Geriatrie
Preventie van functieverlies
Motivatie waarom functionele evaluatie belangrijk is
= evaluatie van mogelijkheden en beperkingen van oudere zorgvragers bij het dagelijks functioneren
- Activiteiten van het dagelijks leven (ADL)
- Instrumentele activiteiten van het dagelijks leven (IADL)
Kennis van functionele mogelijkheden is nodig om veranderingen op te volgen en negatieve gezondheidsuitkomsten zoals functieverlies waar mogelijk voor te
blijven.
Katz- schaal BelRai IADL-schaal van Lawton en Brody
De mate waarin een persoon hulp nodig heeft = Resident Assessment Instrument (RAI) Beoordeelt de bekwaamheid om instrumentele
6 activiteiten van het dagelijks leven (wassen, Gezondheids- en welzijnssituatie van kwetsbare dagelijkse activiteiten uit te voeren
kleden, verplaatsen, toiletbezoek, continentie, eten ouderen in instellingen op een gestandaardiseerde
+ oriëntatie in tijd en ruimte) en gestructureerde manier in kaart brengen en Evalueert:
kwalitatieve zorgplanning en monitoring realiseren - Telefoneren
- Opsporen van problemen bij ADL - Winkelen
- Opstellen van zorgplan Uitgebreide set aan gegevens: - Voedselbereiding
- Financiering van de zorgkost - Cognitief functioneren - Huidhouden
- Communicatie en gezichtsvermogen - De was
Zorgprofielen: - Stemming en gedrag - Vervoer buitenshuis
O: bijna geen hulp nodig - Psychosociaal welbevingen - Medicatie- en financieel beheer
A: lichte zorg: beperkte hulp nodig - Lichamelijk functioneren
B: zorgafhankelijk: uitgebreide hulp nodig - Continentie
C: zwaar fysiek zorgafhankelijk, - Diagnosen
gedesoriënteerd in tijd en ruimt, comateuze - Gezondheidsproblemen
bewoners - Toestand van mond en gebit
C: diagnose dementie vastgesteld - Voedingstoestand
- Conditie van de huid
- Activiteitenpatroon
- Medicatiegebruik
, Comprehensive geriatric assessment
CGA = multidisciplinair onderzoek dat multipele problemen van ouderen opspoort, beschrijft en verklaart en zorgbehoeften onderzoekt – doel: gecoördineerd en
integraal zorgplan voor het individu opstellen / opsporen van problemen die een bedreiging vormen voor zelfredzaamheid en kwaliteit van leven (bijzondere
aandacht voor lichamelijke en psychosociale mogelijkheden)
- Voor personen met volgende kenmerken: combinatie van hoge leeftijd, lichamelijke ziekte, geriatrische syndromen, (dreigend) functieverlies en sociale
problematiek
- Niet voor personen die terminaal ziek zijn of personen met vergevorderde dementie
3 stappen:
1. Opsporen van zv met kwetsbare gezondheidstoestand (en dus een hoog risico op functionele achteruitgang)
2. Evalueren van gedetecteerde personen
3. Uitvoeren van aanbevelingen die uit die evaluatie voortvloeien
Hoe ondersteunen de principes van klinisch redeneren en comprehensive geriatric assessment verpleegkundigen?
Klinische redeneren = continu gegevensverzameling en analyse gericht op vragen en problemen van het individu en diens naasten, in relatie tot ziekte en gezondheid
- Risico-inschatting, vroegsignalering, probleemanalyse, interventie en opvolging
De basisprincipes van CGA zijn fundamenten die klinisch redeneren bij kwetsbare ouderen ondersteunen
Preventie van functieverlies tijdens ziekenhuisopname
Interventies bij opname, tijdens het ziekenhuisverblijf en na ontslag
Verschillende pijlers voor minder functieverlies, minder complicaties en minder heropnames:
1. CGA – risicofactoren van functieverlies tijdens de opname identificeren en aanpakken (bv delier, incontinentie, ondervoeding en vallen)
2. Vorming – geriatrische vpk die op niet-geriatrische diensten meer aandacht kunnen besteden aan de aanwezige geriatrische problemen
3. Voldoende bestaffing – aantrekkelijke werkomgeving voor vpk, veiligheid van patiëntenzorg verbeteren (vroegtijdige mobilisatie zorgt voor kortere opname
en belangrijke gezondheidswinst)
4. Geriatrisch co-management – op niet geriatrische eenheden zorgen voor minder functieverlies, minder complicaties, minder overlijdens en kortere
verblijfsduur
5. Inspraak – mantelzorgers beter voorbereiden en informeren over ontslag
6. Geriatrische expertise op de spoed – meer benadering vanuit CGA – interne liaison kan zorgen voor snellere opname op geriatrische dienst of geriatrisch
dagziekenhuis (onnodige opnames en heropnames vermijden)
, Dementie: een chronische aandoening met impact op het dagelijks leven
Waarom is stilstaan bij dementie belangrijk?
Als vpk observeer je dagelijks de zv in zijn doen en omgang met anderen, je hebt zicht op hoe een persoon reageert op zijn omgeving. Je staat nauw in contact met
de persoon en zijn naaste die belangrijke informatie kunnen aanleveren. Hierdoor deel je belangrijke info met thet team die het classificatieproces ondersteunt.
Kenmerken van een neurocognitieve stoornis
- Verminderde aandacht
Volgehouden aandacht: bv. Een uur lang aandachtig opletten
Selectieve aandacht: bv. Aandacht richten op een verkeersbord (niet-relevante prikkels moeilijk kunnen negeren)
Verdeelde aandacht: bv. Geen 2 taken tegelijk kunnen uitvoeren (bv. Babbelen en terwijl autorijden)
- Slecht functionerend geheugen: verstoorde inprenting, info van langer dan een halve minuut niet kunnen onthouden, steeds dezelfde vragen stellen
- Taalproblemen: afasie (slechter op woorden komen, voorwerpen benoemen, lezen en schrijven, begrijpen wat anderen zeggen, herhalen wat er werd gezegd
- Minder ruimtelijk inzicht
- Moeite met plannen, samenwerken en vooruitdenken
- Cognitieve stoornissen en gedragsproblemen: slaapstoornissen, delier, depressie, vitamine-gebruik, hypothyroïdie, bijwerkingen van geneesmiddelen,
hoofdletsel…
-
Hoe wordt dementie vastgesteld?
Diagnose is grotendeels afhankelijk van nauwkeurige beschrijving van de klachten
door de persoon in kwestie, zijn naasten en eventueel verpleegkundigen/andere
zorgverleners
Neurologische screening en onderzoek – er is sprake van dementie indien er
uitgebreide neurocognitieve stoornis is door neurodegeneratie = proces waarbij
neuronen aangetast worden waardoor ze steeds minder goed gaan werken en
uiteindelijk afsterven
Preventie van functieverlies
Motivatie waarom functionele evaluatie belangrijk is
= evaluatie van mogelijkheden en beperkingen van oudere zorgvragers bij het dagelijks functioneren
- Activiteiten van het dagelijks leven (ADL)
- Instrumentele activiteiten van het dagelijks leven (IADL)
Kennis van functionele mogelijkheden is nodig om veranderingen op te volgen en negatieve gezondheidsuitkomsten zoals functieverlies waar mogelijk voor te
blijven.
Katz- schaal BelRai IADL-schaal van Lawton en Brody
De mate waarin een persoon hulp nodig heeft = Resident Assessment Instrument (RAI) Beoordeelt de bekwaamheid om instrumentele
6 activiteiten van het dagelijks leven (wassen, Gezondheids- en welzijnssituatie van kwetsbare dagelijkse activiteiten uit te voeren
kleden, verplaatsen, toiletbezoek, continentie, eten ouderen in instellingen op een gestandaardiseerde
+ oriëntatie in tijd en ruimte) en gestructureerde manier in kaart brengen en Evalueert:
kwalitatieve zorgplanning en monitoring realiseren - Telefoneren
- Opsporen van problemen bij ADL - Winkelen
- Opstellen van zorgplan Uitgebreide set aan gegevens: - Voedselbereiding
- Financiering van de zorgkost - Cognitief functioneren - Huidhouden
- Communicatie en gezichtsvermogen - De was
Zorgprofielen: - Stemming en gedrag - Vervoer buitenshuis
O: bijna geen hulp nodig - Psychosociaal welbevingen - Medicatie- en financieel beheer
A: lichte zorg: beperkte hulp nodig - Lichamelijk functioneren
B: zorgafhankelijk: uitgebreide hulp nodig - Continentie
C: zwaar fysiek zorgafhankelijk, - Diagnosen
gedesoriënteerd in tijd en ruimt, comateuze - Gezondheidsproblemen
bewoners - Toestand van mond en gebit
C: diagnose dementie vastgesteld - Voedingstoestand
- Conditie van de huid
- Activiteitenpatroon
- Medicatiegebruik
, Comprehensive geriatric assessment
CGA = multidisciplinair onderzoek dat multipele problemen van ouderen opspoort, beschrijft en verklaart en zorgbehoeften onderzoekt – doel: gecoördineerd en
integraal zorgplan voor het individu opstellen / opsporen van problemen die een bedreiging vormen voor zelfredzaamheid en kwaliteit van leven (bijzondere
aandacht voor lichamelijke en psychosociale mogelijkheden)
- Voor personen met volgende kenmerken: combinatie van hoge leeftijd, lichamelijke ziekte, geriatrische syndromen, (dreigend) functieverlies en sociale
problematiek
- Niet voor personen die terminaal ziek zijn of personen met vergevorderde dementie
3 stappen:
1. Opsporen van zv met kwetsbare gezondheidstoestand (en dus een hoog risico op functionele achteruitgang)
2. Evalueren van gedetecteerde personen
3. Uitvoeren van aanbevelingen die uit die evaluatie voortvloeien
Hoe ondersteunen de principes van klinisch redeneren en comprehensive geriatric assessment verpleegkundigen?
Klinische redeneren = continu gegevensverzameling en analyse gericht op vragen en problemen van het individu en diens naasten, in relatie tot ziekte en gezondheid
- Risico-inschatting, vroegsignalering, probleemanalyse, interventie en opvolging
De basisprincipes van CGA zijn fundamenten die klinisch redeneren bij kwetsbare ouderen ondersteunen
Preventie van functieverlies tijdens ziekenhuisopname
Interventies bij opname, tijdens het ziekenhuisverblijf en na ontslag
Verschillende pijlers voor minder functieverlies, minder complicaties en minder heropnames:
1. CGA – risicofactoren van functieverlies tijdens de opname identificeren en aanpakken (bv delier, incontinentie, ondervoeding en vallen)
2. Vorming – geriatrische vpk die op niet-geriatrische diensten meer aandacht kunnen besteden aan de aanwezige geriatrische problemen
3. Voldoende bestaffing – aantrekkelijke werkomgeving voor vpk, veiligheid van patiëntenzorg verbeteren (vroegtijdige mobilisatie zorgt voor kortere opname
en belangrijke gezondheidswinst)
4. Geriatrisch co-management – op niet geriatrische eenheden zorgen voor minder functieverlies, minder complicaties, minder overlijdens en kortere
verblijfsduur
5. Inspraak – mantelzorgers beter voorbereiden en informeren over ontslag
6. Geriatrische expertise op de spoed – meer benadering vanuit CGA – interne liaison kan zorgen voor snellere opname op geriatrische dienst of geriatrisch
dagziekenhuis (onnodige opnames en heropnames vermijden)
, Dementie: een chronische aandoening met impact op het dagelijks leven
Waarom is stilstaan bij dementie belangrijk?
Als vpk observeer je dagelijks de zv in zijn doen en omgang met anderen, je hebt zicht op hoe een persoon reageert op zijn omgeving. Je staat nauw in contact met
de persoon en zijn naaste die belangrijke informatie kunnen aanleveren. Hierdoor deel je belangrijke info met thet team die het classificatieproces ondersteunt.
Kenmerken van een neurocognitieve stoornis
- Verminderde aandacht
Volgehouden aandacht: bv. Een uur lang aandachtig opletten
Selectieve aandacht: bv. Aandacht richten op een verkeersbord (niet-relevante prikkels moeilijk kunnen negeren)
Verdeelde aandacht: bv. Geen 2 taken tegelijk kunnen uitvoeren (bv. Babbelen en terwijl autorijden)
- Slecht functionerend geheugen: verstoorde inprenting, info van langer dan een halve minuut niet kunnen onthouden, steeds dezelfde vragen stellen
- Taalproblemen: afasie (slechter op woorden komen, voorwerpen benoemen, lezen en schrijven, begrijpen wat anderen zeggen, herhalen wat er werd gezegd
- Minder ruimtelijk inzicht
- Moeite met plannen, samenwerken en vooruitdenken
- Cognitieve stoornissen en gedragsproblemen: slaapstoornissen, delier, depressie, vitamine-gebruik, hypothyroïdie, bijwerkingen van geneesmiddelen,
hoofdletsel…
-
Hoe wordt dementie vastgesteld?
Diagnose is grotendeels afhankelijk van nauwkeurige beschrijving van de klachten
door de persoon in kwestie, zijn naasten en eventueel verpleegkundigen/andere
zorgverleners
Neurologische screening en onderzoek – er is sprake van dementie indien er
uitgebreide neurocognitieve stoornis is door neurodegeneratie = proces waarbij
neuronen aangetast worden waardoor ze steeds minder goed gaan werken en
uiteindelijk afsterven
