en bewegingzenuwen
o Reflex: 1. pijnzintuig wordt geprikkeld
2. Impulsen gaan via sensorische zenuwen naar ruggenmerg
3. Vanuit ruggenmerg stroomstootjes naar motorische zenuwen
4. Spieren bewegen
(5. Je wordt je er bewust van)
o Reflex = shortcut: niet eerst nog langs hersenen, dat is pas achteraf
, o Blinde vlek: plaats van netvlies waar oogzenuw uittreedt naar hersenen
! hersenen vullen die blinde vlek zelf in
o Filtering: hersenen selecteren info die ze verwerken
>< hersenschudding: filterend vermogen verstoord ⇒ te veel info uit zintuigen dringt nu door
1.3.De belangrijkste zintuigen
eigenlijk niet gewoon de 5 waar iedereen het over heeft
-> veel meer: ook warmtezintuig, koudezintuig,...
o Orgaan = 1/+ functies; bestaat uit weefsels (= groep gelijksoortige cellen)
-> Vb. Huid heeft verschillende functies en is een orgaan
o Zintuigen in huid nemen prikkels (druk, warmte, beschadiging,...) waar
Zintuig Orgaan Prikkel
Zicht Oog (netvlies) Licht en kleur
Gehoor Gehoororgaan (slakkenhuis) Geluid
Evenwicht Evenwichtsorgaan Beweging
Smaak Tong Smaak
Reuk Neus Geur
Tast Huid Voorwerp
ZICHT
o Licht komt oog binnen via pupil
o Pupilreflex: vergroot bij weinig licht /verkleint bij veel licht
o Licht gaat in rechte lijn ⇒ licht dat van boven komt, wordt onder op netvlies geprojecteerd
⇒ hersenen draaien beeld weer om
o Beeld op netvlies is kleiner dan oorspronkelijk object, want lens buigt licht af & bundelt het
,
o Zintuigcellen zitten in netvlies = kegeltjes (kleur) & staafjes (lichtsterkte)
o Gele vlek = plaats op netvlies waar veel kegeltjes dicht bij elkaar zijn
o Staafjes: onderscheiden enkel contrast tussen zwart, wit en grijstinten
⇒ worden sneller geprikkeld ⇒ in het donker zie je enkel wat staafjes verwerken
o Voordeel 2 ogen ipv 1: ° dieptezicht (afstand schatten)
GEHOOR
o 3 gedeeltes van oor: 1) Uitwendig oor 2) Middenoor 3) Binnenoor
o 3 onderdelen uitwendig oor:
1) Oorschelp 2) Gehoorgang 3) Trommelvlies
o Functie trommelvlies: opvangen geluid (trillingen)
o Functie oorsmeer: trommelvlies soepel houden
o Onderdeel middenoor: Trommelholte met gehoorsbeentjes (3):
1) Hamer 2) Aambeeld 3) Stijgbeugel
o 2 functies gehoorsbeentjes: 1) Trilling versterken
2) Trilling van trommelvlies naar binnenoor brengen
o Onderdeel binnenoor: slakkenhuis, gevuld met vloeistof & haartjes ( echte zintuigcellen)
o 2 functies slakkenhuis: 1) Omvormen van trilling naar elektrische signalen
2) Gehoorzenuw brengt elektrische signalen naar hersenen
o Werking slakkenhuis: vloeistof in beweging door trilling
⇒ haartjes bewegen & geven elektrisch signaal aan hersenen
o Hoge tonen in slakkenhuis:
begin van gang
>< lagere tonen = verder
